Ο Δήμος Χανίων, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης, και με την υποστήριξη και υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και του Υπουργείου Πολιτισμού, εγκαινιάζουν την 5η διοργάνωση του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (ΦΒΧ), από την Δευτέρα 22 έως και την Κυριακή 28 Ιουνίου 2026, με κεντρικό θέμα «Κόσμοι σε σύγκρουση». Με πάνελ γύρω από επίκαιρους θεματικούς άξονες, αλλά και παρουσιάσεις βιβλίων, το ΦΒΧ επιστρέφει στο Ενετικό Λιμάνι της πόλης, μεταξύ του Κέντρου Αρχιτεκτονικής Μεσογείου και του Θεάτρου Μίκης Θεοδωράκης.
Η επίσημη τελετή εγκαινίων προγραμματίζεται για τη Δευτέρα 22 Ιουνίου, στις 19:30, στο Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης. Θα ακολουθήσει η καθιερωμένη εκδήλωση για το τιμώμενο πρόσωπο του φεστιβάλ, που φέτος είναι ο διακεκριμένος ακαδημαϊκός δάσκαλος και συγγραφέας Στέφανος Τραχανάς, για τη μακρόχρονη και πολύτιμη συμβολή του στη διάδοση της επιστημονικής γνώσης, στην καλλιέργεια της κριτικής σκέψης και στη γόνιμη συνάντηση επιστήμης, παιδείας και πολιτισμού.
Στο 5Ο ΦΒΧ συμμετέχουν περισσότεροι από 210 ομιλητές από 18 χώρες -συγγραφείς, ακαδημαϊκοί, μεταφραστές, φιλόλογοι, κριτικοί λογοτεχνίας, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες-, όχι μόνο την Ελλάδα και την Κύπρο, αλλά και την Αυστραλία, Γαλλία, Γερμανία, Γουατεμάλα, Δανία, Μ. Βρετανία, ΗΠΑ, Ιρλανδία, Ισπανία, Ισραήλ, Ιταλία, Καναδά, Κούβα, Παλαιστίνη, Σερβία, Σουηδία και Τσεχία, που θα λάβουν μέρος σε περίπου 130 θεματικές συζητήσεις, παρουσιάσεις βιβλίων, εργαστήρια, περφόρμανς, ποιητικές αναγνώσεις, κινηματογραφικές προβολές, μουσικές εκδηλώσεις γύρω από βιβλία σύγχρονης ελληνικής και ξένης πεζογραφίας, ποίησης, δοκιμίου, από 51 εκδότες (Άγρα, Αλάτι, Αλεξάνδρεια, Εκδόσεις των Άλλων, Αντίποδες, Εκδόσεις Άρτος Ζωής, Γεννήτρια, Διόπτρα, Δώμα, Εκκρεμές, Ελληνικές Εκδόσεις, Εκτός Γραμμής, Εκδόσεις Εν Αθήναις, Ενάντια, Εντύποις, ΕΠΟΨ, Έρεισμα, Έρμα, Εκδόσεις της Εστίας, Θεμέλιο, Θίνες, Θράκα, Ίκαρος, Κάπα Εκδοτική, Εκδόσεις Καστανιώτη, Μελάνι, Μεταίχμιο, Νεφέλη, Νήσος, Νίκας, Οκτάνα, Οσελότος, Παπαδόπουλος, Εκδόσεις Πατάκη, Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, Περισπωμένη, Πόλις, Ποταμός, Πυξίδα της Πόλης, Ραδάμανθυς, Σαιξπηρικόν, Σάλτο, Σοκόλη, Τόπος, Ψυχογιός, Chaniartoon Press, DocMZ Publishing, Gutenberg, Carnivora, Loggia, Opera Books).
Οι διεθνείς συμμετοχές στη φετινή διοργάνωση ανέρχονται σε 30 και πραγματοποιούνται σε συνεργασία με το Φεστιβάλ ΛΕΑ (Ελληνο-ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ Λογοτεχνίας εν Αθήναις), το British Council Greece, το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδος, το Ινστιτούτο Γκαίτε, την Ελληνοαμερικανική Ένωση, το Ινστιτούτο Θερβάντες, την Acción Cultural Española, το Literature Across Frontiers, το Danish Arts Foundation, τη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου Λεμεσού και με την υποστήριξη του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού του Υφυπουργείου Πολιτισμού Κύπρο
Οι εκδηλώσεις του ΦΒΧ πραγματοποιούνται σε συνεργασία με πολιτιστικούς οργανισμούς και φορείς: Εθνική Βιβλιοθήκη της Ελλάδος, Ελληνικό Ίδρυμα Βιβλίου και Πολιτισμού, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας, Ελληνική Λέσχη Συγγραφέων Αστυνομικής Λογοτεχνίας (ΕΛΣΑΛ), Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων, Δημοτική Βιβλιοθήκη Χανίων, Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνης, Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κρήτης, Κέντρο Ελληνικού και Κινέζικου Πολιτισμού (ΚΕΛΚΙΠ), Πνευματικό Κέντρο Χανίων, Φιλολογικό Σύλλογο «Ο Χρυσόστομος», Σύνδεσμο Φιλολόγων Χανίων, Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος», Σύλλογο Φίλων Μίκη Θεοδωράκη, Διεθνή Εταιρεία Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, Μουσείο Νίκου Καζαντζάκη, Δικηγορικό Σύλλογο Χανίων, Ελληνογαλλικό Σύλλογο Χανίων, Μουσείο Μοναστήρι του Καρόλου, Μουσείο Σχολικής Ζωής, Μορφωτικό Όμιλο Βελβεντού κ.ά., και με την υποστήριξη και υπό την αιγίδα της Βουλής των Ελλήνων και του Υπουργείου Πολιτισμού.
Επιπλέον, και στο φετινό ΦΒΧ συμμετέχουν εκπρόσωποι μορφωτικών ινστιτούτων και πολιτιστικών φορέων, ανάμεσα στους οποίους, οι: Αναστασία Ανδρίτσου, διευθύντρια και Μαρία Παπαϊωάννου, Head of Arts του British Council Greece, Νικολέττα Σταθοπούλου διευθύντρια Τομέα Πληροφόρησης & Bιβλιοθήκης στο Ινστιτούτο Γκαίτε της Αθήνας, η Αδριάνα Μαρτίνες (Adriana Martinez), διευθύντρια του Φεστιβάλ ΛΕΑ (Ελληνο-ιβηροαμερικανικό Φεστιβάλ Λογοτεχνίας εν Αθήναις), η Άννα Ιωαννίδου, συνιδρύτρια της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Λεμεσού, η Αλεξάνδρα Μπούχλερ (Alexandra Büchler), υπεύθυνη πολιτιστικών προγραμμάτων, επιμελήτρια λογοτεχνίας, μεταφράστρια και εκδότρια, ιδρυτική διευθύντρια της ευρωπαϊκής πλατφόρμας Literature Across Frontiers, καθώς και οι Σίσσυ Παπαθανασίου, διευθύντρια της Διεύθυνσης Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού, Σταύρος Ζουμπουλάκης, πρόεδρος του εφορευτικού συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, Βασίλης Σαμπατακάκης, αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών, Πανεπιστήμιο της Lund, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών, Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού (ΕΛΙΒΙΠ) και Μιρέλλα Μπατζιανιά, Υπεύθυνη Περιεχομένου και Διαχείρισης της βιβλιογραφικής βάσης BookPoint του ΟΣΔΕΛ.
