ΤΟΥ ΚΩΣΤΑ ΤΕΡΖΗ
Ενας από τους λίγους αληθινά μεγάλους δημιουργούς του κινηματογράφου, ο Αλέν Ρενέ, έφυγε από τη ζωή στα 91 του χρόνια, στις αρχές Μαρτίου. Ήταν στα τέλη της δεκαετίας του `50, όταν θα αναχωρήσει για την Ιαπωνία, προκειμένου να γυρίσει εκεί την πρώτη του ταινία με υπόθεση. Είναι το «Χιροσίμα, αγάπη μου», ιστορία μιας Γαλλίδας που φτάνοντας στην Ιαπωνία γνωρίζει έναν Γιαπωνέζο αρχιτέκτονα - περιστασιακό εραστή, με τις μνήμες της ατομικής βόμβας που ερήμωσε την πόλη να «παντρεύονται» με τις προσωπικές της αναμνήσεις από το Νεβέρ, όπου κατά τη διάρκεια της γερμανικής κατοχής είχε ερωτική σχέση μ' έναν Γερμανό στρατιώτη. Η εκμηδένιση των ανθρώπινων σωμάτων από τη βόμβα συμπλέκεται με το ερωτικό αγκάλιασμα... Πριν από το «Χιροσίμα, αγάπη μου», ο Ρενέ είχε γυρίσει στα 1955 το αριστουργηματικό ντοκιμαντέρ «Νύχτα και καταχνιά» για τα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, μόλις δέκα χρόνια μετά το τέλος του πολέμου, όταν όλη η Ευρώπη ήθελε να ξεχάσει βιαστικά, να θάψει τις ενοχές και τα εγκλήματα... Δουλεύοντας μπρος - πίσω στον χρόνο, αιχμαλωτίζει τον «βαθμό μηδέν» της ανθρώπινης ύπαρξης σε τόνους ήπιους, με «τρομερή γλυκύτητα», όπως γράφτηκε. «Είναι η καλύτερη ταινία στην ιστορία του κινηματογράφου», γράφει ο Φρανσουά Τριφό, της «αντίπαλης» ομάδας της νουβέλ βαγκ.
Στα τέλη του Γενάρη φεύγει από τη ζωή ο Ούγγρος Μίκλος Γιάντσο, στα 92 του χρόνια, ο σκηνοθέτης που αναδημιούργησε τον φιλμικό χρόνο μέσα από τις αργές κινήσεις της κάμερας και τα "χορογραφημένα" πλάνα-σεκάνς. Στην κορυφαία, πιθανότατα, δημιουργία του, τον "Κόκκινο ψαλμό" (1972) χρησιμοποιεί ως αφετηρία του για την αφήγηση τις εξεγέρσεις των αγροτών τής Ουγγαρίας στα τέλη του 19ου αιώνα. Οι εξεγερμένοι εκφράζονται με τραγούδια, που αποτελούν παραλλαγές θρησκευτικών ύμνων και προσευχών και εντέλει το ύφος της ταινίας τείνει στο λαϊκό ορατόριο.
Στις αρχές Φεβρουαρίου, διπλή απώλεια: Ο Αμερικανός ηθοποιός Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν, από τα μεγαλύτερα ταλέντα της γενιάς του, θα βρεθεί νεκρός στο διαμέρισμά του στη Νέα Υόρκη, από υπερβολική δόση ηρωίνης... Είχε κερδίσει το Όσκαρ Α' ανδρικού ρόλου για την ερμηνεία του στην ταινία "Τρούμαν Καπότε" (2004) του Μπένετ Μίλερ, υποδυόμενος τον συγγραφέα Τρούμαν Καπότε. "Δεν έψαχνα ποτέ να βρω αρνητικούς χαρακτήρες για να τους υποδυθώ, έψαχνα για ανθρώπους που αγωνίζονται και παλεύουν για να επιβιώσουν" είχε πει σε συνέντευξή του. Σχεδόν ταυτόχρονα με τον Χόφμαν, έφυγε από τη ζωή ο Αυστριακός ηθοποιός Μαξιμίλιαν Σελ, μεγαλωμένος στην Ελβετία, όπου κατέφυγαν οι δικοί του μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στη ναζιστική Γερμανία. Είχε πρωταγωνιστήσει στη "Δίκη της Νυρεμβέργης" κερδίζοντας Οσκαρ, αλλά και στον "Χορό των καταραμένων", το "Τοπ Καπί" μαζί με τη Μελίνα Μερκούρη, τον "Απόρρητο φάκελο Οντέσα", την "Τζούλια"...
