Της Ηρώς Αργυράκη*
Από τους καλύτερους ηθοποιούς της γενιάς του. Πολυτάλαντος, απλός, εργασιομανής, φιλότιμος, συναδελφικός, αλλά και θαυμάσιος άνθρωπος. Άνθρωπος για όσους τον ξέρανε, αλλά και για το κοινό που τον λάτρεψε! Καλός φίλος, ευγενικός, τρυφερός. Κι εμείς που τον γνωρίζαμε τον διεκδικούσαμε ο καθένας για τον εαυτό του. Κέρδος ακόμη και η ματιά του, το χαμόγελό του, οι κινήσεις των χεριών, το είναι του ολόκληρο έπαιζε πυροδοτημένο από το πάθος του.
Για τον ηθοποιό Χατζησάββα έχουν γραφτεί διθύραμβοι, και θα γράφονται ακόμα για πολύ. Αλλά εγώ για τον Μηνά τον άνθρωπο θα μιλήσω, όπως τον έζησα στο Ανοιχτό Θέατρο του Γιώργου Μιχαηλίδη 14 χρόνια και από τότε μέχρι σήμερα, που τον παρακολουθούσα ανελλιπώς σε άλλα θέατρα και τα λέγαμε.
«Έχω μια αίσθηση πως όλα αυτά τα χρόνια κάνω ένα ταξίδι με πάρα πολλούς σταθμούς, κάθε φορά με εκπλήξεις και αγωνιώ θέλοντας οι επόμενοι, αν υπάρξουν, πριν τον τελευταίο, να είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντες. Όλοι, όμως, οι σταθμοί μου, ανεξαιρέτως, πριν τον τελευταίο, να είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντες. Όλοι όμως οι σταθμοί μου ήτανε λατρεμένοι!» μου είπε το φθινόπωρο του 2014, στο σπίτι μου, που ήρθε τρέχοντας, παρά την καταπονημένη υγεία του και την πίεση του χρόνου, όταν του είπα, τηλεφωνικά, ότι αντιμετώπιζα κινητικά προβλήματα. Τα λόγια του με συγκλόνισαν, σαν κάτι να προαισθανόταν! Δεν ήταν δα τόσο μεγάλος για να φοβάται. Είχε τόσα να δώσει ακόμη. Δεν επαναπαυόταν στις επιτυχίες του. Δεν ήταν εφησυχασμένος. Αγαπούσε ό,τι έκανε, είτε έπαιζε αρχαίο δράμα στην Επίδαυρο είτε σε ένα σίριαλ.
Άνθρωπος της προόδου, δεν δίσταζε να δοκιμάζει και να εκτίθεται σε ό,τι πρωτοποριακό, υποστηρίζοντάς το με πάθος, με επιχειρήματα και την αλήθεια του. Ήταν χαμηλών τόνων και δεν ξέφευγε από τα όριά του, «εκτός κι αν με αναγκάσουν να βγω» έλεγε. Δεν επεδίωκε τον «έπαινο των σοφιστών» και δεν διαλάλησε τις προσωπικές του δημιουργίες. «Έγραψα διηγήματα πράγματι, το 1980, με το ψευδώνυμο Σαββίδης (το αληθινό όνομα του Καππαδόκη πατέρα μου, που το έκανε Χατζησάββας για τον φόβο των Τούρκων), γιατί τότε ψαχνόμουνα και δεν ήθελα να μπλεχτεί αυτό που κάνω στο θέατρο με τη συγγραφή κι επειδή εκ βαθέων θα επηρέαζε την πορεία μου που άρχιζα». Απόφοιτος του Εθνικού, άρχισε την καριέρα του ως Πάρις στον «Ρήσο» του Ευριπίδη στο Αρχαίο Θέατρο της Δωδώνης και κατόπιν συνιδρυτής του Ελεύθερου Θεάτρου: «Μέσα στους κόλπους του πολιτικοποιήθηκα», είπε. Και 14 χρόνια πρωταγωνιστής στο Ανοιχτό Θέατρο του Γιώργου Μιχαηλίδη. «Από τους φωτεινούς σταθμούς στην πορεία μου, με συνοδοιπόρο τον θεατρικό μου πατέρα, τον Γιώργο Μιχαηλίδη. Ανδρώθηκα μαζί του». Δεν ξεχνούσε ο Μηνάς, αναγνώριζε ό,τι του προσφερόταν κι ήταν ευγνώμων και το ανταπέδιδε με τον τρόπο του!
