Μια από τις καλές παραστάσεις του τελευταίου καιρού είναι το «Στο Γαλατά Ψιλή Βροχή» που παίζεται στο Αίθριο του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης κάθε Δευτέρα και Τρίτη, η ανταπόκριση μάλιστα του κοινού είναι τέτοια ώστε πήρε παράταση για δύο ακόμα ημέρες, τις 7 και 8 Ιουλίου. Πρόκειται για μια μουσικοθεατρική σύλληψη σε κείμενα και σκηνοθετική επιμέλεια του – επίσης μόνιμου συνεργάτη της εφημερίδας μας κάθε Σάββατο – Πάνου Σκουρολιάκου με τραγούδια από την περιοχή της Μικράς Ασίας και της ευρύτερης Ανατολής με τον ίδιο τον Π. Σκουρολιάκο να έχει τον μοναδικό «ρόλο», εκείνο του αφηγητή χαρακτηριστικών ιστοριών που συνδέουν νοηματικά αλλά και συναισθηματικά αυτά τα τραγούδια. Ερμηνεύουν τέσσερις πολύ καλές και χαρακτηριστικές φωνές της με ευρεία έννοια παραδοσιακής και λαϊκής μουσικής, οι Θεοδοσία Στίγκα, Haig Yazdjian, Αρετή Κετιμέ και Φώτης Τσορανίδης με μόνη συνοδεία τα όργανα στα οποία οι τρεις τελευταίοι είναι σολίστες, αντίστοιχα δηλαδή το ούτι, το σαντούρι και την κιθάρα. Μιλήσαμε με τον Haig Yazdjian για αυτή την παράσταση αλλά και για το τι σημαίνει να ασκείς τη σύγχρονη εκδοχή οποιασδήποτε παραδοσιακής μουσικής (με άλλα λόγια να κάνεις αυτό που διεθνώς αποκαλείται world music) στην Ελλάδα σήμερα.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Πώς γνώρισες τον Πάνο Σκουρολιάκο και πώς εκλαμβάνεις ο ίδιος αυτό που προσπαθεί να πει και να εκφράσει μέσα από αυτή την παράσταση;
Τον Πανο τον γνώρισα μέσω της Θεοδοσίας Στίγκα η οποία μου τηλεφώνησε μια ημέρα για να μου πει ότι ετοίμαζε αυτή την παράσταση. Όταν τον συνάντησα κατάλαβα αμέσως ότι θα ήταν κάτι σοβαρό και αξιόλογο και έτσι δέχτηκα με χαρά να συμμετάσχω...Αυτό που θέλει να εκφράσει η συγκεκριμένη παράσταση δεν είναι παρά η χαρά της ζωής που τόσο μας λείπει τελευταία, να κάνει τον κόσμο να χαρεί λίγο, όλα τα τραγούδια της έχουν ως θέμα είτε αυτό είτε την ξενιτιά. Και είμαστε όλοι πολύ ευχαριστημένοι για το ότι ο κόσμος το εισπράττει αυτό και μετά το τέλος φεύγει χαμογελώντας...
Πιστεύεις ότι η συγκεκριμένη παράσταση αναδεικνύει και κάτι που αποτελεί κεντρικό στοιχείο και συνολικά της δικής σου δουλειάς, δηλαδή της οικουμενικότητας της μουσικής;
Σαφέστατα και ναι! Τα μουσικά είδη και ιδιώματα μπορεί να έχουν το καθένα διαφορετική γεωγραφική προέλευση από την άλλη όμως δεν γνωρίζουν σύνορα, όλα τους κάπου και κάπως συναντώνται αφού τελικά όλα δεν είναι παρά μουσική. Και γι' αυτό ακριβώς όλοι εμείς που τα παίζουμε, οι μουσικοί, εντέλει είμαστε αδέλφια...