Τον Νοέμβριο φεύγει από τη ζωή ο Μάικ Νίκολς, στα 83 του χρόνια, σκηνοθέτης του "Πρωτάρη", της ταινίας που επισφράγισε, μέσω του Χόλιγουντ, τη σεξουαλική απελευθέρωση της δεκαετίας του '60. Ήταν γιος Ρωσοεβραίων μεταναστών στην Αμερική, σκηνοθέτης ηθοποιών πρώτα απ` όλα, τους οποίους ήξερε να αναδεικνύει: Τον Ντάστιν Χόφμαν, την Αν Μπάνκροφτ, την Κάθριν Ρος στον «Πρωτάρη», την Ελίζαμπεθ Τέιλορ στο «Ποιος φοβάται την Βιρτζίνια Γουλφ;», την Μέριλ Στριπ στην «Εξαφάνιση της Κάρεν Σίλκγουντ» αλλά και στο «Φλερτάροντας τη ζωή», τη Μέλανι Γκρίφιθ και τη Σιγκούρνεϊ Γουίβερ στο «Εργαζόμενο κορίτσι», τον Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν στα «Παιχνίδια εξουσίας» (τελευταία ταινία του Νίκολς).
Ο Μπομπ Χόσκινς είχε ανακοινώσει στα τέλη του 2012 την αποχώρησή του από το σινεμά και το θέατρο, καθώς είχε διαγνωσθεί ότι πάσχει από τη νόσο του Πάρκινσον. Έφυγε από τη ζωή ενάμιση χρόνο μετά, στα τέλη Απριλίου αυτής της χρονιάς. Η καριέρα αυτού του χαμηλών τόνων ηθοποιού, περιλαμβάνει μερικά ερμηνευτικά διαμάντια, όπως τον ρόλο του γκάνγκστερ στο «The Long Good Friday» του Τζον ΜακΚένζι το 1979, την ερμηνεία του στο «Βrazil» του Τέρι Γκίλιαμ το 1985, τον αλησμόνητο ρόλο του μικροκακοποιού στο «Mona Lisa» του Νιλ Τζόρνταν το 1986...
Μέσα στη χρονιά που τελειώνει έφυγαν από τη ζωή δύο ηθοποιοί που η βιομηχανία του Χόλιγουντ είχε υποχρεώσει να είναι "αιώνια παιδιά", σκληρό τίμημα στον βωμό του θεάματος: «Ήμουν ένα 13χρονο αγόρι για τριάντα ολόκληρα χρόνια» έλεγε με πικρία κάποια στιγμή ο Μίκι Ρούνεϊ, συνοψίζοντας μια καριέρα που ξεκίνησε όταν ήταν ακόμη μωρό... Όσο για το άλλο παιδί-θαύμα που έφυγε από τη ζωή το 2014, την Σίρλεϊ Τεμπλ, αλησμόνητη έχει μείνει η ειρωνική δήλωσή της σε μια συνέντευξή της: «Σταμάτησα να πιστεύω στον Αη-Βασίλη όταν ήμουν έξι ετών. Η μητέρα μου με πήγε να τον συναντήσω σε ένα πολυκατάστημα και εκείνος μου ζήτησε αυτόγραφο». Στα 1932 η Σίρλεϊ Τεμπλ ήταν απλώς ένα τρίχρονο κορίτσι που τράβηξε την προσοχή ενός ατζέντη του Χόλιγουντ, ο οποίος είδε στο πρόσωπό της χρυσάφι...
Μέσα στον Αύγουστο χάθηκε ο Ρόμπιν Γουίλιαμς, βασανισμένος από τη "θλίψη του κλόουν" -ο θάνατος του κλόουν είναι πάντα ο πιο θλιβερός. Από το "Good Morning Vietnam" μέχρι τον "Κύκλο των χαμένων ποιητών" και τον "Ξεχωριστό Γουίλ Χάντινγκ", ο Ρόμπιν Γουίλιαμς έδινε δραματικό "βάθος" ακόμη και σε τυπικά ανάλαφρους ρόλους. Είχε διδαχθεί πάρα πολλά από τη θητεία του στην stand-up comedy, στα τέλη της δεκαετίας του '70.
Στις απώλειες, ας προσθέσουμε ακόμη τον σκηνοθέτη Ρίτσαρντ Ατένμπορο (1923-2014), την Λωρίν Μπακόλ (1924-2014), τον σκηνοθέτη Πολ Μαζούρσκι (1930-2014), τον ηθοποιό Ιλάι Γουάλας (1915-2014) και στο κλείσιμο του χρόνου τη Βίρνα Λίζι (1953-2014).
ΛΕΖΑΝΤΕΣ
Αλέν Ρενέ
Μίκλος Γιάντσο
Φίλιπ Σέιμουρ Χόφμαν
Μάικ Νίκολς
Ρόμπιν Γουίλιαμς
Σίρλεϊ Τεμπλ