Οι χώροι και οι δράσεις του 5ου ΦΒΧ
Όπως και τις τέσσερις προηγούμενες χρονιές, το 5ο ΦΒΧ θα διεξαχθεί με επίκεντρο το Μεγάλο Αρσενάλι (Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου - ΚΑΜ) και το Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης, όπου φέτος, οι χώροι εκδηλώσεων αποκτούν μια πιο ζεστή και φιλόξενη σκηνογραφία, με πολυθρόνες και ατμόσφαιρα καθιστικού. Η γραφική Σκάλα της οδού Αγίου Μάρκου θα φιλοξενήσει και φέτος επιλεγμένες εκδηλώσεις, προσφέροντας ένα ιδιαίτερο περιβάλλον συνάντησης δημιουργών και κοινού.
Το Βιβλιοπωλείο του ΦΒΧ, μια σύμπραξη βιβλιοπωλείων της πόλης των Χανίων (Comixadiko, Librairie, Σποράκι), θα περιμένει τους αναγνώστες στην πλατεία Κατεχάκη, δίπλα στην κεντρική είσοδο του θεάτρου.
Ακόμη, στην Πλατεία Κατεχάκη θα λειτουργεί και φέτος το κινητό αστικό καθιστικό MULaR (Mobile Urban Living Room), ο πολυλειτουργικός χώρος του Δήμου Χανίων, ως σημείο ενημέρωσης και φιλοξενίας εκδηλώσεων του ΦΒΧ. Στον χώρο θα πραγματοποιηθεί και μια σειρά συναντήσεων με ξένους συγγραφείς, κάποιοι από τους οποίους παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό.
Και βέβαια, από εκεί θα εκπέμπει και ο χανιώτικος ραδιοφωνικός σταθμός Δίκτυο FM 91.5, ως η «ραδιοφωνική φωνή» του ΦΒΧ που θα μεταδίδει τον παλμό του Φεστιβάλ στα FM και διαδικτυακά, καθημερινά, από τις 19:00 έως τις 20:00, φιλοξενώντας στο εξωτερικό studio του, συγγραφείς και καλεσμένους που θα μιλούν για το έργο τους, μεταφέροντας συγχρόνως τις εντυπώσεις τους για το Φεστιβάλ.
Από τη Λατινική Αμερική έως τη Μέση Ανατολή:
Συγγραφείς από 18 χώρες και πάνω από 180 Έλληνες δημιουργοί στα Χανιά
Κατά τη 5η διοργάνωσή του, στο ΦΒΧ θα συζητηθούν ζητήματα με αφετηρία το κεντρικό του θέμα, «Κόσμοι σε σύγκρουση», που φέρνει στο προσκήνιο τα βασικά δίπολα της εποχής μας: πόλεμος και ειρήνη, ανοιχτά σύνορα και τείχη, η δημοκρατία και οι εχθροί της, φεμινισμός και πατριαρχία, οικονομική ανάπτυξη και κλιματική κρίση, τεχνητή νοημοσύνη και ανθρώπινη δημιουργία, ψηφιακή πραγματικότητα και «αληθινή» ζωή κ.ά.
Οι επισκέπτες του ΦΒΧ θα έχουν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν ένα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων, όπου συμμετέχει μια πλειάδα συγγραφέων, ακαδημαϊκών, μεταφραστών, καλλιτεχνών και εκπροσώπων πολιτιστικών φορέων από όλο τον κόσμο. Συγκεκριμένα:
Ο Εουζέμπι Αγιένσα (Eusebi Ayensa), Καταλανός ελληνιστής, πολυβραβευμένος μελετητής και μεταφραστής του Καβάφη στα καταλανικά, αντεπιστέλλον μέλος της Βασιλικής Ακαδημίας Γραμμάτων της Βαρκελώνης, της Ακαδημίας Αθηνών και της Εταιρείας Ελλήνων Συγγραφέων, και Διευθυντής του Ινστιτούτου Θερβάντες της Αθήνας από το 2007 έως το 2012· ο Γκάιαθ Αλμαντούν (Ghayath Almadhoun), Παλαιστίνιος ποιητής που ζει στη Σουηδία, γεννημένος στη Δαμασκό. Μία από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης αραβικής ποίησης της διασποράς, γράφει στα αραβικά και το έργο του έχει μεταφραστεί σε σχεδόν τριάντα γλώσσες· ο Ντόμινικ Αμερένα (Dominic Amerena), Αυστραλός μυθιστοριογράφος, επιμελητής εκδόσεων και κριτικός λογοτεχνίας, που έχει τιμηθεί με πολυάριθμες διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Readings Fiction Prize 2025 και το MUD Literary Prize 2026 και το Alan Marshall Short Story Award· η Παλαιστίνια πολιτικός (τ. Υπουργός Ανώτατης Εκπαίδευσης και Επιστημονικής Έρευνας), ακαδημαϊκός και συγγραφέας, Χανάν Ασράουι (Hanan Ashrawi), που έχει τιμηθεί με σημαντικές διεθνείς διακρίσεις, μεταξύ των οποίων το Olof Palme Prize (2002) και το Sydney Peace Prize (2003).
Ο Γαλλοαλγερινός ψυχίατρος-ψυχαναλυτής, Μορίς Αττιά (Maurice Attia), μία από τις πιο σημαντικές φωνές του σύγχρονου γαλλικού νουάρ και σεναριογράφος (Prix Michel Lebrun, Prix Jean Amila-Meckert, Prix du Polar Méditerranéen κ.ά)· ο Σέρβος πεζογράφος και δοκιμιογράφος Ντράγκαν Βέλικιτς (Dragan Velikić), μεταξύ των σημαντικότερων σύγχρονων συγγραφέων των Βαλκανίων και της Κεντρικής Ευρώπης. Το έργο του έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από δεκαπέντε γλώσσες και έχει τιμηθεί με τη σπουδαιότερη λογοτεχνική διάκριση στη Σερβία, τα βραβεία NIN, και άλλες λογοτεχνικές διακρίσεις, όπως τα βραβεία «Μίλος Τσερνιάνσκι», «Μέσα Σελίμοβιτς», «Πένα του Κότσιτς», Mitteleuropa κ.ά.· ο Ρίτσαρντ Γκουίν (Richard Gwyn), βραβευμένος Ουαλός πεζογράφος, ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής (βραβεία Wales Book of the Year 2012, Premio Valle Inclán 2025) · ο Άντριου Κάνια (Andrew Kania), Καναδός φιλόσοφος της τέχνης και της μουσικής, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους μελετητές της αναλυτικής φιλοσοφίας της μουσικής, καθηγητής στο Trinity University του Τέξας.
