«Η αναμορφωτική κίνηση των διανοούμενων της Ισπανίας στις αρχές του 20ού αιώνος βάσισε το πνευματικό μέλλον της χώρας στις ζωντανές παρακαταθήκες του παρελθόντος της. Η επιστροφή στην 'υγεία' του λαού δημιουργούσε αυτόματα μια πολιτικοκοινωνική δεοντολογία, που έμελλε να συγκεκριμενοποιηθεί σε ένα πανεθνικό αίτημα δημοκρατικής αλλαγής. Το πικρό ποτήρι της ήττας του '98 είχε κι ένα αγαθό αποτέλεσμα. Την επίσημη διαπίστωση της σήψεως και τον αυτόματο συναγερμό των δυνάμεων του έθνους. Σε τέτοιες στιγμές η αδιάφορη εθνική 'μακαριότητα του κατέχοντος' χάνει μαζί με τους άλλους 'προσκυνημένους' παράγοντες και τα ανάξια κοσμοπολίτικα οχυρά του 'πνεύματός' της. Τα έθνη που βρίσκονται σε αναγκαστική μειοδοσία 'διδάσκονται' να περιμένουν τον επιούσιο άρτο, υλικό ή πνευματικό, απ' έξω. Το χρυσό νόμισμα του 'εξευρωπαϊσμού', έστω και αν έχει δύο όψεις, δεν παύει να είναι κίβδηλο. Η χώρα μας έχει την πικρή πείρα του και στον κοινωνικό και κυνικότερα στον πνευματικό τομέα. Αν μπορούμε βέβαια να χαρακτηρίσουμε με αυτόν τον όρο τον σύγχρονο 'διορισμένο' ανεύθυνο και τιποτένιο φραγκολεβαντινισμό». Αυτά τα προφητικά έγραφε ο Τάσος Λιγνάδης πριν πενήντα χρόνια στο βιβλίο του: «Ο Λόρκα και οι ρίζες» (Αθήνα, 1964, εκδ. «Δίφρος»). Στο ίδιο βιβλίο του ο συγγραφέας ανιχνεύει τις πανάρχαιες ελληνικές ρίζες, που, μαζί με τις αραβικές, αρδεύουν διαχρονικά τον ιβηρικό πολιτισμό.
Ο Χαθίντο Μπεναβέντε (1866 - 1954), πολυγραφότατος θεατρικός συγγραφέας, ανήκει σε αυτήν την αντιστεκόμενη γενιά του 1898. Ένα από τα γνωστότερα έργα του είναι τα «Δημιουργημένα Συμφέροντα», μια σκληρή σάτιρα που σαρκάζει την πολιτική και κοινωνική κατάσταση της Ισπανίας στα τέλη του προπερασμένου αιώνα.
Το έργο ακολουθεί εξωτερικά τη φόρμα της Κομέντια, με τη διαφορά ότι η φόρμα αυτή δεν είναι αυτοσκοπός, αποτελεί, επίσης, μέρος του αντικείμενου σάτιρας του συγγραφέα. Όχι μόνο δεν την ακολουθεί δουλικά αλλά την υπονομεύει συστηματικά, ακριβώς όπως ο Λόπε ντε Βέγκα στις «κωμωδίες» του, διακόσια χρόνια πριν, σατίριζε την ιταλομανία των συγχρόνων του, στήνοντας ολόκληρα έργα με ψευδεπίγραφη «κομεντιάνικη» πρόσοψη (μιας Κομέντια ήδη σε παρακμή, με το πολιτικό στοιχείο της να έχει ατονήσει), που πίσω τους κρύβονταν άλλοι καημοί του ισπανικού λαού.
Τα «Δημιουργημένα Συμφέροντα» είναι στην πραγματικότητα ένα «πίκαρο» έργο, αυθεντικό, παραδοσιακό ισπανικό αφηγηματικό είδος, με ήρωες δύο συμπαθητικούς, βλάσφημους, περιπλανώμενους μικροκατεργάρηδες, οι οποίοι αγωνίζονται να επιπλεύσουν με την πανουργία και την κομπίνα σε έναν κόσμο ανήλεης καταπίεσης των αδυνάμων... και τα καταφέρνουν εκμεταλλευόμενοι τη βλακεία των «από πάνω». Θυμίζει τα «ιντερμέδια» του Θερβάντες, μικρά θεατρικά «διαμάντια» που έμειναν για πάρα πολλά χρόνια αγνοημένα, μέχρις ότου τα ανακάλυψαν ο Μέγιερχολντ και ο Βάλεντιν, για να περάσουν ύστερα στο γερμανικό «καμπαρέ», επηρεάζοντας τον Μπρεχτ.
Η σκηνοθεσία του Σωτήρη Χατζάκη (χορογραφία Κικής Μπάκα) στην ωραία μετάφραση του Παντελή Πρεβελάκη, με το Εθνικό στο «Σχολείο» της Πειραιώς, στηρίχτηκε κυρίως στη φόρμα της Κομέντια, που προσπάθησε να αξιοποιήσει τα μέγιστα για να φέρει την κωμωδία πιο κοντά μας, μέσα από τις οικείες φιγούρες της (Πανταλόνε, Κολομπίνα, Αρλεκίνος, Καπιτάνο, κ.ά.), με τα παραδοσιακά κοστούμια τους (Έρση Δρίνη), και με τον τυποποιημένο κομεντιάνικο υποκριτικό κώδικα. Προσωπικά πιστεύω ότι δεν χρειαζόταν αυτή η στρατηγική για να «αναγνωρίσουμε» σαν δικά μας τα πρόσωπα του έργου. Μας «αναγνωρίζουν» πρώτα εκείνα ως «δικούς τους», ως επίλεκτα μέλη του θιάσου τους, επιχώριους Αρλεκίνους, Κολομπίνες κ.ά. Οι ρόλοι «φωνάζουν» στους θεατές: «Σας γνωρίσαμε!» Πρόκειται για ένα κείμενο κατ' εξοχήν διαδραστικό, με ασαφή όρια ανάμεσα στη σκηνή και στην πλατεία. Ένα στοιχείο που πέρασε ανεκμετάλλευτο από τη σκηνοθεσία. Η άκρα τυποποίηση των μορφών δεν ωφέλησε, εξουδετερώνοντας το πολιτικό στοιχείο.
Στα δεδομένα πλαίσια κινήθηκε από τη σκηνοθεσία μια καλοκουρδισμένη, ισοκέφαλη ομάδα ηθοποιών, κάτω από τους ήχους της καλαίσθητης μουσικής του Θοδωρή Οικονόμου και τους λειτουργικούς φωτισμούς του Αντώνη Παναγιωτόπουλου. (Κατερίνα Γιαμαλή, Ανδρομάχη Δαυλού, Ευγενία Δημητροπούλου, Μαρία Διακοπαναγιώτου, Βασίλης Ευταξόπουλος, Νόνη Ιωαννίδου, Έφη Λιάλιου, Νίκος Μαγδαληνός, Δάφνη Μαρκάκη, Έλενα Μαρσίδου, Βασίλης Μπισμπίκης, Χρήστος Νίνης, Στέλιος Πετράκης, Βασίλης Ρίσβας, Γιάννης Σοφολόγης, Γρηγόρης Σταμούλης, Ελεάνα Στραβοδήμου, Βαγγέλης Χαλκιαδάκης, Αντώνης Χατζής).