«Από κάθε παράσταση κέρδιζα κάτι πολύτιμο κι ακόμα μαζεύω... Είμαι άπληστος». Ήθελε να μαθαίνει, αλλά και δούλευε πολύ. «Δουλεύω γιατί αγαπώ το θέατρο. Το θέατρο διαμορφώνει χαρακτήρες, όπως και η ζωή! Και, πάνω απ' όλα, με το θέατρο γίνεσαι καλύτερος άνθρωπος... Αγαπάς! Πάνω απ' όλα η αγάπη στον άνθρωπο, αυτό πρέπει να είναι το μότο του ηθοποιού».
Ως έμπειρος γνώστης του θεάτρου, καλλιεργημένος, ήρεμος και ευγενικός, θα μπορούσες να είσαι σπουδαίος δάσκαλος, του είπα κάποια στιγμή. «Πιστεύω πως η διαχείριση της ψυχής ενός παιδιού που σου παραδίδεται με ορθάνοιχτα μάτια, διψασμένο να ανακαλύψει τη μαγεία του θεάτρου, είναι πολύ σοβαρή δουλειά. Πρέπει να αφοσιωθείς ολοκληρωτικά κι εγώ μάχομαι ακόμα με τον εγωιστικό εαυτό μου». Τι πιο υπεύθυνη και ειλικρινής απάντηση!
«Αν όμως γινόμουν δάσκαλος, αν λέω, αν και δεν μου αρέσουν γενικά οι συμβουλές, θα συμβούλευα τους σπουδαστές και τους νέους ηθοποιούς που ονειρεύονται να ανέβουν στο σανίδι να μην είναι βιαστικοί και να τολμήσουν να γίνουν ηθοποιοί μόνο αν αισθάνονται ότι το δηλητήριο του θεάτρου έχει καταλάβει ασφυκτικά όλες τους τις φλέβες!».
Ήξερε, κι από τον εαυτό του, τι αγώνα, κόπο και τι θυσίες από την προσωπική του ζωή πρέπει να κάνει ο ηθοποιός που σέβεται τον εαυτό του, τη δουλειά του και το κοινό του. «Ναι, έχω κάνει θυσίες κι εγώ σε βάρος της προσωπικής μου ζωής για το θέατρο. Βέβαια, μεγάλη προσπάθεια χρειάζεται για να συμβαδίσουν, με θύματα και απώλειες κι από τις δύο πλευρές... Πώς αλλιώς; Π.χ., χάνεις ένα αγαπημένο σου πρόσωπο και το βράδυ πρέπει να παίξεις και μάλιστα μπορεί να παίξεις και με λίγα πολύ λίγα άτομα...».
Δεν διψούσε για δάφνες και αναγνωρισιμότητα, παρόλο που την απέκτησε με την πρώτη εμφάνιση στην τηλεόραση. «Ακριβώς, γιατί άρχισα σε μεγάλη ηλικία (45) και δεν πήραν τα μυαλά μου αέρα. Ήθελα να ‘μαι συνεπής σ' αυτό που κάνω κάθε φορά και να μην προδώσω την αγάπη και την εμπιστοσύνη του κοινού». Ήταν αισιόδοξο άτομο και έλπιζε για το καλό όλων - «Ελπίζω το καλύτερο για όλους». Θα μπορούσε να είναι πολιτικός, αλλά «Η εξουσία είναι για μένα μια άγνωστη λέξη. Εγώ θέλω να δώσω στους ανθρώπους αγάπη, θέλω και να με αγαπάνε» εξομολογήθηκε. Ήταν ένα μεγάλο παιδί! Δεν προλάβαμε να του ξαναπούμε ότι τον αγαπάμε.
Θυμόμαστε, όμως, πόσο απόλυτα ταιριάζουνε στον Μηνά τα λόγια του δικαστή Αζντάκ, από τον "Κύκλο με την κιμωλία" του Μπέρτολτ Μπρεχτ, που ενσάρκωσε με μοναδικό τρόπο στο Ανοιχτό Θέατρο το 1994-'95, σε μετάφραση του φίλου του Πέτρου Μάρκαρη:
«Αποφάσισα να βγάλω την τήβεννο, πριν με κάψει. Δεν μου πάει να κάνω τον ήρωα.
Πρώτα, όμως, σας καλώ όλους σ' έναν μικρό αποχαιρετιστήριο χορό έξω στο γρασίδι....».
Τραγουδιστής:
Κι από το βράδυ εκείνο χάθηκε ο Αζντάκ
και κανείς δεν τον ξανάδε
Μα της Γκρουζίνιας ο λαός
κράτησε τη θύμησή του ζωντανή σε χρόνους μακρινούς
και μνημόνευε την εποχή του σαν μια σύντομη, χρυσή εποχή
όπου σχεδόν βασίλευε η δικαιοσύνη...
* Η Ηρώ Αργυράκη είναι φιλόλογος