Η Κέιτι Κιταμούρα (Katie Kitamura), Αμερικανίδα μυθιστοριογράφος, αρθρογράφος (New York Times Book Review, Guardian, Granta, Frieze κ.ά.) και διδάσκουσα στο πρόγραμμα δημιουργικής γραφής του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης (Rome Prize in Literature, υποψήφια για το National Book Award και το PEN/Faulkner Award και Booker, και φιναλίστ για το Joyce Carol Oates Prize) · ο Τζόναθαν Κόου (Jonathan Coe), μία από τις σημαντικότερες φωνές της σύγχρονης βρετανικής λογοτεχνίας, που έχει τιμηθεί με πολυάριθμα βραβεία, ανάμεσα στα οποία τα Prix du Meilleur Livre Étranger, Prix Médicis Étranger, Bollinger Everyman Wodehouse Prize, Samuel Johnson Prize, European Book Prize, Costa Book Award κ.ά.· ο Χάρι Κούνζρου (Hari Kunzru), πολυμεταφρασμένος Βρετανός συγγραφέας, αρθρογράφος (New York Times, New Yorker, New York Review of Books, Guardian) ο οποίος διδάσκει δημιουργική γραφή στο New York University· ο Βιντσέντζο Λατρόνικο (Vincenzo Latronico), διεθνούς απήχησης Ιταλός συγγραφέας, μεταφραστής και κριτικός τέχνης, τακτικός συνεργάτης του ιταλικού περιοδικού Internazionale, υποψήφιος για το βραβείο Μπούκερ 2025.
Ο διακεκριμένος Ισραηλινός δημοσιογράφος και αρθρογράφος της εφημερίδας Haaretz, Γκίντεον Λεβί (Gideon Levy). Έχει τιμηθεί με σημαντικά διεθνή βραβεία για το έργο του και την υπεράσπιση της ελευθερίας του Τύπου, όπως το Βραβείο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Emil Grunzweig (1996), το Βραβείο Δημοσιογραφίας Anna Lindh (2008), το Peace Through Media Award (2012), το Βραβείο Olof Palme (2015), με το κορυφαίο στο Ισραήλ Βραβείο Δημοσιογραφίας Sokolov (2021), καθώς και με το Βραβείο Δημοκρατίας 2025 από τον Δήμο Αθηναίων· ο Γάλλος φωτογράφος και εικαστικός δημιουργός, Νυιμά Μαρίν (Nyima Marin), γεννημένος στα Χανιά· η γεννημένη στο Μαρόκο και μεγαλωμένη στα Κανάρια Νησιά, Μέργεμ Ελ Μεγντάτι, μια από τις πλέον υποσχόμενες νέες φωνές στην ισπανόφωνη λογοτεχνία· ο Ερίκ Μουκεντί (Eric Mukendi), Γαλλόφωνος συγγραφέας, καθηγητής γαλλικής γλώσσας και λογοτεχνίας στη Ρουέν, με καταγωγή από την Κινσάσα της Λαϊκής Δημοκρατίας του Κονγκό.
Η Αλεξάνδρα Μπόιλερ (Alexandra Büchler), γεννημένη στην Πράγα, υπεύθυνη πολιτιστικών προγραμμάτων, επιμελήτρια λογοτεχνίας, μεταφράστρια και εκδότρια. Είναι ιδρύτρια και διευθύντρια της ευρωπαϊκής πλατφόρμας Literature Across Frontiers (LAF), ενός από τους σημαντικότερους οργανισμούς προώθησης της λογοτεχνικής μετάφρασης και της διαπολιτισμικής συνεργασίας στην Ευρώπη, συνεργαζόμενη με πολιτιστικούς οργανισμούς και φορείς σε δεκάδες χώρες· η Άμπι Νταρέ (Abi Daré), γεννημένη στο Λάγος της Νιγηρίας, μία από τις πιο δυναμικές νέες φωνές της αφρικανικής αγγλόφωνης λογοτεχνίας (British Book Awards 2021, Climate Fiction Prize 2025)· ο Γάλλος συγγραφέας και μηχανικός, Ντιντιέ Ομπούρ (Didier Aubourg), που εξερευνά στα μυθιστορήματά του, τα όρια μεταξύ μνήμης, τεχνολογίας και ανθρώπινου συναισθήματος· η Κάτριν Ορμεστάντ (Catrin Ormestad), Σουηδή συγγραφέας και δημοσιογράφος (Upsala Nya Tidning, Economist, Svenska Dagbladet), που έχει ασχοληθεί εκτενώς με τη Μέση Ανατολή, το Ισραήλ και την Παλαιστίνη, τόσο μέσα από τη δημοσιογραφία όσο και μέσα από το συγγραφικό της έργο (βραβείο Studieförbundet Vuxenskolan’s Author Prize2016)· ο Νάιαλ Ουίλλιαμς (Niall Williams), Ιρλανδός μυθιστοριογράφος, θεατρικός συγγραφέας και σεναριογράφος, υποψήφιος για το βραβείο Μπούκερ 2014.
Ο Λεονάρδο Παδούρα (Leonardo Padura), ο σημαντικότερος συγγραφέας της Κούβας και μεταξύ των κορυφαίων στη Λατινική Αμερική, που μεταξύ άλλων, απέσπασε το Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας της Κούβας και του απονεμήθηκε το λογοτεχνικό βραβείο Πριγκίπισσα των Αστουριών, μια εξαιρετική διάκριση η οποία ξεπερνά τα όρια του ισπανόφωνου κόσμου· ο Αλεχάντρο Παλόμας (Alejandro Palomas), Ισπανός πεζογράφος, ποιητής και μεταφραστής (Joaquim Ruyra 2015, Εθνικό Βραβείο Νεανικής Λογοτεχνίας 2016, Βραβείο Protagonista Jove 2016, Βραβείο Fundación Cuatrogatos 2016, Premio Nadal 2018, Διεθνές Τιμητικό Βραβείο IBBY), του οποίου βιβλία έχουν μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες· η Τζουλιάν Πατσίκο (Julianne Pachico), Βρετανοαμερικανίδα συγγραφέας και καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο Πανεπιστήμιο East Anglia - υπήρξε η μοναδική συγγραφέας με δύο διηγήματα στην ανθολογία Best British Short Stories 2015, ενώ έργο της βρέθηκε στη μακρά λίστα του Sunday Times Short Story Award και στη shortlist του Sunday Times Young Writer of the Year Award· ο Ροδρίγο Ρέι Ρόσα (Rodrigo Rey Rosa), μία από τις σημαντικότερες λογοτεχνικές φωνές της Κεντρικής Αμερικής, που έχει τιμηθεί για το σύνολο του έργου του με το Εθνικό Βραβείο Λογοτεχνίας Miguel Ángel Asturias της Γουατεμάλας (2004) και το σημαντικό χιλιανό Premio José Donoso (2015). Στις αρχές της δεκαετίας του 1980 εγκαταστάθηκε στο Μαρόκο, όπου συνδέθηκε στενά με τον Αμερικανό συγγραφέα Πολ Μπόουλς, που μετέφρασε αργότερα στα αγγλικά αρκετά από τα πρώτα έργα του, ενώ μετά το θάνατό του το 1999, ο Ρέι Ρόσα ορίστηκε λογοτεχνικός εκτελεστής της διαθήκης του αναλαμβάνοντας τη διαχείριση και την προστασία του συγγραφικού του έργου.
