Είναι γεγονός πως η Νέα Δημοκρατία έχει ήδη ανοίξει την πίσω πόρτα για την ιδιωτικοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης. Δυστυχώς, η κυβέρνηση έχει επιλέξει να λειτουργεί ως ο χρυσός χορηγός των κολλεγίων, χωρίς να έχει προηγηθεί η αναθεώρηση του άρθρο 16 του Συντάγματος, το οποίο ορίζει ρητά πως η ίδρυση ανώτατων σχολών από ιδιώτες απαγορεύεται.
Αν και το Σύνταγμα περιλαμβάνει τους θεμελιώδεις κανόνες με βάση τους οποίους λειτουργεί η πολιτεία, παρατηρούμε πως και σε αυτήν την περίπτωση θεωρείται από τους κυβερνώντες ως μια περιττή και τυπική διαδικασία. Αντιμετωπίζεται σαν να είναι μία ασήμαντη λεπτομέρεια που δεν πρόκειται να τους σταθεί εμπόδιο στην περαιτέρω αποδόμηση του κοινωνικού κράτους.
Σε αυτό το πλαίσιο, αμφισβητούμενης ποιότητας κολλέγια βαφτίζονται πανεπιστήμια και διεκδικούν αναγνωρισμένους επαγγελματικά τίτλους σπουδών. Το βασικό κριτήριο εισαγωγής σε αυτά δεν είναι οι ακαδημαϊκές επιδόσεις ή κάποιο αντικειμενικό σύστημα, αλλά η δυνατότητα καταβολής των υψηλών τους διδάκτρων.
Παράλληλα, η θέσπιση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής (ΕΒΕ) περιόρισε σημαντικά τον αριθμό των εισακτέων στα δημόσια πανεπιστήμια, διευκολύνοντας με αυτόν τον τρόπο τα ιδιωτικά κολέγια στην αναζήτηση νέων φοιτητών-πελατών. Την ίδια στιγμή, η υποστελέχωση και η υποχρηματοδότηση των δημόσιων πανεπιστημίων αποτελούν στοιχεία μιας πολιτικής που οδηγεί σταδιακά στη συρρίκνωσή τους.
Όλοι θυμόμαστε τη δήλωση του Πρωθυπουργού για τον «ψυκτικό από το Περιστέρι». Σε αυτή τη φράση γίνεται αντιληπτό πως κάποιοι θεωρούν ότι οι μαθητές, λόγου χάρη, των περιοχών της ευρύτερης περιοχής του Πειραιά ή του Περιστερίου πρέπει οπωσδήποτε να αποτελούν το τεχνικό προσωπικό των Βορείων Προαστείων. Η κοινωνική κινητικότητα και η δυνατότητα ανέλιξης των παιδιών που μεγαλώνουν σε λαϊκές περιοχές, μέσω της αντικειμενικής εισαγωγής στο δημόσιο πανεπιστήμιο, αντικαθίσταται σκόπιμα από την εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης.
Ανήκω στη γενιά που έδωσε τη μάχη στις φοιτητικές κινητοποιήσεις του 2006-07 για να αποτραπεί η αναθεώρηση του άρθρου 16. Εκατοντάδες χιλιάδες νέοι πολιτικοποιήθηκαν και δραστηριοποιήθηκαν ενεργά μέσα από τις μαζικές φοιτητικές συνελεύσεις, τις πορείες και τις καταλήψεις.
Δεν θα ξεχάσω τις συνελεύσεις της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών, όπου στην θρυλική μας AULA πάνω από 800 φοιτητές ψήφιζαν κάθε φορά το κοινό πλαίσιο για την υπεράσπιση του δημοσίου πανεπιστημίου. Το αντίστοιχο πλαίσιο της ΔΑΠ, της φοιτητικής παράταξης της Νέας Δημοκρατίας, δεν ξεπερνούσε τις 30 ψήφους. Αξίζει να σημειωθεί πως η Πανσπουδαστική Κίνηση Συνεργασίας, η φοιτητική παράταξη του ΚΚΕ, αν και αρχικά είχε την γνώριμη στάση του απομονωτισμού και της αποστασιοποίησης, από ένα σημείο και μετά συμμετείχε στο φοιτητικό κίνημα.
Παρά τους αρνητικούς πολιτικούς συσχετισμούς της εποχής με τη Νέα Δημοκρατία αυτοδύναμη κυβέρνηση και με το ΠΑΣΟΚ να αμφιταλαντεύεται για τη στάση του (τα δύο κόμματα είχαν συγκεντρώσει αθροιστικά στις εκλογές του 2004 πάνω από το 85% των ψήφων) οι φοιτητές νίκησαν, η εκπαιδευτική κοινότητα νίκησε και η τριτοβάθμια εκπαίδευση δεν ιδιωτικοποιήθηκε.
Αναμφίβολα, τα μαζικά κοινωνικά κινήματα δεν οικοδομούνται πάνω στην απόλυτη συμφωνία όλων των πολιτικών δυνάμεων που συμμετέχουν σε αυτά. Διαμορφώνονται γύρω από συγκεκριμένα αιτήματα που μπορούν να συσπειρώσουν ευρύτερες κοινωνικές δυνάμεις και ανένταχτους πολίτες. Εξάλλου, η ενότητα προκύπτει εντός της συλλογικής δράσης, γεγονός που αποτελεί οδηγό για τις μεγάλες προκλήσεις της εποχής μας.
Η υπεράσπιση του δημόσιου πανεπιστημίου δεν αφορά μόνο τους φοιτητές, τις οικογένειές τους ή τους πανεπιστημιακούς. Χρειάζονται θεσμικές εγγυήσεις πως οι νέοι θα μπορούν να διεκδικούν το μέλλον τους με βάση τις ικανότητές τους κι όχι το εισόδημα της οικογένειάς τους.
Αποτελεί επιτακτική ανάγκη όλες οι προοδευτικές δυνάμεις να λάβουν τις αναγκαίες πρωτοβουλίες για την συγκρότηση ενός πολιτικού και κοινωνικού μετώπου για τη μη αναθεώρηση του άρθρου 16 του Συντάγματος, το οποίο με σαφήνεια απαγορεύει την ίδρυση ανώτατων εκπαιδευτικών ιδρυμάτων από ιδιώτες.
Μια προοδευτική κυβέρνηση οφείλει να εγγυηθεί ότι η γνώση θα παραμείνει δημόσιο και κοινωνικό αγαθό, προσβάσιμο σε όλους και δεν θα μετατραπεί σε προνόμιο για όσους έχουν την οικονομική δυνατότητα να την αγοράσουν.
*Ο Δημήτρης Πετράς είναι Φιλόλογος, MSc Τοπική και Περιφερειακή Ανάπτυξη & Αυτοδιοίκηση, μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
Ο διάλογος για το δημόσιο πανεπιστήμιο αφορά ολόκληρη την κοινωνία
