Με σκούρο μπλε επιλέγει ο Κυριάκος Μητσοτάκης να χρωματίσει τις διαδικασίες για την κορυφαία συνταγματική διαδικασία, καθώς ο Μάκης Βορίδης αναμένεται να καταλάβει τη θέση του προέδρου στην Επιτροπή Συνταγματικής Αναθεώρησης, η οποία θα συγκροτηθεί την Τετάρτη 10.6.26, κατά τη συνεδρίαση της Ολομέλειας της Βουλής.
Δικαίωμα να λάβουν τον λόγο την Τετάρτη έχουν και οι πολιτικοί αρχηγοί, προκειμένου να δώσουν το στίγμα του κάθε κόμματος για τη συνταγματική αναθεώρηση.
Οι επικεφαλής της αντιπολίτευσης θα ξεκαθαρίσουν ότι δεν πρόκειται να συναινέσουν στις αλλαγές που προτείνει η Νέα Δημοκρατία, η οποία είναι και το μόνο κόμμα που συγκεντρώνει τους 50 βουλευτές που απαιτούνται για να μπει σε συζήτηση μία πρόταση.
Απομονωμένη η Ν.Δ., διαδικασίες εξπρές επιβάλλει ο Κακλαμάνης
Όλα τα κόμματα, συμπεριλαμβανομένου του ΠΑΣΟΚ, θεωρείται δεδομένου ότι δεν θα ψηφίσουν τα άρθρα που εισηγείται η πλειοψηφία και θα τοποθετηθούν για την ουσία των αλλαγών στην επόμενη Βουλή, η οποία θα προκύψει μετά τις ερχόμενες εθνικές εκλογές.
Ως εκ τούτου, οι διατάξεις που θα προτείνει το κυβερνών κόμμα αναμένεται να ψηφιστούν μόνον από τους 156 βουλευτές της Ν.Δ., συν κάποιους από τους ανεξάρτητους, οπότε κανένα άρθρο δεν θα αποσπάσει την πλειοψηφία των 180 - και άρα θα απαιτούνται 180 ψήφοι στην επόμενη Βουλή για την αλλαγή του περιεχομένου τού εν λόγω άρθρου.
Η εισήγηση του προέδρου της Βουλής για κατάθεση της έκθεσης της Επιτροπής στις 4 Αυγούστου, μετά από μια ασφυκτική χρονικά διαδικασία (παρότι η αντιπολίτευση ζήτησε επιτακτικά μεγαλύτερο χρονικό περιθώριο) αναζωπύρωσε τα σενάρια για πρόωρες εκλογές.
Υπενθυμίζεται ότι, για να περατωθεί η διαδικασία στην παρούσα Βουλή, θα διεξαχθούν δύο ψηφοφορίες (μετά το πέρας των εργασιών της Επιτροπής Συνταγματικής Αναθεώρησης), με χρονική απόσταση ενός μήνα η μία από την άλλη. Η απόφαση της πλειοψηφίας για υποβολή της έκθεσης της Επιτροπής πριν από τις θερινές διακοπές δείχνει ότι η πρώτη ψηφοφορία θα διεξαχθεί άμεσα (αρχές Αυγούστου), ενώ η δεύτερη θα προσδιοριστεί για το πρώτο δεκαήμερο του Σεπτεμβρίου. Κάτι που δίνει στον πρωθυπουργό έναν «καθαρό» διάδρομο, σε περίπτωση που σχεδιάζει εκλογικό αιφνιδιασμό το φθινόπωρο.
Το άρθρο 86 και τα διαχρονικά απωθημένα των νεοφιλελεύθερων
Σύμφωνα με τη Ν.Δ., οι προτάσεις της συγκροτούν «έναν οδικό χάρτη που αποσκοπεί να προσαρμόσει το θεσμικό πλαίσιο της χώρας στις ανάγκες της επόμενης δεκαετίας». Ιδιαίτερο βάρος δίνεται σε τρεις μεγάλες ενότητες: στο τρίπτυχο περιβάλλον-ιδιοκτησία-στέγη, στον έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων και στις παρεμβάσεις για το Κράτος Δικαίου και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης.
Τη δημόσια συζήτηση αναμένεται να μονοπωλήσουν οι προτεινόμενες αλλαγές στο άρθρο 86 περί ευθύνης υπουργών. Η κυβερνητική πρόταση επιχειρεί να αποσυνδέσει τη Βουλή από τη διενέργεια προανακριτικών διαδικασιών, μεταφέροντας το βάρος της διερεύνησης στη Δικαιοσύνη.