Ο Ερίκ Σακούρ (Éric Chacour), γεννημένος στο Μόντρεαλ από Αιγύπτιους γονείς, που με το πρώτο του κιόλας μυθιστόρημα έλαβε πλήθος βραβείων και κέρδισε πολλές διακρίσεις σε Καναδά και Γαλλία (Prix Femina des lyceens, Prix des Libraires 2024, Prix France Quebec κ.ά.· ο Δανός ποιητής, πεζογράφος, δοκιμιογράφος, μεταφραστής και εκδότης Μάρτιν Γκλαζ Σερούπ (Martin Glaz Serup), μία από τις σημαντικές φωνές της σύγχρονης δανικής λογοτεχνίας, που έχει τιμηθεί με το Βραβείο Michael Strunge· η Λάουρα Τσβιέρτνια (Laura Cwiertnia), Γερμανίδα συγγραφέας και δημοσιογράφος. με πολωνικές και αρμενικές οικογενειακές ρίζες, η οποία εργάζεται στη γερμανική εφημερίδα Die Zeit, και το πρώτο της βιβλίο απέσπασε εξαιρετικές κριτικές στη Γερμανία και επιλέχθηκε από το πρόγραμμα New Books in German ως ένα από τα σημαντικότερα γερμανόφωνα βιβλία της χρονιάς που προτείνονται για μετάφραση διεθνώς· ο γνώριμος στο ΦΒΧ, Γάλλος συγγραφέας Καρίλ Φερέ (Caryl Férey), ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους του ευρωπαϊκού νουάρ (SNCF du polar francais 2005, Sang d’encre 2005, Michel-Lebrun 2005, Μεγάλο Βραβείο Αστυνομικής Λογοτεχνίας 2008, βραβείο μυθιστορήματος νουάρ του διεθνούς φεστιβάλ Quais du Polar 2009, βραβείο Jean Amila Meckert 2009 κ.ά.).
Και ο Άλαν Χόλινγκχερστ (Alan Hollinghurst), ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή Βρετανούς μυθιστοριογράφους, ποιητής, διηγηματογράφος και μεταφραστής, τ. διευθυντής του Times Literary Supplement, ο οποίος έχει τιμηθεί με το βραβείο Μπούκερ 2004 καθώς και με τα Somerset Maugham Award, James Tait Black Memorial Prize, Stonewall Book Award και David Cohen Prize for Literature (2025) για το σύνολο του έργου του.
Συνολικά, περισσότεροι από 180 Έλληνες συγγραφείς, πεζογράφοι, ποιητές, μεταφραστές, ακαδημαϊκοί, δημοσιογράφοι, καλλιτέχνες και άνθρωποι του βιβλίου συμμετέχουν στο πρόγραμμα του 5ου Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, ανάμεσα στους οποίους οι: Δημήτρης Αγγελάτος, Κώστας Αθανασίου, Λάζαρος Αλεξάκης, Μιχάλης Αλμπάτης, Ιωσήφ Αλυγιζάκης, Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Χαρά Ανδρεάδου, Ανδρέας Αποστολίδης, Νάντια Αργυροπούλου, Μαρίνα Αρετάκη, Δήμητρα Βαλαβάνη, Παρασκευή Βασιλειάδη, Βασίλειος Π. Βερτουδάκης, Μιχάλης Βιρβιδάκης, Νίκος Βίττης, Μαρία Βλαζάκη, Γιούλη Βολανάκη, Κωνσταντίνα Βούλγαρη, Μηνάς Βουλγαρίδης, Ρούλα Βουράκη, Άρης Βουρβούλιας, Βασιλική Βούρδα, Νίκος Γαλάνης, Νικόλας Γαλάνης, Χρίστος Γεωργάλας, Ελένη Γιαννακάκη, Έφη Γιαννοπούλου, Μαρία Γιασσά, Αγγέλα Γιώτη, Παντελής Γκολίτσης, Βασίλης Γκουρογιάννης, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Αναστασία Γρηγοριάδου, Νίκος Γρυσπολάκης, Νίκος Δαββέτας, Γιάννης Δημητρακάκης, Λένα Διβάνη, Απόστολος Δοξιάδης, Γιάννης Δούκας, Μαρία Δρακάκη, Παναγιώτης Ευαγγελίδης, Χριστίνα Ζήση, Στέλλα Ζουμπουλάκη, Σταύρος Ζουμπουλάκης, Κατερίνα Ηλιοπούλου, Μελίνα Ηλιοπούλου, Σταύρος Θεοδωράκης, Λαμπρινή Θωμά, Γιάννης Ιατρού, Μαρία Ιωάννου, Λένα Καλλέργη, Άννα Καλλιβρετάκη, Θράσος Καμινάκης, Κρέων Κανακάρης, Άκης Καπράνος, Διονυσία Καραβασιλειάδη, Αγγελική Καραθανάση-Μανουσάκη, Άννα Καρακατσούλη, Έλενα Καρακούλη, Αγγέλα Καστρινάκη, Πέτρος Κατσάκος, Μαρία Κατσικανδαράκη, Παναγιώτης Κεχαγιάς, Ελένη Κεχαγιόγλου, Γιάννης Κιουρτσάκης, Πέτρος Κόκκαλης, Βίκυ Κόλλια, Ξενοφών Κοντιάδης, Μιχάλης Ζ. Κοπιδάκης, Χρύσα Κορκού, Θωμάς Κοροβίνης, Γιώργος Κορτσαλιουδάκης, Κώστας Κοσμαδάκης, Σίτσα Κοτσυφάκη, Γιώργος Κουκουράκης, Ξένια Κουναλάκη, Νίκος Κουρμουλής, Εύη Κουτρουμπάκη, Στέλλα Κουτσουπάκη, Αχιλλέας Κυριακίδης, Άννα Λαμπαρδάκη, Χριστιάνα Λαμπρινίδη, Γιώργος Λιμαντζάκης, Μαρία Λούκα, Ιερώνυμος Λύκαρης, Χαράλαμπος Μαγουλάς, Γιάννης Μακριδάκης, Μαρία Μαμαλίγκα, Αργυρώ Μαντόγλου, Βαγγέλης Μαραβελάκης, Δήμητρα Μαραγκουδάκη, Ρωξάνη Μαργαρίτη, Γιάννης Μαργιούλας, Έμι Μαρκαντωνάκη, Έλενα Μαρούτσου, Εμμανουέλα Μαστοράκη, Γιώργος Ματαλλιωτάκης, Κατερίνα Μάτσα, Κώστας Μαυρακάκης, Φιλού