Του Σπύρου Κακουριώτη
«Δύο Έλληνες παραπλανηθέντες και συναντώμενοι εις αγρίαν χώραν δυνατόν να μη αναγνωρισθούν με τον εθνικόν ύμνον. Αλλά εάν ο ένας εξ αυτών σφυρίξη τυχόν τον Πάπαν, ω! ποία συγκινητική αναγνώρισις!» Με αυτά τα λόγια στηλιτεύει, στις 16 Δεκεμβρίου 1921, ο συντάκτης της εφημερίδας Εμπρός την απήχηση που είχε το τραγούδι του Θεόφραστου Σακελλαρίδη «Θέλω να δω τον Πάπα», από την ομότιτλη οπερέτα που είχε κάνει πρεμιέρα ενάμιση χρόνο πριν και αποτέλεσε το σουξέ της χρονιάς. Τόσο που ο ίδιος συντάκτης σημειώνει: «Οιοσδήποτε τολμήσει αφαιρέση από Έλληναν τον Πάπαν του, ... θα τα βρη σκούρα»...
Αυτήν την οπερέτα που στον καιρό της σκανδάλισε και υπήρξε αφορμή ακόμη και... φόνου, αναβιώνει από τις 14 Φεβρουαρίου η Εθνική Λυρική Σκηνή, παρουσιάζοντάς την σε σκηνοθεσία του Βασίλη Παπαβασιλείου και μουσική διεύθυνση των Ανδρέα Τσελίκα - Γιώργου Αραβίδη.
Το Θέλω να δω τον Πάπα! είναι ένα από τα έργα σύγχρονης αστικής θεματολογίας του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, στο οποίο «αποτυπώνεται η πραγματική φύση του ιδιώματός του», μας λέει ο Αλέξανδρος Ευκλείδης, ο οποίος αποκατέστησε το λιμπρέτο, μαζί με τον μουσικολόγο Γιάννη Μπελώνη που επιμελήθηκε την παρτιτούρα.
«Πρόκειται για τυπικό έργο του Σακελλαρίδη, όπου αναδεικνύεται η σύγχρονη οπτική του, απαλλαγμένη εντελώς από οποιοδήποτε νοσταλγικό στοιχείο. Όπως και σε άλλες οπερέτες του, στο Θέλω να δω τον Πάπα! αποδομεί τις αστικές αξίες της οικογένειας, του γάμου κ.λπ., για να τις ανασυστήσει τελείως προσχηματικά στο τέλος της οπερέτας».
Το έργο προέρχεται από τις Οικιακές χαρές, τη φάρσα του Γάλλου δραματουργού Μωρίς Ενεκέν, αγαπημένου του Σακελλαρίδη, αφού από δικό του κείμενο εμπνεύστηκε και τον Βαφτιστικό, την πιο επιτυχημένη οπερέτα του. Όμως «ο Θεόφραστος Σακελλαρίδης καταφέρνει να δημιουργήσει ένα κείμενο που για τον σημερινό θεατή είναι πολύ πιο ενδιαφέρον από το πρωτότυπο, ανάγοντάς το σε μια άλλη ποιητική σφαίρα», λέει ο Αλ. Ευκλείδης.
Η υπόθεση αφορά τον διακαή πόθο της νεόνυμφης Άννας να δει τον... Πάπα κατά το ταξίδι του μέλιτος με τον σύζυγό της στην Ιταλία. Καθώς ο σύζυγος δεν ανταποκρίνεται στην επιθυμία της, το ζευγάρι επιστρέφει οίκαδε. Ακολουθώντας τις συμβουλές της μητέρας της, η Άννα οδηγεί τα πράγματα στα άκρα, κινδυνεύοντας να διαλύσει το γάμο και να χάσει τον αγαπημένο της. Μπροστά σε αυτόν τον κίνδυνο, επιλέγει να αλλάξει συμπεριφορά και να συμφιλιωθεί, ακόμη και χωρίς να έχει δει... τον Πάπα!
«Δύο χρόνια πριν από τη Μικρασιατική καταστροφή, ο Πάπας συνομιλεί με ένα από τα βάθρα του αστικού κόσμου, της ιδεολογίας και της πραγματικότητάς του, τον γάμο. Το κάνει με έναν τρόπο συστατικό του είδους που λέγεται οπερέτα: με ιλαρότητα» σημειώνει ο σκηνοθέτης Βασίλης Παπαβασιλείου, προσθέτοντας πως ο αγώνας ανάμεσα στην επιθυμία και την εκπλήρωσή της «στην οπερέτα κλείνει σχεδόν πάντα με τον ήχο που συνοδεύει το άνοιγμα της σαμπάνιας».
