Ούτε οι αθεράπευτα αισιόδοξοι δεν ατενίζουν με χαλαρότητα το φετινό καλοκαίρι, καθώς η μόνη από τις πολλές κρίσεις στον πλανήτη και στη γειτονιά μας που έχει κάποιες ελπίδες να ξεπεραστεί σύντομα είναι η τελευταία αχρείαστη κρίση της χώρας μας με το Ιράν. Ίσως, μάλιστα, την ώρα που θα πάρετε την εφημερίδα στα χέρια σας να έχει ήδη δρομολογηθεί η απελευθέρωση των πληρωμάτων των δύο ελληνικών τάνκερ που κρατούνται από τις 27 Μαΐου από τις ιρανικές αρχές, καθώς το Εφετείο Χαλκίδας ακύρωσε, την Τετάρτη, την απόφαση του Πρωτοδικείου Χαλκίδας να κατασχεθεί το φορτίο πλοίου ιρανικών συμφερόντων έξω από την Κάρυστο, όπως είχαν ζητήσει οι ΗΠΑ. Η κατάσχεση αυτή ήταν και η αιτία του ιρανικού ρεσάλτο στα ελληνικά τάνκερ, όπως φαίνεται να πιστεύουν και οι άνθρωποι της ελληνικής ποντοπόρου ναυτιλίας.
Για όλες τις άλλες μεγάλες κρίσεις δεν υπάρχει φως στο βάθος του τούνελ. Ούτε ο πόλεμος στην Ουκρανία μοιάζει να τελειώνει, ούτε η ενεργειακή κρίση να ξεπερνιέται, ούτε η επισιτιστική κρίση στην Αφρική και τη Μέση Ανατολή να προλαβαίνεται πριν ξεσπάσει βίαια.
Ακόμη και η υποτιθέμενα ελεγχόμενη κρίση, αυτή που προκαλούν οι -κατά Μητσοτάκη- «λεονταρισμοί» του Ερντογάν στο Αιγαίο, εσχάτως και με ελληνικά «τιτιβίσματα», δεν φαίνεται να ξεπερνιέται, παρά την τεράστια ανάγκη που έχουν και οι δύο χώρες για μια ανέφελη τουριστική σαιζόν. Δεν βοηθάει και το γεγονός ότι και οι δύο χώρες είναι σε παρατεταμένη προεκλογική περίοδο, με αποτέλεσμα καμία από τις δύο κυβερνήσεις να μην τολμά να ξοδέψει πολιτικό κεφάλαιο για μια προσέγγιση, η οποία δεν φέρνει εκλογικά οφέλη. Αντιθέτως, η ύπαρξη του προκλητικού εχθρού μπορεί και να λειτουργήσει συσπειρωτικά.
Η Τουρκία σε ρόλο - κλειδί
Η γραμμή άμυνας της ελληνικής κυβέρνησης, πάντως, είναι η περιβόητη «διεθνοποίηση» των τουρκικών προκλήσεων, ειδικά της εμμονής των Τούρκων αξιωματούχων να συνδέουν τη στρατιωτικοποίηση των ελληνικών νησιών του ανατολικού Αιγαίου με την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας τους. Μια «διεθνοποίηση» που, για την ώρα, δεν έχει φέρει συγκλονιστικά αποτελέσματα. Εν μέρει διότι πολλοί εταίροι δεν παίρνουν στα σοβαρά τις τουρκικές απειλές έναντι της Ελλάδας και θεωρούν ότι είναι πρωτίστως παιχνίδια του Ερντογάν για το εσωτερικό ακροατήριο - κι ώς ένα βαθμό έχουν δίκαιο.