Μαυροδέλλου, Χρήστος Μαχαιρίδης, Σάββας Μιχαήλ, Σήφης Μιχελογιάννης, Γιάννης Μόσχος, Σταύρος Μπαδογιάννης, Άννα Μπάκα, Ελένη Μπακοπούλου, Χλόη Μπάλλα, Γιάννης Μπασκόζος, Γρηγόρης Μπέκος, Χρήστος Μπέλμπας, Μαρία Μπρα, Πολύνα Γ. Μπανά, Μιρέλλα Μπατζιανιά, Δήμητρα Μυλωνά, ναξάκης γ., Γιώργος Νικηφοράκης, Γιάννης Νικολούδης, Κώστας Νταντινάκης, Χριστίνα Ντουνιά, Ελεονώρα Ορφανίδου, Μαρίνα Πανηγυράκη, Γιάννης Πανταζόπουλος, Γιάννης Παντελάκης, Νίκος Παντερμαράκης, Μαρία Παπαγεωργίου, Βάλια Παπαδάκη, Γιώργος Παπαδάκης, Πέτρος Παπακωνσταντίνου, Γιάννης Παλαβός, Γιάννης Πάσχος, Ευτυχία Πενταράκη, Βαρβάρα Περράκη, Σταύρος Πετσόπουλος, Ευάρεστος Πιμπλής, Δημήτρης Πολυχρονάκης, Κωνσταντίνος Πουλής, Δέσποινα Πωλαναγνωστάκη, Σωτήρης Ρούσσος, Βαρβάρα Ρούσσου, Άννα Ρούτση, Αθηνά Ρώσσογλου, Σάββας Σαββόπουλος, Τάσος Σακελλαρόπουλος, Ζιζή Σαλίμπα, Μαρία Σαχπασίδη (Sophie lies), Νίκος Σγουρομάλλης, Νίκος Σηφουνάκης, Γιώργος Σιακαντάρης, Δανάη Σιώζιου, Αγνή Στρουμπούλη, Γιώργος Συμπάρδης, Έρση Σωτηροπούλου, Δέσποινα Τζιάκη, Στέφανος Τραχανάς, Λίλα Τρουλινού, Νίκη Τρουλλινού, Γιούλη Τσακάλου, Φωτεινή Τσαλίκογλου, Χρήστος Τσαντής, Παύλος Τσίμας, Βίκυ Τσούρτου, Σταμάτης Φιλιππίδης, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, Αλεξάνδρα Χαΐνη, Γιώργος Χαλκιαδάκης, Γιάννης Χαμηλάκης, Μενέλαος Χαραλαμπίδης, Φίλιππος Χαραλάμπους, Κωνσταντίνα Χαριτάκη, Κυριάκος Χαρίτος, Πάνος Χαρίτος, Μικέλα Χαρτουλάρη, Ναταλί Χατζηαντωνίου, Βιβή Χουδαλάκη, Ανδρομάχη Χουρδάκη, Αλεξάνδρα Χριστακάκη, Ελισάβετ Χρονοπούλου, Χρήστος Χωμενίδης, Σταύρος Ψυλλάκης κ.ά.
Γεωπολιτικές συγκρούσεις και οι προκλήσεις των σύγχρονων δημοκρατιών
Οι σύγχρονες γεωπολιτικές ανακατατάξεις, οι πόλεμοι και οι προκλήσεις για τη δημοκρατία βρίσκονται στο επίκεντρο σειράς συζητήσεων του φετινού Φεστιβάλ. Ανάμεσα σε αυτές, συνομιλούν:
- ο Παλαιστίνιος ποιητής Γκάιαθ Αλμαντούν με τον γιατρό Χρίστο Γεωργάλα και τη Σουηδή συγγραφέα και δημοσιογράφο με ειδίκευση στη Μέση Ανατολή, Κάτριν Ορμεστάντ, σε συντονισμό της μεταφράστριας Έφης Γιαννοπούλου,
- Ο Σωτήρης Ρούσσος, καθηγητής Διεθνών Σχέσεων και Θρησκείας στη Μέση Ανατολή με τον δημοσιογράφο Πάνο Χαρίτο,
- η Παλαιστίνια πολιτικός, ακαδημαϊκός και συγγραφέας Χανάν Ασράουι με τον Ισραηλινό δημοσιογράφο Γκίντεον Λεβί, σε συντονισμό του δημοσιογράφου Πάνου Χαρίτου,
- ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Πέτρος Παπακωνσταντίνου με τον Χρήστο Μπέλμπα, πρόεδρο της Ένωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης Χανίων και τον δημοσιογράφο Πέτρο Κατσάκο,
- οι δημοσιογράφοι Παύλος Τσίμας, Ξένια Κουναλάκη, Πάνος Χαρίτος και Πέτρος Κατσάκος,
- η Χλόη Μπάλλα, αναπλ. καθηγήτρια Αρχαίας Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης με τον Παντελή Γκολίτση, επίκ. καθηγητή Αρχαίας και Μεσαιωνικής Φιλοσοφίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και την Άννα Μπάκα, Ανώτερη Λέκτορα στη Νομική Σχολή του Πανεπιστημίου του Καρόλου της Πράγας,
- ο ιστορικός Τάσος Σακελλαρόπουλος με τον διευθυντή του ΦΒΧ, Μανώλη Πιμπλή,
- ο Νίκος Γρυσπολάκης, αναγεννητικός καλλιεργητής και μηχανικός διαχείρισης υδάτων με τη Λαμπρινή Θωμά, δημοσιογράφο και τον Χαράλαμπο Μαγουλά, διδάσκοντα στη Σχολή Ανθρωπιστικών και Κοινωνικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Στην ίδια θεματική εντάσσεται και η συζήτηση «Κόσμοι σε σύγκρουση μέσα από τη σύγχρονη ελληνόφωνη πεζογραφία», όπου οι συγγραφείς Γιάννης Μακριδάκης, Έρση Σωτηροπούλου, Έλενα Μαρούτσου και Μαρία Ιωάννου συνομιλούν για τον τρόπο με τον οποίο η σύγκρουση -κοινωνική, πολιτισμική ή υπαρξιακή- αποτυπώνεται στο έργο τους.
Ακόμη, θα πραγματοποιηθούν και δύο συζητήσεις για τις προκλήσεις των σύγχρονων δημοκρατιών και το ρεύμα ανόδου της ακροδεξιάς στη Δύση με τη συμμετοχή σημαντικών Ελλήνων και ξένων συγγραφέων και διανοουμένων (Μορίς Αττιά, Άννα Καρακατσούλη, Χάρι Κούνζρου, Λεονάρδο Παδούρα, Γιώργος Σιακαντάρης, Γιάννης Παντελάκης, Γιάννης Χαμηλάκης κ.ά.).