Θα έλεγες ότι αυτό είναι και μια προσομοίωση – ή έστω απεικόνιση – εκείνου που θα έπρεπε να ισχύει για όλους τους ανθρώπους;
Κάπως έτσι θα έπρεπε να είναι, δεν συμφωνείς;
Φυσικά και ναι αλλά...Μιλώντας λοιπόν περί αδελφότητας των ανθρώπων, είσαι αρμενικής καταγωγής αλλά εδώ και πολλά χρόνια ζεις μόνιμα στην Ελλάδα. Πώς αισθάνθηκες, τουλάχιστον όταν πρωτοήρθες εδώ, πρόσφυγας ή μετανάστης;
Καταρχήν ας ξεκαθαρίσουμε ότι μπορεί η οικογένεια μου να είναι αρμενικής καταγωγής αλλά γεννήθηκα και μεγάλωσα στη Συρία. Έφυγα από εκεί σε πολύ νεαρή ηλικία επειδή η πολιτική κατάσταση ήταν πολύ άσχημη, κάποιοι προσπαθούσαν να κάνουν αυτό που συμβαίνει τώρα στη Συρία, τα σχέδια τους τότε ευτυχώς δεν ευοδώθηκαν αλλά ήταν ορατός ο κίνδυνος μιας ακόμα γενοκτονίας, με θύματα τους Αρμενίους και όχι μόνον. Έτσι βρέθηκα το 1980 στην Ελλάδα, εγκαταστάθηκα και από τότε ζω και εργάζομαι εδώ. Και όχι, ούτε τότε ούτε ποτέ δεν αισθάνθηκα πρόσφυγας, ούτε καν μετανάστης...Η Ελλάδα μου έχει δώσει πολλά, πάρα πολλά, σχεδόν τα πάντα. Αυτός είναι πια ο τόπος μου...Πάνω απ' όλα η χώρα αυτή μου έδωσε μια υπηκοότητα, μπορεί να είναι ένα τυπικό έγγραφο αλλά η έλλειψη του σε κάνει να συνειδητοποιείς πόσα πολλά σημαίνει. Η Ελλάδα με έκανε πολίτη της και αυτό δεν θα το ξεχάσω ποτέ!
Νιώθεις λοιπόν την μουσική παράδοση αλλά και τον λαό της Ελλάδας δικά σου;
Ανεπιφύλακτα ναι, ίσως να μην έχω το δικαίωμα καθώς δεν γεννήθηκα εδώ όπως εσύ αλλά είναι τιμή για εμένα να αποκαλώ τον εαυτό μου Έλληνα! Οι Έλληνες είναι καλός και πολύ φιλόξενος λαός και ακόμα και οι μειοψηφίες οι οποίες επιδεικνύουν ρατσιστικές συμπεριφορές πιστεύω ότι χειραγωγούνται από ορισμένους που έχουν συγκεκριμένους σκοπούς για δικά τους οφέλη.
Αλήθεια Haig, πιστεύεις ότι παραδοσιακά όργανα όπως το ούτι και το σαντούρι έχουν θέση στο σημερινό διεθνές μουσικό και ηχητικό τοπίο που έχει αλλάξει τόσο πολύ;
Ναι, τα πράγματα έχουν αλλάξει πάρα πολύ αλλά νομίζω ότι κάθε όργανο, ακόμα και τα πιο παραδοσιακά, έχει την θέση του...αρκεί ο εκτελεστής του να έχει προσωπικότητα στο παίξιμο του! Αυτός είναι ο πλέον καθοριστικός παράγοντας για εμένα.
Σε φόβισε καθόλου το γεγονός ότι η συνοδεία των φωνών σας θα ήταν τόσο μικρή και λιτή;
Σκέψου ότι αρχικά επρόκειτο να είναι μόνο το ούτι μου και το σαντούρι της Αρετής, ο Φώτης με την κιθάρα του προστέθηκε μετά! (γέλια) Όχι πάντως, καθόλου, τα λιτά πράγματα μπορεί να είναι πιο δύσκολα αλλά τελικά είναι και τα πιο όμορφα και εκείνα που προσφέρουν την μεγαλύτερη ανταμοιβή, τόσο σε εμάς τους μουσικούς όσο νομίζω και στο κοινό.
Τι είδους τραγούδια είναι αυτά που ερμηνεύεις ο ίδιος στην παράσταση;
Το πολύ ενδιαφέρον σε αυτή την παράσταση είναι ότι περιλαμβάνει τραγούδια που συναντάμε σε πολλές μουσικές παραδόσεις της περιοχής, έτσι μπορεί για παράδειγμα το ίδιο τραγούδι να το λέω εγώ στα αραβικά, η Αρετή στα ελληνικά και ο Φώτης στα τουρκικά. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που...εναλλασσόμαστε στις γλώσσες!
