Του Λέανδρου Πολενάκη
Το «Θέατρο Τέχνης», πιστό στην παρακαταθήκη του αείμνηστου ιδρυτή του, Κάρολου Κουν, εξακολουθεί να στηρίζει πολυδύναμα το νεοελληνικό έργο. Η φετινή χειμερινή περίοδος αρχίζει με άνοιγμα στους νέους Έλληνες δραματουργούς με δύο ενδιαφέροντα, ερεθιστικά κείμενα, κάτω από τον γενικό τίτλο «Συμβαίνει τώρα»: το «Αλμανάκ» της Μαριάννας Κάλμπαρη και το «Ασκήσεις για γερά γόνατα», του Ανδρέα Φλουράκη.
Το πρώτο (υπότιτλος: «έργο - σκέψεις - λέξεις - εικόνες με αφορμή τα τελευταία χρόνια της ζωής μας"), αποτελείται από είκοσι εικόνες με ένα πρόλογο, «φωτογραφικά» παρμένες από τον καθ' ημέραν κατασπαραγμένο βίο μας, οικογενειακό, κοινωνικό, εργασιακό και ερωτικό, όπως τον κατάντησαν οι πολύχειρες, πολύποδοι, αριθμοφάγοι και στατιστικοδίαιτοι, νεόπλουτοι, νέοι επικυρίαρχοι του πλανήτη. Μόλις κατέβηκαν από τα δέντρα του αποψιλωμένου, λεηλατημένου από τους ίδιους μεταβιομηχανικού «δάσους», με την αίσθηση της υπεροπλίας επειδή κρατούσαν δυο τρεις πέτρες παραπάνω, έγιναν, αυτοί, οι κατ' εξοχήν άξεστοι, μεταπράτες, τραπεζίτες και χρηματιστές για να αρπάξουν όλο τον πλούτο της γης, χωρίς να περάσουν πρώτα από το στάδιο του πρωτεύοντος, δίχειρου, δίποδου (άνθρωπος).
Το «φωτογραφικά» δεν σημαίνει απαραιτήτως και νατουραλιστικά. Αυτό ίσα - ίσα είναι το μεγάλο πλεονέκτημα του έργου, οι «φωτογραφίες» του είναι ποιητικές, όχι νατουραλιστικές εικόνες, ιδωμένες μέσα από το βλέμμα ενός μικρού κοριτσιού που είναι ο άτυπος αφηγητής και «ψηλώνει» το μπόι του, «πλαταίνει» η ματιά του, όσο εξελίσσεται το νήμα των αλληλοδιαπλεκομένων ιστοριών.
Η συγγραφέας διαθέτει αναμφισβήτητη οξύτητα βλέμματος και την ικανότητα να απομονώνει το καίριο και ουσιώδες, απαλλάσσοντας τη γραφή της από το περιττό και το περιστασιακό. Στοχεύει στον πυρήνα των πραγμάτων και πετυχαίνει τον στόχο της. Ορισμένα από τα «μικροδράματα» του έργου είναι, όντως, καταλυτικά. Όπως η σκηνή 4 (μονόλογος «πολιτικού», με ειρωνικό ρεφραίν τους πολλαπλά φθαρμένους στίχους: «Τι είναι η πατρίδα μας;»). Επίσης, η σπαρακτική σκηνή 6, από μόνη της ένα αριστοτεχνικό δράμα εν μικρογραφία. Ακόμη, η σκηνή 10, «διαμάντι» νεορεαλιστικής γραφής, και οι σκηνές 15 και 17, μιας οικογενειακής και εργασιακής απέραντης «ευτυχίας».
Η σκηνοθεσία του Παντελή Δεντάκη στο ιστορικό υπόγειο (επιμέλεια κίνησης Ιωάννα Αποστόλου, σκηνικά - κοστούμια Κατερίνα Σωτηρίου, φωτισμοί Κωστή Καπελώνη, μουσική Σπύρου Γραμμένου) συντονίζει άψογα σε ρυθμούς ροκ - όπερας μια καλή, ισοδύναμη ομάδα ηθοποιών που «φορούν» τους ρόλους, καθένας με τη δική του, ανεξάρτητη προσωπικότητα και ιδιοσυγκρασία, ως γυρισμένα μέσα - έξω «κοστούμια» ενός κορεσμένου από την συνεχή και αλόγιστη χρήση ρεαλισμού (και καταιγισμού της εικόνας). Ο Σπύρος Γραμμένος, η Ανθή Ευστρατιάδου, η Αριάδνη Καβαλιέρου, ο Νέστωρ Κοψιδάς, η Κατερίνα Λυπηρίδου, και ο Ανέστης Τζιόβας συνεργάζονται με τρόπο υποδειγματικό σαν έξοχα μέλη ενός εξπρεσιονιστικού μουσικού συνόλου, με αυτοσχέδια μπάσα, κλαρινέτα, έγχορδα και κρουστά.
Το δεύτερο έργο, οι «Ασκήσεις για γερά γόνατα», του Ανδρέα Φλουράκη, με την ίδια διάνοια αλλά διαφορετική τεχνική, με κλασικότροπη δομή, συγκεντρώνεται σε μια ενιαία ιστορία που εκτυλίσσεται στον εργασιακό χώρο, και μοιάζει σαν μεγέθυνση - επέκταση - εμβάθυνση της σκηνής 17 του πρώτου έργου. Το κείμενο του Ανδρέα Φλουράκη είναι πολύ φιλόδοξο, «φωτογραφίζοντας» και συγχρόνως «ψυχαναλύοντας» τη σχέση αμφίδρομης εξάρτησης «αφέντη - δούλου». Με κάποια αδύναμους ή τετριμμένους ψυχαναλυτικούς «τόπους» και κοινωνικές θέσεις, που, όμως, εντέλει υποχωρούν χωρίς να αφήνουν ουλές, μπροστά στο ρωμαλέο θεατρικό σύνολο. Η σκηνοθεσία του Γιάννη Μόσχου (κίνηση Ανθής Θεοφιλίδου, σκηνικά - κοστούμια Κατερίνα Σωτηρίου, φωτισμοί Κωστή Καπελώνη) κινείται, επίσης, στα όρια ενός ρεαλισμού «με λυγισμένα γόνατα», σαν ύστερα από αιφνίδιο κατακέφαλο καίριο χτύπημα, με ρόλους σαστισμένους ακόμη από το «σοκ». Αναδύεται από το χαίνον τραύμα μια ζωντανή, εκ βαθέων, τζαζ μουσική, από σπλαχνικά, βραχνά σαξόφωνα. Με παλαιότερους και νέους σολίστες. Είναι οι έμπειροι, δοκιμασμένοι, Ράνια Σχίζα, Νέστωρ Κοψιδάς (μπράβο τους) και οι νεότατοι, σημαδιακοί, Βασίλης Ζήσης, Εύα Οικονόμου - Βαμβακά (δύο φορές μπράβο τους). Πείρα ταλέντο, ορμή και διάθεση συνθέτουν ένα δυναμικό σύνολο. Καλό κουράγιο, παιδιά.