Οι κρητικές διαδρομές του Φεστιβάλ
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα καταλαμβάνουν συζητήσεις που αντλούν το θέμα τους από την ιστορία, τον πολιτισμό και τις αφηγήσεις της Κρήτης, φέρνοντας στο προσκήνιο πρόσωπα που συνδέονται με την πνευματική και πολιτιστική ζωή του νησιού. Στην ενότητα αυτή εντάσσονται οι εκδηλώσεις:
- «Αρχεία της Θάλασσας: Ιστορίες για θαλάσσιους κόσμους σε σύγκρουση και διασύνδεση» με τις Δήμητρα Μυλωνά, αρχαιολόγο-ζωοαρχαιολόγο, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αιγιακής Προϊστορίας, Ρωξάνη Μαργαρίτη, καθηγήτρια Μεσαιωνικής Θαλάσσιας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Emory και Μαρία Ανδρεαδάκη Βλαζάκη, επίτιμη γενική διευθύντρια Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς,
- «Καποδίστριας του Νίκου Καζαντζάκη: η πάλη των μορφών στη σύγκρουση των ιδεών» με τους Σήφη Μιχελογιάννη, π. πρόεδρο του Ελληνικού Τμήματος της Διεθνούς Εταιρείας Φίλων Νίκου Καζαντζάκη, Ρούλα Βουράκη, φιλόλογο-συγγραφέα και Κωνσταντίνο Καλαϊτζάκη, υποψήφιο διδάκτορα Νεοελληνικής Λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης,
- «Λέσχες Ανάγνωσης Βιβλιοθηκών» με τους Σταύρο Ζουμπουλάκη, πρόεδρο του Εφορευτικού Συμβουλίου της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδος, Βιβή Χουδαλάκη, προϊσταμένη Βιβλιοθηκών και Κέντρων Παιδικής Δημιουργίας Δήμου Χανίων, Εμμανουέλα Μαστοράκη, συντονίστρια Λέσχης Φιλαναγνωσίας της Δημόσιας Κεντρικής Βιβλιοθήκης Ρεθύμνης (ΔΚΒΡ) και Χρύσα Κορκού, διδάσκουσα Παιδικής Λέσχης Φιλαναγνωσίας ΔΚΒΡ), με θέμα το αποτύπωμα των λεσχών ανάγνωσης στην ελληνική κοινωνία,
- «Περιπλανώμενος κινηματογραφιστής: Αυτοβιογραφία του Walter Lassally»: Οι Έμι Μαρκαντωνάκη, πρώην διερμηνέας στην Ε.Ε., Κώστας Μαυρακάκης, πρόεδρος του Φιλολογικού Συλλόγου «Ο Χρυσόστομος», αρχιτέκτονα και επιμελητή της έκδοσης, Άκης Καπράνος, κριτικός κινηματογράφου και Ματθαίος Φραντζεσκάκης, διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων και εκδότης, τιμούν τον σπουδαίο κινηματογραφιστή, βραβευμένο με Όσκαρ διευθυντή φωτογραφίας, Γουόλτερ Λάσαλι, ο οποίος έζησε μεγάλο μέρος της ζωής του στα Χανιά.
- «Ποιος αφηγείται το παρελθόν; Ο ιστορικός ή ο άνθρωπος;», με τους Μηνά Βουλγαρίδη, συγγραφέα και ιστορικό ερευνητή, Γιώργο Λιμαντζάκη, τουρκολόγο και διδάκτορα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας, Βαγγέλη Μαραβελάκη, πολιτικό επιστήμονα και ιστορικό ερευνητή, Μαρία Μπρα, συγγραφέα, Χρήστο Τσαντή, συγγραφέα και υπεύθυνο των Εκδόσεων Ραδάμανθυς και Ανδρομάχη Χουρδάκη, φιλόλογο και συγγραφέα, που συζητούν για τη σχέση ανάμεσα στην επίσημη ιστοριογραφία, την προσωπική αφήγηση και τη συλλογική μνήμη,
- «Σύγχρονη Κρητική Ματιά: Από το Χθες της επαρχίας στο Σήμερα της πόλης», με τους συγγραφείς Μιχάλη Αλμπάτη και Λάζαρο Αλεξάκη.
- «Kazantzakis’ Letters: ανοίγοντας τα γράμματα του Νίκου Καζαντζάκη»: εκδήλωση με αφορμή την ψηφιακή πλατφόρμα επιστολογραφίας του μεγάλου Κρητικού συγγραφέα, την οποία παρουσιάζει η Παρασκευή Βασιλειάδη, επιμελήτρια συλλογών και αναπληρώτρια διευθύντρια του Μουσείου Νίκου Καζαντζάκη.
- Ενόχλησε το σύμπαν; Η ποίηση του Γιώργου Κοκκινίδη: θα προβληθεί το βραβευμένο ντοκιμαντέρ του Σταύρου Ψυλλάκη, «Ο άνθρωπος που ενόχλησε το σύμπαν», και στη συνέχεια, θα συνομιλήσουν οι: Βίκυ Τσούρτου, αναπτυξιακή ψυχολόγος, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Αγγέλα Γιώτη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, Σταύρος Ψυλλάκης, σκηνοθέτης της ταινίας, και Νίκος Βίττης, συνθέτης της μουσικής, ενώ αποσπάσματα από το έργο του Κοκκινίδη θα διαβάσει η Παυλίνα Μάρβιν, συγγραφέας και μέλος της ομάδας έργου του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων,
- και η παρουσίαση του λευκώματος «Λευκά Όρη», έκδοση της Περιφέρειας Κρήτης, του συγγραφέα-φωτογράφου Νικόλα Γαλάνη, αφιερωμένου στο εμβληματικό ορεινό τοπίο της δυτικής Κρήτης, όπου ο δημιουργός του θα συνομιλήσει με τον Σταύρο Μπαδογιάννη, πρόεδρο του Ορειβατικού Συλλόγου Χανίων.
Η περιπέτεια της μετάφρασης, το ελληνικό βιβλίο στο εξωτερικό, θεατρικά αναλόγια, ποίηση, μουσική – και οι μαθητές στο προσκήνιο!
Η λογοτεχνική μετάφραση και η διεθνής παρουσία του ελληνικού βιβλίου αποτελούν μία από τις κεντρικές θεματικές του φετινού Φεστιβάλ.
Ξεχωρίζει το αφιέρωμα «Η φωνή των μεταφραστών: Η περιπέτεια της μετάφρασης», με τον μεταφραστή και λογοτέχνη Αχιλλέα Κυριακίδη, τον συγγραφέα, ντοκιμαντερίστα και μεταφραστή από τα ιαπωνικά Παναγιώτη Ευαγγελίδη, τις μεταφράστριες Αλεξάνδρα Μπούχλερ και Έφη Γιαννοπούλου, τους μεταφραστές Ρίτσαρντ Γκουίν, Κώστα Αθανασίου, τη συγγραφέα Χριστιάνα Λαμπρινίδη, κ.ά.
