Το αφήγημα του «τουριστικού θαύματος» της Ελλάδας ξεθωριάζει μπροστά στα μάτια των μόνιμων κατοίκων, αποκαλύπτοντας την πιο επιθετική του πλευρά. Η χώρα, που κάποτε υπερηφανευόταν για τη φιλοξενία της, έχει μετατραπεί σε ένα απέραντο ξενοδοχείο-καρτέλ, όπου η στέγη για τον ντόπιο πληθυσμό μετατρέπεται από βασικό συνταγματικό δικαίωμα σε απρόσιτη πολυτέλεια για λίγους. Ενώ οι κυβερνώντες μετρούν με ικανοποίηση τα εκατομμύρια των αφίξεων στα αεροδρόμια, οι γειτονιές των ελληνικών πόλεων αδειάζουν από τη ζωή τους και γεμίζουν με lockboxes και βαλίτσες με ροδάκια.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του New Economics Foundation, η Ελλάδα βρίσκεται και εδώ στην πρώτη γραμμή της Ευρώπης, ούσα η πιο πληγείσα χώρα από τις τουριστικές ροές, οι οποίες εκτίναξαν τα ετήσια ενοίκια κατά το εξωφρενικό ποσό των 342 ευρώ από το 2019 έως το 2025. Αυτή η αφαίμαξη δεν έχει καμία απολύτως σχέση με τις διεθνείς τιμές της ενέργειας ή το κόστος των οικοδομικών υλικών, όπως προσπαθούν να μας πείσουν διάφοροι εγχώριοι απολογητές της αγοράς. Είναι το άμεσο αποτέλεσμα μιας ασύδοτης, ανεξέλεγκτης τουριστικοποίησης, που αντιμετωπίζει τα σπίτια των ανθρώπων ως επενδυτικά assets.
Η σύγκριση με τον υπόλοιπο ευρωπαϊκό Νότο είναι αποκαλυπτική. Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση στην Ευρώπη (+342 ευρώ), αφήνοντας πίσω της την Ισπανία (+236 ευρώ), την Πορτογαλία (+220 ευρώ) και την Ιταλία (+202 ευρώ). Γιατί αυτή η χαώδης διαφορά; Γιατί, πολύ απλά, στην Ισπανία υπήρξαν ευρείες πολιτικές ελέγχου των ενοικίων που έβαλαν ένα στοιχειώδες φρένο στην απληστία, ενώ στην Ιταλία η μεγάλη προσφορά κατοικιών λειτούργησε ως σχετικό ανάχωμα. Στην Ελλάδα, όμως, η κυβέρνηση επέλεξε τον ρόλο του παθητικού θεατή, αφήνοντας την εγχώρια αγορά στέγης στο έλεος του real estate και των βραχυχρόνιων μισθώσεων.
Το επιχείρημα ότι «ο τουρισμός φέρνει χρήμα» έχει καταντήσει μια προκλητική ειρωνεία. Για τη συντριπτική πλειονότητα των πολιτών που δεν εργάζονται στον κλάδο ή που αμείβονται με τους καθηλωμένους μισθούς της πενταετίας, ο τουρισμός λειτουργεί ως ένας αόρατος εκτοπιστής. Οι πόλεις μας μετατρέπονται σε τουριστικά σκηνικά τύπου Disneyland, στερημένες από κοινωνικό ιστό, σχολεία και μόνιμους κατοίκους. Οι φοιτητές αδυνατούν να βρουν δωμάτιο για να σπουδάσουν, τα νέα ζευγάρια εγκλωβίζονται στα πατρικά τους σπίτια, και οι εργαζόμενοι βλέπουν τον μισθό τους να εξαφανίζεται τις πρώτες δέκα μέρες του μήνα, μόνο και μόνο για να πληρωθεί το νοίκι.
Το χειρότερο είναι ότι οι προβλέψεις για την περίοδο 2026-2031 δείχνουν ότι η πίεση θα συνεχιστεί αμείωτη. Αν δεν παρθούν άμεσα, ριζοσπαστικά μέτρα ελέγχου της αγοράς και περιορισμού της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η κατάσταση θα ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Το να διώχνεις τους ίδιους σου τους πολίτες από τα σπίτια τους για να εξυπηρετήσεις τις ορδές των τουριστών δεν είναι «ανάπτυξη». Είναι μια βαθιά αντικοινωνική πολιτική, μια πράξη οικονομικής βαρβαρότητας που υπονομεύει το μέλλον της χώρας και καταδικάζει μια ολόκληρη γενιά να ζει με εξωφρενικά ενοίκια και υπό την απειλή της έξωσης.
*Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