Η ανάκριση ή η προανακριτική εξέταση θα διενεργούνται από εισαγγελικό και δικαστικό όργανο, ενώ η Βουλή θα καλείται να αποφασίζει μόνο όταν η υπόθεση θα έχει ήδη εξεταστεί και θα έχει αποκτήσει επαρκή δικονομική ωριμότητα. Παράλληλα, καταργείται η υποχρεωτική και άμεση διαβίβαση κάθε σχετικής δικογραφίας στο Κοινοβούλιο, διάταξη που έχει προκαλέσει επανειλημμένα πολιτικές αντιπαραθέσεις τα τελευταία χρόνια.
Η αντιπολίτευση αναμένεται να καταδείξει την υποκρισία της κυβέρνησης, υπενθυμίζοντας όλες τις «γαλάζιες» μεθοδεύσεις προκειμένου να «αμνηστευθούν» οι εμπλεκόμενοι σε σκανδαλώδεις υποθέσεις υπουργοί (για παράδειγμα, οι κ.κ. Βορίδης και Αυγενάκης, η Προανακριτική Επιτροπή για τις ευθύνες των οποίων απετράπη πραξικοπηματικά το περασμένο καλοκαίρι).
Η Ν.Δ. αναμένεται να προτείνει και έναν «κόφτη» συγκάλυψης, καθώς εισηγείται η άσκηση δίωξης κατά μελών της κυβέρνησης να λαμβάνεται από τη Βουλή, «με την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, με ονομαστική ψηφοφορία». Δηλαδή, η εκάστοτε κυβερνητική πλειοψηφία θα έχει και πάλι τον τελευταίο λόγο, μέσω μιας ακόμα πιο ελεγχόμενης ψηφοφορίας, αφού προτείνεται η κατάργηση της μυστικής ψηφοφορίας.
Παράλληλα, τα πυρά της προοδευτικής αντιπολίτευσης θα επικεντρωθούν στην αναθεώρηση του άρθρου 16, καθώς είναι δεδομένη η επιμονή των νεοφιλελεύθερων δυνάμεων και ειδικά της Ν.Δ. στην πλήρη "αγοραιοποίηση" της ανώτατης εκπαίδευσης. Αλλά και στην άρση της μονιμότητας στο Δημόσιο, που αποτελεί διαχρονική επιδίωξη της Δεξιάς και προσωπικά του Κυριάκου Μητσοτάκη.
Οι προτάσεις του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ.
Ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. δεν πρόκειται να παράσχει συναίνεση στην κυβέρνηση Μητσοτάκη και αναμένεται να θέσει επί τάπητος τις προτάσεις του για μια «προοδευτική συνταγματική αναθεώρηση».
Συγκεκριμένα, για το άρθρο 86 η Κουμουνδούρου χαρακτηρίζει υποκριτική την πρόταση της Ν.Δ. και προτάσσει την απεξάρτηση της διαδικασίας από την κυβερνητική πλειοψηφία και την ενίσχυση του ρόλου της δικαστικής εξουσίας. Κομβική για τον ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. είναι και η κατοχύρωση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, μέσω της επιλογής της ηγεσίας της με συμμετοχή της Βουλής και όλων των λειτουργών της Δικαιοσύνης (ώστε να μπει φραγμός στην κυβερνητική αυθαιρεσία).
Αναλυτικά, οι βασικοί άξονες της πρότασης που θα ξεδιπλώσει ο ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., αρχής γενομένης με την ομιλία του Σωκράτη Φάμελλου στην Ολομέλεια της Βουλής, είναι οι παρακάτω:
1. Ενίσχυση της προστασίας των ατομικών και προσωπικών ελευθεριών και αντιμετώπιση των διακρίσεων (άρθρο 5).
2. Ενίσχυση του απαραβίαστου του ιδιωτικού βίου και κατοχύρωση του δικαιώματος πρόσβασης σε πληροφορίες (άρθρο 5Α).
3. Εισαγωγή πλαισίου διαφάνειας και αμεροληψίας και αποκλεισμός εξυπηρέτησης συμφερόντων στη λειτουργία των ΜΚΔ (άρθρο 15Α).
4. Προστασία, διαφύλαξη και αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας (νέο άρθρο 17 Α), προστασία του δημοσίου χώρου και δημόσιων αγαθών, δικτύων μεταφοράς και διανομής ενέργειας και δικτύων μέσων σταθερής τροχιάς.
5. Προστασία οικογένειας και μητρότητας, παιδικής ηλικίας, υποχρέωση του Κράτους για τη διασφάλιση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, συνταγματική κατοχύρωση του ΕΣΥ, εξασφάλιση στέγης, ειδική προστασία σε ανάπηρους και ευάλωτους, δημογραφική πολιτική (άρθρο 21).
6. Προστασία της εργασίας, των συλλογικών συμβάσεων και των εργασιακών δικαιωμάτων (άρθρο 22)
7. Το Κράτος μεριμνά για τη δίκαιη ανακατανομή του πλούτου και την επίτευξη της πραγματικής ισότητας μεταξύ των πολιτών ώστε η τεχνολογική εξέλιξη να μην προσβάλλει τα δικαιώματα του ανθρώπου (άρθρο 25).