Αλλά κι επειδή, σ’ αυτή τη φάση, η Άγκυρα έχει ένα ρόλο - κλειδί στην ουκρανική κρίση, κυρίως στις επισιτιστικές επιπτώσεις της, και κανείς δεν θέλει να την κακοκαρδίσει. Οπότε, ακόμη και οι Γάλλοι, που θεωρούν σχεδόν εχθρική δύναμη την Τουρκία, θεωρούν ότι η τουρκική διπλωματία θα μπορούσε να συμβάλει στο άνοιγμα ασφαλών διαδρόμων ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, ώστε ένα μεγάλο μέρος των 25 εκατομμυρίων τόνων σιτηρών, που είναι έτοιμα να σαπίσουν στα ουκρανικά σιλό, να μεταφερθούν στην Αφρική, πριν ξεσπάσει ένας γενικευμένος λιμός. Μπορεί η συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών Ρωσίας και Τουρκίας, Λαβρόφ και Τσαβούσογλου, την περασμένη Τετάρτη να μην έφερε αποτέλεσμα, αλλά εκτιμάται ότι δεν οδήγησε σε οριστικό ναυάγιο.
Εν πάση περιπτώσει, το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών έχει αποφασίσει ότι θα επενδύσει στη «διεθνοποίηση», γι' αυτό και εξέδωσε μια σειρά χάρτες, οι οποίοι απεικονίζουν, «με παραστατικό και αδιάψευστο τρόπο, τις τουρκικές παράνομες, μονομερείς ενέργειες και αιτιάσεις», όπως υποστηρίζει. Αυτό που κάνουν είναι να δείξουν ποιο ήταν το status quo το 1923 (με τη συνθήκη της Λωζάνης) και το 1947 (των Παρισίων), ποιες είναι οι «γκρίζες ζώνες» τις οποίες ουσιαστικά επέβαλε η Τουρκία στη δεκαετία του 1990, τι εννοούν οι Τούρκοι με τη «Γαλάζια Πατρίδα» και ποιο χώρο καλύπτει το -παράνομο- τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Στον δρόμο για τη σύνοδο κορυφής
Το αν η επίδειξη αυτών των χαρτών θα έχει τα επιθυμητά αποτελέσματα μένει να φανεί το αργότερο στη σύνοδο κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις 23 Ιουνίου, στην οποία ο πρωθυπουργός έχει πει ότι θα θέσει επίσημα στην ατζέντα το θέμα της Τουρκίας. Μια σύνοδος που θα έχει και πάλι στο επίκεντρο τον πόλεμο στην Ουκρανία - και θα αναδείξει τις διευρυνόμενες εσωτερικές αντιθέσεις της ‘Ενωσης, καθώς η παλιά Ευρώπη, κυρίως το τρίο Ντράγκι, Μακρόν και Σολτς, θέλουν να δώσουν μια ευκαιρία στη διπλωματία για κατάπαυση του πυρός, ενώ η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής πιέζουν για τη συνεχή ενίσχυση της Ουκρανίας με όπλα, μήπως και αποδυναμωθεί σημαντικά η Ρωσία.
Στη διελκυστίνδα αυτή η Ελλάδα είναι κάπου ανάμεσα. Από τη μια πλευρά, ο Μητσοτάκης ήταν από τους πρώτους που δήλωσε ότι στέλνει όπλα - με την πρώτη δόση, των κατασχεμένων καλάσνικοφ, να είναι μάλλον συμβολικού χαρακτήρα. Από την άλλη πλευρά, η νέα αποστολή που έχει αναγγείλει ο πρωθυπουργός, αυτή των τεθωρακισμένων τύπου ΒΜΡ-1, τα οποία πρόκειται να αντικατασταθούν από γερμανικά Marder, μοιάζει περισσότερο κίνηση στήριξης στον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς παρά στις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις. Μέχρι στιγμής ο Σολτς προσπαθεί με νύχια και με δόντια να μη στείλει γερμανικά τεθωρακισμένα απευθείας στην Ουκρανία, αλλά μέσω πρόθυμων τρίτων - και σ’ αυτό του έκανε το χατίρι ο Μητσοτάκης. Αναμένοντας κάποιο «ευχαριστώ»...