Ξεχωριστή θέση στο πρόγραμμα κατέχουν, επίσης, και δύο συζητήσεις για το βιβλίο:
- «Το ελληνικό βιβλίο στο εξωτερικό», αφιερωμένη στις δυνατότητες διεθνούς προβολής της ελληνικής λογοτεχνίας, στις μεταφράσεις και στις σύγχρονες προκλήσεις της εξωστρέφειας του ελληνικού βιβλίου. Συνομιλούν ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του Ελληνικού Ιδρύματος Βιβλίου και Πολιτισμού, η Μιρέλλα Μπατζιανιά, υπεύθυνη Περιεχομένου και Διαχείρισης της βιβλιογραφικής βάσης BookPoint του ΟΣΔΕΛ, η Αδριάνα Μαρτίνες, διευθύντρια του Φεστιβάλ ΛΕΑ, Άννα Πατάκη, εκδότρια, Έρση Σωτηροπούλου, συγγραφέας, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, συγγραφέας και ο Μανώλης Πιμπλής, διευθυντής του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων, καθώς και η εκδήλωση
- «Αφιερωματικά Λογοτεχνικά Έτη και το αποτύπωμά τους. Λεύκωμα “Λόρδος Βύρων, Ποιητής και Φιλέλλην, 1788–1824”», όπου η Σίσσυ Παπαθανασίου, ιστορικός, συγγραφέας και διευθύντρια Γραμμάτων του Υπουργείου Πολιτισμού και ο Βασίλης Σαμπατακάκης, αναπληρωτής καθηγητής Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Lund και πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών, παρουσιάζουν την επετειακή έκδοση του «Έτους Λόρδου Βύρωνα 2024», με αφορμή τα 200 χρόνια από την Έξοδο του Μεσολογγίου.
Ακόμη, στο πλαίσιο της συνεργασίας του Φεστιβάλ με το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης, οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να ζήσουν και μια ξεχωριστή συνάντηση λογοτεχνίας και θεάτρου. Αποσπάσματα από έργα σύγχρονων λογοτεχνών θα ζωντανέψουν καθημερινά στις 21:00, στην Πλατεία Νεωρίων, πίσω από το Θέατρο Μίκης Θεοδωράκης, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα όπου ο γραπτός λόγος μετατρέπεται σε ζωντανή εμπειρία. Συγκεκριμένα, την Τρίτη 23 και την Τετάρτη 24 Ιουνίου παρουσιάζεται το δρώμενο «Ήμουν κι εγώ στην Ορφαλεζία», σε διδασκαλία και σκηνοθεσία της Στέλλας Σκορδαρά· την Πέμπτη 25 Ιουνίου θα παρουσιαστεί θεατρικό αναλόγιο βασισμένο στο βιβλίο «Πέρα από τη συναίνεση» του Ευάρεστου Πιμπλή, σε επιλογή αποσπασμάτων, σκηνοθεσία και παρουσίαση της Στελλίνας Ιωαννίδου· το Σάββατο 27 Ιουνίου ακολουθεί η παράσταση λόγου και μνήμης «Δεν ήμουν πλασμένος για τον πόλεμο», με τη συμμετοχή των Φανής Γεωργακάκη και Εμμανουήλ Στεφανουδάκη. Οι παρουσιάσεις έχουν διάρκεια περίπου 20 λεπτών.
Και η ποίηση έχει φέτος ισχυρή παρουσία στο Φεστιβάλ, με σειρά εκδηλώσεων αφιερωμένων σε σύγχρονες ποιητικές φωνές, με γενικό τίτλο «Με τη μεριά της ποίησης», με τις ποιήτριες και ποιητές Μαρία Ιωάννου, Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη, Γιούλη Βολανάκη, Νίκο Γαλάνη, Γκάιαθ Αλμαντούν, Λένα Καλλέργη και Κατερίνα Ηλιοπούλου, ποιήτρια και διευθύντρια του περιοδικού «ΦΡΜΚ».
Τη δημιουργική συνάντηση λογοτεχνίας και μουσικής αναδεικνύουν δύο εκδηλώσεις: Η παράσταση των Κρέοντα Κανακάρη, Sophie Lies και ναξάκη γ. με μελοποιημένα ποιήματα, τραγούδια και λογοτεχνικά αποσπάσματα γύρω από το καλοκαίρι και τη σχέση βιβλίου και μουσικής· και, σε διάλογο με την έκθεση του αυτοδίδακτου λαϊκού ζωγράφου Τάκη Γιαννούσα (βλ. παρακάτω), η εκδήλωση «Άνθρωποι που δεν μοιάζουν ούτε ο ένας με τον άλλον ούτε με όλους τους άλλους», όπου ο συγγραφέας Γιάννης Παλαβός και η τραγουδοποιός Μαρία Παπαγεωργίου θα διαβάσουν πεζά και ποιήματα της ελληνικής λογοτεχνίας για τη μορφή του «σαλού» και του έκκεντρου. Επιπλέον, η Μαρία Παπαγεωργίου θα ερμηνεύσει τραγούδια που συνομιλούν με το θέμα.
Σημαντική θέση στο φετινό πρόγραμμα έχουν και οι μαθητικές συμμετοχές, που ενισχύονται σε συνέχεια των επιτυχημένων «Βιβλιομαχιών» (1ο Μαθητικό Συνέδριο Πειραματικών Παρουσιάσεων Λογοτεχνικών Έργων, Μάιος 2026). Για πρώτη φορά στο ΦΒΧ, μαθητές και μαθήτριες αναλαμβάνουν ενεργό ρόλο παρουσιάζοντας βιβλία και συνομιλώντας με τους συγγραφείς τους: οι μαθητές και οι μαθήτριες του 1ου Πειραματικού Γυμνασίου Χανίων θα παρουσιάσουν τις «Επιστολές» της Δανάης Σιώζιου και θα συνομιλήσουν με τη συγγραφέα· και οι μαθητές και οι μαθήτριες του 4ου Γενικού Λυκείου Χανίων θα παρουσιάσουν το βιβλίο του Γιάννη Μακριδάκη, «Η άλωση της Κωσταντίας» και θα συζητήσουν μαζί του.
…εκπαιδευτικά και βιωματικά εργαστήρια για μικρούς και μεγάλους…
Ιδιαίτερη θέση όμως στο πρόγραμμα του 5ου ΦΒΧ κατέχουν και τα εκπαιδευτικά εργαστήρια για ενήλικες, οικογένειες και παιδιά. Για το ενήλικο κοινό θα πραγματοποιηθούν:
- το εργαστήριο δημιουργικής γραφής «Γράφοντας για τη σύγκρουση», σε συνεργασία με το Literature Across Frontiers (LAF). Συντονίζει η διευθύντρια του LAF, Αλεξάνδρα Μπούχλερ, με τη συμμετοχή του ποιητή Γκάιαθ Αλμαντούν και του συγγραφέα/μεταφραστή Ρίτσαρντ Γκουίν. Οι ενδιαφερόμενοι θα εγγράφονται με σειρά προτεραιότητας για μία από τις 10 διαθέσιμες θέσεις (Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://forms.gle/uGyaudzJtZRmbNT76). Κάθε συμμετέχων/ουσα είναι απαραίτητο να στείλει εκ των προτέρων ένα ποιητικό κείμενο (ποίημα ή ποιητική πρόζα) έως 500 λέξεις, μεταφρασμένο στα αγγλικά. Το εργαστήριο θα πραγματοποιηθεί στην αγγλική γλώσσα.
- το Βιωματικό εργαστήριο για τη σχέση Λογοτεχνίας και Εικαστικών με τη συγγραφέα Έλενα Μαρούτσου, στο οποίο θα γίνουν αναφορές σε δημιουργούς που διακρίθηκαν τόσο στα εικαστικά, όσο και στη γραφή αλλά και σε έργα που ενσωμάτωσαν στοιχεία και από τις δύο τέχνες. Οι ενδιαφερόμενοι θα εμπνευστούν από έργα ζωγραφικής και από φωτογραφίες και θα γράψουν κείμενα, τα οποία θα μοιραστούν στη συνέχεια με την ομάδα. Για τη συμμετοχή στο εργαστήριο απαιτείται κράτηση μιας εκ των 15 διαθέσιμων θέσεων (Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://forms.gle/GLUbrq48y9jket7J7).