8. Αλλαγή τρόπου εκλογής Προέδρου της Δημοκρατίας με εξασφάλιση συναινέσεων, αποκλείοντας ενδεχόμενο μονοκομματικού ΠτΔ (άρθρο 32).
9. Ενίσχυση των δικαιωμάτων των πολιτών, λαϊκή νομοθετική αρνησικυρία, δικαίωμα αναπομπής νομοσχεδίου από 80.000 εκλογείς (άρθρο 42), ρητή κατοχύρωση του θεσμού του δημοψηφίσματος μετά από λαϊκή πρωτοβουλία (άρθρο 44), στήριξη της λαϊκής νομοθετικής πρωτοβουλίας (άρθρο 73) και των θεσμών άμεσης δημοκρατίας και άμεσης λαϊκής σύμπραξης στη νομοθετική λειτουργία (άρθρα 42, 43 και 73).
10. Αλλαγή του πλαισίου των εξεταστικών επιτροπών (άρθρο 68).
11. Δημιουργία κεντρικού οργάνου Δημόσιας Διοίκησης (Ανώτατο Συμβούλιο Δημόσιας Διοίκησης) (άρθρο 82).
12. Απεξάρτηση της διαδικασίας ελέγχου και δίωξης υπουργών από την κυβερνητική πλειοψηφία και ενίσχυση του ρόλου της δικαστικής εξουσίας (άρθρο 86).
13. Ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης, του δημόσιου ελέγχου των αποφάσεών της, εκδημοκρατισμός της λειτουργίας της, επιλογή ηγεσίας με συμμετοχή της Βουλής και όλων των λειτουργών της Δικαιοσύνης με ακύρωση της κυβερνητικής παντοδυναμίας και αυθαιρεσίας (άρθρο 90, 91).
14. Ενίσχυση του ρόλου των Μικτών Ορκωτών Δικαστηρίων ώστε να αποτελούν τον κανόνα και να μειωθεί η δυνατότητα εξαιρέσεων, εφόσον εκφράζουν τη λαϊκή κυριαρχία (άρθρο 97).
15. Ουσιαστική ενίσχυση της αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης (άρθρα 101, 102).
16. Θωράκιση των συνταγματικά κατοχυρωμένων Ανεξάρτητων Αρχών - Παρουσία Προέδρων στη Βουλή (άρθρο 101Α).
Τέλος, ενόψει της συζήτησης, η οποία θα κορυφωθεί το επόμενο διάστημα, υπενθυμίζουμε αναλυτικά τι προβλέπει το άρθρο 110 του Συντάγματος, με βάση το οποίο θα κινηθεί η διαδικασία για τη συνταγματική αναθεώρηση:
1. Oι διατάξεις του Συντάγματος υπόκεινται σε αναθεώρηση, εκτός από εκείνες που καθορίζουν τη βάση και τη μορφή του πολιτεύματος, ως Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, καθώς και από τις διατάξεις των άρθρων 2 παράγραφος 1, 4 παράγραφοι 1, 4 και 7, 5 παράγραφοι 1 και 3, 13 παράγραφος 1 και 26.
2. H ανάγκη της αναθεώρησης του Συντάγματος διαπιστώνεται με απόφαση της Βουλής που λαμβάνεται, ύστερα από πρόταση τουλάχιστον 50 βουλευτών, με πλειοψηφία των τριών πέμπτων τού όλου αριθμού των μελών της σε δύο ψηφοφορίες που απέχουν μεταξύ τους τουλάχιστον έναν μήνα. Mε αυτήν την απόφαση καθορίζονται ειδικά οι διατάξεις που πρέπει να αναθεωρηθούν.
3. Αφού η αναθεώρηση αποφασιστεί από τη Βουλή, η επόμενη Βουλή, κατά την πρώτη σύνοδό της, αποφασίζει με την απόλυτη πλειοψηφία τού όλου αριθμού των μελών της σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις.
4. Aν η πρόταση για αναθεώρηση του Συντάγματος έλαβε την πλειοψηφία του όλου αριθμού των βουλευτών, όχι όμως και την πλειοψηφία των τριών πέμπτων, σύμφωνα με την παράγραφο 2, η επόμενη Bουλή, κατά την πρώτη σύνοδό της, μπορεί να αποφασίσει σχετικά με τις αναθεωρητέες διατάξεις με την πλειοψηφία των τριών πέμπτων του όλου αριθμού των μελών της.
5. Κάθε ψηφιζόμενη αναθεώρηση διατάξεων του Συντάγματος δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως μέσα σε δέκα ημέρες αφότου επιψηφιστεί από τη Βουλή και τίθεται σε ισχύ με ειδικό ψήφισμά της.
6. Δεν επιτρέπεται αναθεώρηση του Συντάγματος πριν περάσει πενταετία από την περάτωση της προηγούμενης.
