Η ιδέα του Εμανουέλ Μακρόν για μια νέα αρχιτεκτονική της Ευρώπης, την οποία θα επαναλάβει -ενδεχομένως και με μια έντονη πινελιά περί δημοκρατικού ελέγχου- σήμερα το απόγευμα στην Αθήνα, δεν είναι καινούργια. Όπως δεν είναι καινούργια η επιθυμία του να προωθήσει από κοινού αλλά και με ίσους όρους με το Βερολίνο την εμβάθυνση της Ευρωζώνης. Ωστόσο, ο Γάλλος Πρόεδρος, που θέλει να ακολουθήσει την παράδοση διαχείρισης των συμβόλων των στιβαρών προκατόχων του, σίγουρα θα φροντίσει για κάποιες εμβληματικές διατυπώσεις στην ομιλία του από τον βράχο της Πνύκας. Επί της ουσίας, όμως, θα εισηγηθεί τη δική του πρόταση για μια “οικονομική κυβέρνηση” της Ευρώπης, με κοινό προϋπολογισμό και κοινό υπουργό Οικονομικών, ο οποίος θα λογοδοτεί σε ένα νέο σώμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, που θα αποτελείται από τους ευρωβουλευτές των κρατών - μελών της Ευρωζώνης.
Η διατύπωση της πρότασης
Για πρώτη φορά ο Μακρόν διατύπωσε αυτή την πρόταση το καλοκαίρι του 2015, όταν ήταν υπουργός Οικονομίας υπό τον Φρανσουά Ολάντ, από κοινού με τον τότε ομόλογό του στη Γερμανία, Ζίγκμαρ Γκάμπριελ. Με συνέντευξή τους στη "Sueddeutsche" του Μονάχου οι δύο “σύντροφοι” είχαν προτείνει ο νέος υπουργός Οικονομικών της Ευρωζώνης “να διαθέτει κονδύλια για επενδύσεις αλλά και να έχει λόγο στην εργασιακή πολιτική”. Μάλιστα, ο Μακρόν υποστήριζε τότε ότι “όσο μεγαλύτερος ο προϋπολογισμός που διαχειρίζεται, τόσο πιο αξιόπιστη θα είναι η Ευρώπη”. Και υπογράμμιζε ότι ο εν λόγω υπουργός Οικονομικών ή ευρω-επίτροπος ή όπως τέλος πάντων βαφτιστεί, αφού και εφόσον αποφασιστεί να υπάρξει, θα πρέπει να συντονίζει όχι μόνο τη δημοσιονομική αλλά και την οικονομική και την κοινωνική πολιτική των “19” της Ευρωζώνης.
Η πρόταση για συντονισμό και της κοινωνικής πολιτικής θυμίζει τη χαμένη μάχη που δόθηκε στη σύνοδο κορυφής του Άμστερνταμ, το 1997, η οποία κατέληξε στο πρώτο Σύμφωνο Σταθερότητας. Τότε μια σειρά ηγέτες της -προ της μεγάλης διεύρυνσης- Ευρωπαϊκής Ένωσης πίεζαν να ενταχθεί στα πέντε κριτήρια του Συμφώνου κι ένα έκτο. Αυτό της ανεργίας. Όπως, δηλαδή, υποχρεούται ένα κράτος - μέλος να λάβει μέτρα όταν το έλλειμμά του ξεπερνά το 3% του ΑΕΠ, θα έπρεπε να κάνει το ίδιο κι όταν η ανεργία ξεπερνά ένα ποσοστό του εργατικού δυναμικού. Αυτό το κριτήριο τελικά απορρίφθηκε μετά πολλών επαίνων - κι έκτοτε ο “κορσές” του Συμφώνου υποχρεώνει τα κράτη - μέλη να ασχολούνται σχεδόν αποκλειστικά με την εξυγίανση των προϋπολογισμών τους. Με πολύ πιο λάιτ τρόπο από το μακρινό 1997 -κι ενώ στο μεσοδιάστημα κυριάρχησαν οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές στην Ευρώπη, ξέσπασε μια παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση και προχώρησε με άλματα η τεχνολογία που αλλάζει σημαντικά τα δεδομένα στον κόσμο της εργασίας- ο Μακρόν επαναφέρει τώρα το ζητούμενο της κοινωνικής συνιστώσας.
Η "νέα αρχιτεκτονική"
Να σημειωθεί, πάντως, ότι η “νέα αρχιτεκτονική” της Ευρώπης που εισηγείται ο Γάλλος Πρόεδρος δεν περιορίζεται στην Ευρωζώνη. Ζητάει και αυξημένη στρατιωτική συνεργασία -με κοινό ταμείο αμυντικών δαπανών και κοινό ευρωπαϊκό στρατηγείο στις Βρυξέλλες-, ευρωπαϊκή εισαγγελία -που έχει ήδη δρομολογηθεί στη σύνοδο κορυφής του περασμένου Ιουνίου- και Buy European Act (ας το πούμε Σύμφωνο Αγοράζετε Ευρωπαϊκά), που θα λειτουργεί προστατευτικά για τις επιχειρήσεις που έχουν τουλάχιστον το ήμισυ της παραγωγής τους στην Ευρώπη.