- το masterclass «Από τη σελίδα στη ροή: συγγραφείς στην εποχή του “θορύβου”», αφιερωμένο στις προκλήσεις που θέτουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για τους συγγραφείς, στη διαμόρφωση της δημόσιας εικόνας τους, στις διαδικτυακές κοινότητες αναγνωστών και στην επικοινωνία της λογοτεχνίας στη ψηφιακή εποχή. Με την Αναστασία Γιαννακοπούλου, επίκουρη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας και υπεύθυνη ψηφιακής επικοινωνίας του Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων.
Για οικογένειες και παιδιά θα υλοποιηθούν:
- το βιωματικό εργαστήριο «Από τη σύγκρουση στη σύνδεση. Το βιβλίο ως γέφυρα» από τις Δήμητρα Βαλαβάνη και Δέσποινα Τζιάκη, εκπαιδευτικούς-αφηγήτριες, μέλη της ομάδας «Παραμυθάδες εν πλω»: Σε έναν κόσμο όπου οι συγκρούσεις είναι αναπόφευκτες, το εργαστήριο προτείνει έναν εναλλακτικό δρόμο: δεν χρειάζεται να συμφωνούμε για να συνυπάρχουμε. Το εργαστήριο απευθύνεται σε γονείς με παιδιά 6-10 χρόνων και σύνολο 24 (12 παιδιά με τους γονείς τους) και είναι απαραίτητη η δήλωση συμμετοχής (https://forms.gle/hAciCMaKjKMXftqH9).
- το δημιουργικό εργαστήριο «Ταξιδεύοντας με το Λίμπερτυ» για παιδιά 8-12 ετών: Ως έμπνευση για όλη τη δράση λειτουργεί το βιβλίο «Λίμπερτυ» της Μελίνας Ηλιοπούλου και της Μαρίας Γιασσά, που γίνεται το μέσο για να αναδειχθεί η αξία του ονείρου, των κοινών στόχων και της ομαδικής δημιουργίας. Για τη συμμετοχή στο εργαστήριο απαιτείται κράτηση μιας εκ των 20 διαθέσιμων θέσεων (Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://forms.gle/MHbbBezx9f1ttG4s9).
- δύο βιωματικές διαδρομές μάθησης στο Μουσείο Σχολικής Ζωής (ΜΣΖ) Δήμου Χανίων, σε σχεδιασμό και εμψύχωση της Μαρίας Α. Δρακάκη, επιμελήτριας του ΜΣΖ, παιδαγωγού και εκπαιδεύτριας Ενηλίκων:
• «ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ: Άσπρο Μαύρο: Σύγκρουση ή Συνάντηση Κόσμων; Φως ή Σκοτάδι;»: Με αφετηρίες από το βιβλίο «Ένα παιδί από βιβλία», οι συμμετέχοντες/ουσες εξερευνούν τη δύναμη της αντίθεσης ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι. Μέσα από τις λέξεις και την τέχνη, κάθε σύγκρουση μεταμορφώνεται σε μια φωτεινή γέφυρα επικοινωνίας και δημιουργίας. Απαραίτητη η προκράτηση για τις 25 διαθέσιμες θέσεις (Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://forms.gle/gDxmwRmhYV4tdfxx9).
• «ΕΡΜΗΝΕΥΤΙΚΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ: Το μεταξένιο νήμα που μας ενώνει»: Με αφετηρίες από το βιβλίο «Το Μεταξένιο» του Κυριάκου Χαρίτου, οι συμμετέχοντες/ουσες εξερευνούν την εφηβεία, τη μεταμόρφωση και τις οικογενειακές σχέσεις. Απαραίτητη η προκράτηση για τις 25 διαθέσιμες θέσεις (Φόρμα δήλωσης συμμετοχής: https://forms.gle/NL6UHLPd4Zcgd7AW9).
…και η εικαστική έκθεση «Τα παιά ἐπῆγαν περίατο»!
Στο πλαίσιο των παράλληλων εκδηλώσεων του Φεστιβάλ, στον Άγιο Ρόκκο της Σπλάντζιας, θα παρουσιαστεί η έκθεση «Τα παιά ἐπῆγαν περίατο: Το πολυσύμπαν του Τάκη Γιαννούσα», αφιερωμένη στο έργο του αυτοδίδακτου λαϊκού ζωγράφου Τάκη Γιαννούσα (1923-2010). Μέσα από περισσότερα από είκοσι έργα, που παρουσιάζονται για πρώτη φορά εκτός Βελβεντού Κοζάνης, το κοινό θα γνωρίσει έναν ξεχωριστό δημιουργό της νεοελληνικής λαϊκής τέχνης, του οποίου το έργο συνθέτει μνήμες, ιστορία και βιώματα της ελληνικής υπαίθρου σε ένα μοναδικό εικαστικό σύμπαν. Την έκθεση επιμελείται η Νάντια Αργυροπούλου, με συνεργάτη επιμελητή τον συγγραφέα Γιάννη Παλαβό και συντονίστρια τη Ζωή Γεωργούλα, μέλος του ΦΒΧ. Η έκθεση θα διαρκέσει από τις 19 Ιουνίου έως τις 12 Ιουλίου 2026 (Ώρες λειτουργίας: καθημερινά 10:00-13:00 και 19:00-22:00), ενώ τα εγκαίνιά της θα πραγματοποιηθούν την Πέμπτη 25 Ιουνίου στις 18:00. Διοργανώνεται από την Περιφέρεια Κρήτης, σε συνδιοργάνωση με τον Δήμο Χανίων και το Υπουργείο Πολιτισμού - Εφορεία Αρχαιοτήτων Χανίων, σε συνεργασία με τον Μορφωτικό Όμιλο Βελβεντού.
Το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων (ΦΒΧ) πραγματοποιείται από τον Δήμο Χανίων, σε συνδιοργάνωση με την Περιφέρεια Κρήτης και συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα γεγονότα για το βιβλίο στη χώρα, τοποθετώντας δυναμικά τα Χανιά στον ελληνικό και διεθνή πολιτιστικό χάρτη. Κάθε χρόνο φιλοξενεί διακεκριμένους Έλληνες και ξένους συγγραφείς, πανεπιστημιακούς, διανοουμένους και καλλιτέχνες, με περισσότερες από 300 συμμετοχές μέχρι σήμερα. Στόχος του είναι η ανάδειξη της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας και διανόησης, η στήριξη νέων λογοτεχνικών φωνών και η ενίσχυση του διεθνούς του χαρακτήρα, φιλοδοξώντας να ενταχθεί δυναμικά στον χάρτη των ευρωπαϊκών φεστιβάλ βιβλίου. Τον σχεδιασμό και την υλοποίησή του έχει η ΑΜΚΕ «Σχέδιο Πολιτισμού».