Πόσο βρίσκεις να έχει αλλάξει η ζωή στην Ελλάδα κατά τα τέσσερα χρόνια της κρίσης;
Κοίταξε, πριν έρθω εδώ από την Συρία είχα περάσει για λίγο και από τον Λίβανο οπότε όταν έφτασα στην Ελλάδα το '80 μου φάνηκε σαν...χωριό! Και ξαφνικά, μέσα σε δέκα πέντε χρόνια, μέχρι περίπου τα μέσα της δεκαετίας του '90, έγινε σχεδόν εκβιαστικά ευρωπαϊκή χώρα ενώ στο πολύ πρόσφατο παρελθόν της υπήρχαν προβλήματα πολλά εκ των οποίων παραμένουν άλυτα και που, όπως και αν έχει, τα τραύματα τους δεν έχουν επουλωθεί. Πάνω σε αυτό το υπέδαφος μιας ήδη τραυματισμένης χώρας ήρθε και πάτησε η κρίση...Από την άλλη πρέπει να σου πω, με κίνδυνο ίσως να θεωρηθώ αφελής, ότι δεν πιστεύω ότι υπάρχει στ' αλήθεια αυτή η περιβόητη κρίση, νομίζω ότι κάποιοι την δημιούργησαν και μας την επέβαλλαν, κάποιοι έκαναν ένα πείραμα σε βάρος της Ελλάδας και κάποιοι άλλοι χρησιμοποιούν την «καραμέλα» των αποτελεσμάτων αυτού του πειράματος επειδή έτσι τους βολεύει. Δεν γίνεται οι ίδιοι άνθρωποι και τράπεζες που την μια ημέρα σχεδόν μας κυνηγούσαν για να μας μοιράσουν χρήματα δύο ημέρες μετά να μας κυνηγούν για να μας τα πάρουν πίσω και με τόκο...Δημιούργησαν με το ζόρι μια επίπλαστη ευδαιμονία με σαθρές βάσεις, είναι σα να δίνεις σε ένα πεντάχρονο παιδί να οδηγήσει ένα πολύ γρήγορο αυτοκίνητο, είναι δυνατό να μη συντριβεί;
Αισιόδοξος για την έκβαση της κρίσης; Βλέπεις μιαν ίσως πολιτική διέξοδο από αυτήν;
Για αυτή την χώρα όχι, δυστυχώς δεν μπορώ να είμαι αισιόδοξος...Βλέπεις νιώθω σα να έκλεψαν κάτι από μέσα μας, την ίδια τη χαρά της ζωής. Και πες με ρομαντικό αλλά, ακόμα και αν εγώ νιώθω και είμαι καλά, για πόσο θα μπορώ να είμαι όταν βλέπω σε πόσο δύσκολη κατάσταση βρίσκεται ο φίλος και ο γείτονας μου; Όσο και αν υποκρίνομαι τον τυφλό αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα με επηρεάσει...Οσο για την πολιτική, κοίταξε τι συμβαίνει και σε μιαν άλλη χώρα που είναι φυσικό να με απασχολεί καθώς εκεί ζει ακόμα ο αδελφός μου, την Συρία. Δυστυχώς νομίζω ότι στην εποχή μας όποιος και αν ηγείται, όποια κυβέρνηση και αν υπάρχει στις περισσότερες χώρες του κόσμου τα χέρια της είναι δεμένα καθώς τα νήματα τα κινούν άλλοι, λίγοι και αόρατοι. Οφείλω όμως να σου πω και ότι, από την άλλη, κάπου σκέφτομαι ότι ίσως έπρεπε να περάσουμε από αυτή την «κρίση» γιατί σε ένα βαθμό μπορεί και να μας ωφελήσει, τουλάχιστον δημιουργικά. Κάτι πολύ καλό κυοφορείται ήδη και είναι θέμα χρόνου να εκδηλωθεί...
Αφού λοιπόν είναι έτσι τι ετοιμάζεις για το καλοκαίρι και για το υπόλοιπο της χρονιάς;
Θα θέλαμε να πάμε αυτή την παράσταση και σε άλλους χώρους, με αυτή τουλάχιστον την επιδίωξη την δημιούργησε ο Πάνος. Κατά τα άλλα δίνουμε μαζί με την Ελένη Βιτάλη συναυλίες σε όλη τη χώρα καθώς και με το δικό μου σχήμα και κάπως έτσι θα συνεχίσω...Για δίσκο το βλέπω πολύ δύσκολο από κάθε πλευρά, είναι αληθινά πολύ άσχημο ότι είχα τόσο κέφι για να κάνω μουσική και μου το αφαίρεσαν, το έκλεψαν και από εμένα όπως και από όλους μας. Θέλω να πιστεύω όμως ότι είναι προσωρινό...
Το ελπίζουμε και το ευχόμαστε και εμείς γιατί άνθρωποι και μουσικοί όπως ο Haig Yazdjian και αξίζει και πρέπει να παραμένουν δημιουργικοί...
