Στις βιβλιοθήκες σήμερα, παγκοσμίως, συντελείται μια αλλαγή. Καινούργιες δράσεις, πολλές φορές πρωτόγνωρες, εντάσσονται στην καθημερινή λειτουργία τους. «Υβριδική» βιβλιοθήκη είναι ένας όρος που ακούγεται όλο και συχνότερα. Από θεατρικό παιχνίδι σε μαθήματα γιόγκας, από γνωριμίες ανθρώπων σε χορωδίες παιδιών, το έργο των βιβλιοθηκών εμπλουτίζεται με νέες δράσεις σε ένα πολυμορφικό περιβάλλον. Τα παραδείγματα αυτά ήρθα και στα καθ' ημάς, εντάσσοντας στις δράσεις των βιβλιοθηκών μας μια σειρά από δράσεις, που φαινομενικά δεν έχουν σχέση με τον χώρο. Μήπως οι βιβλιοθήκες αλλάζουν σε πολιτιστικά κέντρα; Μήπως θα πρέπει να συγχωνεύσουμε βιβλιοθήκες και πολιτιστικά κέντρα σε μία δομή; Μήπως οι βιβλιοθήκες τελείωσαν όπως τις ξέραμε; Είναι μερικά από τα ερωτήματα που τίθενται στον χώρο των ελληνικών βιβλιοθηκών τα τελευταία χρόνια. Και απαντήσεις προσπαθούν να δοθούν με βάση τα παραδείγματα των χωρών της δυτικής -κυρίως- Ευρώπης.
Όπως καθετί σ' αυτή τη χώρα των ενθουσιωδών αντιγραφέων, έτσι και το παράδειγμα των βιβλιοθηκών πάσχει στην εφαρμογή του. Λαμπρά παραδείγματα και τάσεις από τις άλλες χώρες εξετάζονται ξέχωρα και όχι στο πρίσμα της ελληνικής πραγματικότητας. Βασική παράμετρος που δεν λαμβάνεται υπ' όψιν, είναι ότι εκεί οι βιβλιοθήκες έχουν παγιωμένο ρόλο στην τοπική κοινωνία. Παγιωμένο και ισχυρό. Έχουν χρηματοδότηση. Έχουν εξειδικευμένο προσωπικό με σπουδές στη βιβλιοθηκονομία και την επιστήμη της πληροφόρησης. Θεωρούν πράγματα δεδομένα. Δεν αναρωτιούνται ακόμα για τη χρεία των βιβλιοθηκών τους. «Αν θέλουμε να κατανοήσουμε την πλήρη δημοκρατική διοίκηση της κοινωνίας, είναι απαραίτητο οι βιβλιοθήκες -χώροι σοφίας και εμπειρίας- να είναι κτήμα των πολλών. Η βιβλιοθήκη δεν είναι μόνο η απάντηση στο πρόβλημα του ελεύθερου χρόνου. Η βιβλιοθήκη είναι ένα εργαλείο σε μια κοινωνία που επιθυμεί να κάνει τη δημοκρατία μια καθημερινή πραγματικότητα» έλεγε ο Δανός υπουργός Πολιτισμού Julius Bomholt, πίσω στο μακρινό 1962, όταν ακόμα και η ιδέα του Διαδικτύου δεν υπήρχε στα βιβλία της επιστημονικής φαντασίας. Με αυτό το σκεπτικό οι βιβλιοθήκες αναπτύχθηκαν, παρήγαγαν έργο με βάση τη γνώση και την πληροφορία, παγίωσαν τον ρόλο τους στην κοινωνία και ατενίζουν πλέον τις αλλαγές που συντελούνται με μια πολύ ευρεία οπτική. Μια οπτική όμως που στον πυρήνα της περιέχει βιβλία (έντυπα ή ψηφιακά), γνώση, εμπειρία, σοφία, πληροφορίες.
Επιστρέφοντας στην κουβέντα που γίνεται στην ελληνική κοινωνία για τον ρόλο και τη χρεία των βιβλιοθηκών, θα θέλαμε να σημειώσουμε ότι άλματα που αφήνουν κενά δεν γίνονται. Είναι άλματα ακριβώς εκεί: στο κενό. Στο κυνήγι της πρωτοτυπίας, λοιπόν, καλό είναι να σταθούμε λίγο και να αφουγκραστούμε την ελληνική πραγματικότητα και την ανάγκη ανάπτυξης της φιλαναγνωσίας και των σκεπτόμενων πολιτών.
Καλλίμαχος