Γιατί όμως το έργο του Σακελλαρίδη αποτέλεσε στην εποχή του σκάνδαλο, που οδήγησε μέχρι και στην απαγόρευσή του; «Αυτό μάλλον είναι ένας αστικός μύθος», διευκρινίζει ο Αλ. Ευκλείδης. «Περισσότερο ήταν μια προληπτική αυτολογοκρισία των συντελεστών, μετά τις αντιδράσεις της Καθολικής Εκκλησίας. Γι' αυτό και μετά το 1921 το έργο παρουσιαζόταν με τον τίτλο Ταξίδι του μέλιτος και το σχετικό τραγούδι άλλαξε σε ‘Θέλω να δω τον... Πουτσίνι!', κάνοντας με αυτόν τον τρόπο σαφέστερο το αρχικό υπονοούμενο».
Μιλώντας, τέλος, για το ποιητικό κείμενο του Σακελλαρίδη, ο Αλ. Ευκλείδης παρατηρεί ότι αποτελεί τεκμήριο της «αστικής δημοτικής, της καθομιλουμένης της εποχής, που είναι απαλλαγμένη από ιδεολογικά δημοτικιστικά στοιχεία, η οποία θεατρικά είναι εξαιρετικά λειτουργική».
Η οπερέτα Θέλω να δω τον Πάπα! θα παρουσιαστεί, για πρώτη φορά από την Εθνική Λυρική Σκηνή, στο Θέατρο Ολύμπια στις 14-15, 18, 20-22 Φεβρουαρίου, ενώ θα επαναληφθεί και στις 17, 19 Απριλίου. Τα σκηνικά και τα κοστούμια φροντίζει ο Γιώργος Ζιάκας, ενώ τους φωτισμούς η Ελευθερία Ντεκώ. Το πρωταγωνιστικό ζεύγος ερμηνεύουν οι Έλενα Κελεσίδη και Δημήτρης Πακσόγλου, καθώς και οι Δέσποινα Σκαρλάτου και Νίκος Στεφάνου.
Φόνος στην εκκλησία!
Η σκανδαλώδης καριέρα του Πάπα κορυφώθηκε με τραγικό τρόπο στις 11 Δεκεμβρίου 1921, όταν έγινε αφορμή ενός φόνου μπροστά από την Καθολική Εκκλησία του Πειραιά.
Σε συμπλοκή που ακολούθησε διαπληκτισμό έξω από τον ναό, ο καθολικός Αντ. Ριγκούτσης τραυματίστηκε σοβαρά με μαχαίρι και μία ημέρα αργότερα εξέπνευσε στο Τζάνειο.
Θέλοντας να αποσείσει τις φήμες ότι «ο θανατηφόρος τραυματισμός προεκλήθη εκ θρησκευτικών ή πολιτικών λόγων», η αστυνομία του Πειραιά, με ανακοίνωσή της στις 14 Δεκεμβρίου 1921στις εφημερίδες της εποχής περιγράφει αναλυτικά το γεγονός:
«Ομάς νέων εννέα τον αριθμόν, και ηλικίας 12-16 ετών, πλην του δράστου του τραυματισμού, όστις άγει το 18ο έτος της ηλικίας του, προερχομένη εκ της Εμπορικής Σχολής, ... διήλθεν εκ του Ναού των Καθολικών, άδουσα ‘θέλω να δω τον Πάπα'. Η λειτουργία δεν είχεν αρχίσει εισέτι, έξωθι όμως του Ναού ήτο ο παθών, όστις παρετήρησε τους τραγωδούντας νέους και οι οποίοι απήντησαν μετά της αυτής ως και εντονοτέρας γλώσσης, οπότε ο Ριγκούτσης κατεδίωξε τους παίδας τούτους, καταφθάσας δε τον Μπουραζάνην τον ερράπισεν επανειλημμένως. Ο Μπουραζάνης τότε, εξαγαγών ξιφίδιον, εκτύπησε αυτόν δι' αυτού τετράκις. Βεβαιούται προσέτι ότι ο Ριγκούτσης εκράτει ανά χείρας μάχαιραν, δι' ης ετραυμάτισε τον παίδα Νικολ. Τζιέρην εις την χείραν.
Αύτη εν συνόψει είνε η αλήθεια, τα δε αδόμενα περί θρησκευτικού δήθεν μίσους των Ορθοδόξων κατά των Δυτικών είνε φαντασιοπληξίαι. Άλλως τε το τοιούτον αποδεικνύεται και εκ της ηλικίας των αδόντων παίδων, μη δυναμένων να έχωσι συνείδησιν επί των τοιούτων ζητημάτων...».
