Σε ένα παλιό δίπατο ανδριώτικο αρχοντικό, στην αρχή του κεντρικού δρόμου της Χώρας, στεγάζεται το Ίδρυμα Πέτρου και Μαρίκας Κυδωνιέως. Εκεί «καταπλέουν», εδώ και δύο δεκαετίες, οι Πλόες, η έκθεση σύγχρονης ελληνικής τέχνης που φιλοξενείται κάθε καλοκαίρι, τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο στο νησί.
Μπαίνοντας στην τρίτη δεκαετία, έχουν τίτλο αισιόδοξο: «Νηπενθή και εωθινά». Όπως εξηγεί η ιστορικός τέχνης Αθηνά Σχινά, επιμελήτρια και ψυχή της διοργάνωσης, «η ομηρική λέξη νηπενθή χαρακτηρίζει όσα απαλύνουν προσωρινά τον πόνο, ενώ εωθινά είναι όσα αναφέρονται στο φως της αυγής, της νέας μέρας που έρχεται...».
Δώδεκα καλλιτέχνες συστεγάζονται στη φετινή έκθεση, που έχει στο επίκεντρό της την έννοια του περιβάλλοντος, «τη μόνη γλώσσα που ενώνει όλη την ανθρωπότητα», όπως παρατήρησε η επιμελήτρια, παρουσιάζοντας τα έργα στους δημοσιογράφους λίγο πριν τα επίσημα εγκαίνια.
Τονίζοντας ότι «από την Αναγέννηση και μετά χρησιμοποιούμε το περιβάλλον σαν ντεκόρ, ένας ανθρωποκεντρισμός με δραματικές συνέπειες, που βιώνουμε σήμερα», διευκρίνισε ότι τα περιβάλλοντα που διερευνούν οι καλλιτέχνες «αφορούν την ιδιοσυστασία μας, αλληλεπιδρούν και συγκροτούν την ανθρώπινη ταυτότητα», τόσο το εξωτερικό όσο και το εσωτερικό, ψυχικό περιβάλλον.
Από τη μεριά του, ο πρόεδρος του Ιδρύματος Νίκος Σιγάλας αναφέρθηκε στις δυσκολίες που διαμόρφωσαν «οι νεοφανείς συνθήκες που βιώνουμε», αλλά και στην «πνευματική δύναμη που προσφέρουν οι Έλληνες καλλιτέχνες» με τα 198 έργα που παρουσιάζουν στην έκθεση.
Στους χώρους του ισογείου φιλοξενούνται καλλιτέχνες που θέτουν στο επίκεντρό τους οικολογικό προβληματισμό και κριτική, όπως ο Ράλλης Κοψίδης (1929-2010), στο έργο του οποίου για πρώτη φορά μεταπολεμικά αποτυπώνεται, «μέσα από την ποιητική σύνθεση των ονείρων του», η εκβιομηχάνιση, ο νεοπλουτισμός, η εξάντληση της φύσης...
Γύρω από το έργο αυτού του σπουδαίου αλλά αγνοημένου καλλιτέχνη, αρθρώνεται ο διάλογος: Ο Πέρης Ιερεμιάδης (1939-2007), που μέσα από το έργο του μελέτησε και αξιοποίησε την αρχαιοελληνική και βυζαντινή χρωματολογία, αναδεικνύει με απέριττα υλικά τα πρωτογενή στοιχεία της φύσης και της ζωής. Πλάι του ο Αλέξης Κυριτσόπουλος, με έργα έντονα χρωματικά, ανάμεσα στην παραστατικότητα και την αφαίρεση, εξετάζει τις ανθρώπινες σχέσεις με χιούμορ και παραδοξότητα.
Από τη μεριά του, ο Μάρκος Καμπάνης, με το «Μουσείο των δέντρων», προχωρά σε μια καλειδοσκοπική αφήγηση της ιστορίας της τέχνης, αλλά και της διαπολιτισμικής της ενότητας, μέσα από τους ποικίλους τρόπους αναπαράστασης του δέντρου.
Τον διάλογο για το εξωτερικό περιβάλλον συμπληρώνουν ο Αλέκος Λεβίδης, που φιλοτεχνεί αποσπάσματα από τη φύση των Κυκλάδων, η Φωτεινή Στεφανίδη, που αποτυπώνει με γαιώδη χρώματα στιγμές της ζωής και της φύσης, και η Αντιγόνη Καββαθά, που στα ασπρόμαυρα έργα της υπενθυμίζει το θλιβερό θέαμα των καμένων δασών, αλλά και την ελπίδα για το πέρασμα από το σκοτάδι στο φως.
Τα έργα που φιλοξενούνται στον επάνω όροφο στρέφουν το βλέμμα προς τα μέσα, στο ψυχικό περιβάλλον. Ως μετάβαση από το έξω προς τα μέσα, οι πίνακες της Χρύσας Βέργη, φαινομενικά τοπιογραφίες ποτάμιων οικοσυστημάτων που αντανακλούν αντεστραμμένη την πραγματικότητα, θέλουν να αποτυπώσουν το «εσωτερικό της φύσης», όπως τόνισε η Α. Σχινά, εστιάζοντας σε όσα μας διαφεύγουν: τα σιδηρούχα χώματα, τις παρόχθιες λάσπες, τα λιμνάζοντα ύδατα κ.ά.
Πλάι τους ο Σάββας Γεωργιάδης διερευνά τις αποτυπώσεις του περιβάλλοντος πάνω στους ανθρώπους, ο Γιώργος Κουβάκις δημιουργεί με ποπ αντίληψη ένα παλίμψηστο από βλαστικούς οργανισμούς, ο Αντώνης Τσακίρης μέσα από σχέδια που δημιουργούν ιστούς διαμορφώνει ένα πλέγμα ανθρώπινων σχέσεων, ενώ, τέλος, η Μυρτιά Χέλλνερ, χρησιμοποιώντας αφαιρετική ψυχεδελική γλώσσα, απευθύνεται στην επεξεργασία των μεταισθήσεων από το ασυνείδητο.
Η έκθεση Πλόες στο Ίδρυμα Π. & Μ. Κυδωνιέως, στη Χώρα Άνδρου, θα παραμείνει ανοιχτή έως 27 Σεπτεμβρίου, καθημερινά, εκτός Τρίτης (10.00-13.00, 16.30-21.30), με ελεύθερη είσοδο.
Σπύρος Κακουριώτης
