Του Μάρκο Ρεβέλι*
Αυτό που συνέβη στην Ελλάδα στις 25 Ιανουαρίου, με τη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ, με τον σχηματισμό μιας κυβέρνησης υπό την ηγεσία του Αλέξη Τσίπρα, ο οποίος πήρε μια σαφή εντολή να αντιπαρατεθεί στην τρόικα και τη λογική της λιτότητας, δεν μπορεί να ενταχθεί στα περιφερειακά γεγονότα, δεν ήταν είδηση από μια μικρή χώρα στο περιθώριο της ηπείρου. Ούτε μπορεί να αποδοθεί στην κανονική, τρέχουσα διακυβέρνηση που μας είχε συνηθίσει η δημοκρατία χαμηλής έντασης, ή η «μετα-δημοκρατία», που χαρακτηρίζει την Ευρώπη.
Αυτή η ψήφος ανταποκρίνεται στο προφίλ «αυτών που τολμούν», γιατί και μόνο το γεγονός ότι εκφράστηκε έσπασε ένα ταμπού. Ή ένα ξόρκι. Ή την κοινή αντίληψη ότι είναι αδιαμφισβήτητες οι κυρίαρχες δογματικές λογικές στην καρδιά της Ευρώπης, όπως οι νόμοι της φύσης και οι αρχές της μηχανικής φυσικής. Ή ότι το χρέος αποτελεί μια ενοχή και για την οποία οι λαοί θα πρέπει να εξιλεωθούν. Αυτή η ψήφος επιβεβαίωσε ότι μπορούμε να αντιπαρατεθούμε με τον γυμνό βασιλιά. Η ελληνική ψήφος, υλοποιώντας το αδιανόητο, άνοιξε ένα ρήγμα στο τείχος της εξάρτησης και του κομφορμισμού που έκλεινε την Ευρώπη στο κλουβί της, με 28 κυβερνήσεις να υποτάσσονται ομόφωνα στο δόγμα.
Αυτές προσπάθησαν με αντίποινα να κλείσουν το ρήγμα στο τείχος που άνοιξε η Ελλάδα, γιατί κατάλαβαν ότι, εάν παρέμενε ανοιχτό, θα οδηγούσε και άλλους λαούς να προσπαθήσουν να το ανοίξουν περισσότερο και να ανατρέψουν τα νεοφιλελεύθερα δόγματα. Είδαμε μια νέα κυβέρνηση στην Πορτογαλία, την άνοδο του Podemos στην Ισπανία και τις προσπάθειες σχηματισμού μιας προοδευτικής και αριστερής κυβέρνησης, ενώ πλησιάζουν και οι εκλογές στην Ιρλανδία, όπου το Sinn Fein θα δώσει τη μάχη για να διώξει το δεξιό νεοφιλελεύθερο Fine Gael.
Ακόμη και εμείς στην Ιταλία ελπίζουμε από το ρήγμα που άνοιξε η Ελλάδα, παρόλο που γλιτώσαμε προς το παρόν από το κοινωνικό ναυάγιο που την έπληξε, παραμένοντας μόλις μια τρίχα πάνω από το όριο της επιφάνειας του νερού, με ένα επταπλάσιο χρέος από το ελληνικό και το ίδιο μη βιώσιμο, σχεδόν τα ίδια επίπεδα νεανικής ανεργίας με την Ελλάδα και με έναν παραγωγικό ιστό που δεν προμηνύει τίποτα το καλό.
Το ξέρουν πολύ καλά αυτό οι ευρωπαϊκές, εθνικές και παγκόσμιες ολιγαρχίες. Και κάνουν τα πάντα αυτούς τους μήνες, με μια αυξανόμενη σχολαστικότητα, για να σβήσουν τη σπίθα. Για να κλείσουν αυτό το ρήγμα και να αποτρέψουν τη μετάδοσή του με επιθετικότητα και αυταρχισμό στη διαχείριση των κοινωνικών ζητημάτων που δεν έχουν προηγούμενο στην ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Τη δραματική νύχτα ανάμεσα στις 12 και 13 Ιουλίου η Ευρώπη έφθασε στο χείλος της καταστροφής, επιχειρώντας να επιβάλει στην Ελλάδα και την κυβέρνησή της ένα παραδειγματικό μάθημα, που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως προειδοποίηση για όποιον είχε την αυταπάτη ότι μπορεί να τροποποιήσει τα αποτυχημένα δόγματα.
Από μια χώρα σαν την Ιταλία, που είναι βαρύτατα χρεωμένη, πνιγμένη από τα πανωτόκια του χρέους που φθάνουν τα 90 δισ. ευρώ το έτος και ένα ΑΕΠ καθηλωμένο σε δεκαδικά ποσοστά, όταν πάει καλά, θα περιμέναμε να δούμε να προσπαθήσει να μπει στο ρήγμα που άνοιξαν οι Έλληνες. Αντίθετα, είχαμε στις 29 Ιουνίου ένα ηλίθιο tweet του Ρέντζι, που προκαθόριζε τη γραμμή της ιταλικής κυβέρνησης, υποστηρίζοντας ότι το δημοψήφισμα δεν θα είναι ένα ντέρμπι μεταξύ Κομισιόν και Τσίπρα, αλλά μεταξύ ευρώ και δραχμής. Ένα τεράστιο ψεύδος, γιατί ο Έλληνας πρωθυπουργός δεν έδειξε ποτέ ότι είχε την πρόθεση να βγάλει την Ελλάδα από την Ευρωζώνη.
Το Grexit ήταν, αντίθετα, ο στόχος των γερακιών της Ευρώπης εναντίον των οποίων η κυβέρνηση Τσίπρα αντιστέκεται με σθένος. Αυτό που ενδιέφερε τον Ρέντζι είναι να βάλει την Ιταλία στο στρατόπεδο των ισχυρών.
Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για την πορεία της Ευρώπης χάρη στην προοπτική των αλλαγών από τις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου. Η Αριστερά αποτελεί στην Αθήνα, τη Λισσαβώνα και τη Μαδρίτη την εμπροσθοφυλακή των αλλαγών. Αυτή η νέα Αριστερά αποτελεί την εγγύηση για να αλλάξουμε τις χώρες μας και την Ευρώπη.
* Ο Μάρκο Ρεβέλι είναι καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης
