Το πράσινο φως για τα νέα μεταλλαγμένα που θα επιτρέψουν την κυκλοφορία γενετικά τροποποιημένων οργανισμών στις αγορές, καταργώντας τους αναγκαίους ελέγχους, τη διαφάνεια, τις δοκιμές ασφάλειας και τη σήμανσή τους, έδωσε σήμερα το Συμβούλιο της Ε.Ε.
Όπως ανακοινώθηκε, το Συμβούλιο ενέκρινε νέους κανόνες για τις γονιδιωματικές τεχνικές (NGT) θεσπίζοντας ένα πλαίσιο για «την υποστήριξη ενός πιο ανταγωνιστικού και βιώσιμου αγροδιατροφικού τομέα της Ε.Ε», το οποίο εξαιρεί επί της ουσίας τις NGT από το ισχύον πλαίσιο για τα μεταλλαγμένα. Η Ε.Ε θεωρεί απαραίτητο το νέο κανονισμό με το αιτιολογικό ότι θα ενισχυθεί η επισιτιστική ασφάλεια, θα μειωθούν οι εξωτερικές εξαρτήσεις και θα διασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για τους ευρωπαίους φορείς εκμετάλλευσης, ενώ υποστηρίζει τους στόχους βιωσιμότητας της ΕΕ, επιτρέποντας την ανάπτυξη πιο ανθεκτικών και αποδοτικών ως προς τους πόρους καλλιεργειών. Σε κάθε περίπτωση, οι NGT αφορούν τεχνικές που κάνουν ακριβείς, στοχευμένες αλλαγές στο DNA των φυτών για την ταχύτερη ανάπτυξη βελτιωμένων ποικιλιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αντέχουν καλύτερα στην ξηρασία, τις πλημμύρες και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα.
Τι είναι τα NGT
Ο κανονισμός διακρίνει δύο κατηγορίες των νέων γονιδιωματικών τεχνικών (NGT):
- Κατηγορία 1 (NGT-1 ): Φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με τις συμβατικές ποικιλίες. Οι εθνικές αρχές θα επαληθεύσουν την κατάστασή τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα χρειαστούν περαιτέρω ελέγχους. Τα φυτά και τα προϊόντα NGT-1 δεν θα επισημαίνονται, εκτός από τους σπόρους και άλλο αναπαραγωγικό υλικό, επιτρέποντας στους φορείς εκμετάλλευσης να διατηρούν αλυσίδες εφοδιασμού χωρίς NGT, εάν το επιθυμούν. Ορισμένα χαρακτηριστικά, όπως η ανοχή στα ζιζανιοκτόνα και η παραγωγή γνωστών εντομοκτόνων ουσιών, εξαιρούνται από αυτήν την κατηγορία.
- Κατηγορία 2 (NGT-2): Φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Αυτά εξακολουθούν να υπόκεινται στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της αδειοδότησης, της ιχνηλασιμότητας και της υποχρεωτικής επισήμανσης. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να μην καλλιεργούν φυτά NGT-2 και να θεσπίσουν μέτρα συνύπαρξης για την αποτροπή της ακούσιας παρουσίας σε άλλα προϊόντα.
Νέα μέτρα εισάγονται και για τα διπλώματα ευρεσιτεχνίες, τα οποία εξακολουθούν να διέπονται από την οδηγία της Ε.Ε για τη βιοτεχνολογία. Με βάση τα προβλεπόμενα οι κατασκευαστές μονάδων NGT-1 πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε δημόσια βάση δεδομένων και μπορούν να δηλώνουν οικειοθελώς τις προθέσεις αδειοδότησης υπό δίκαιους όρους.
Αναμένεται επίσης να συσταθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση του αντίκτυπου των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα φυτά NGT. Εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην καινοτομία, τη διαθεσιμότητα σπόρων και την ανταγωνιστικότητα του τομέα, και θα προτείνει επακόλουθες ενέργειες, εάν χρειαστεί.
Θυμίζουμε ότι τον περασμένο Δεκέμβριο στη συνεδρίαση της Επιτροπής Μονίμων Αντιπροσώπων (COREPER) η Ελλάδα και η πλειοψηφία των κρατών μελών της Ε,Ε ενέκριναν προσωρινή τριμερή συμφωνία για την απελευθέρωση της νέας γενιάς γενετικά τροποποιημένων οργανισμών (ΝΓΤ). Σήμερα σε 25 από τα 27 Ευρωπαϊκά κράτη δεν καλλιεργούνται γενετικά τροποποιημένα φυτά.
Σημειώνεται ότι το κείμενο δεν έχει ακόμη εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που αποτελεί πλέον το τελευταίο βήμα για την ανάσχεση της έγκρισης του νέου πλαισίου. Εφόσον εγκριθεί, ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι περισσότερες διατάξεις θα εφαρμοστούν μετά από μεταβατική περίοδο 24 μηνών, η οποία θα επιτρέψει την έγκριση εκτελεστικών κανόνων. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ από τα μέσα του 2028.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις: Όχι στα νέα μεταλλαγμένα
Αξίζει να σημειωθεί ότι περιβαλλοντικές οργανώσεις -Αιγίλοπας, ΣΙΤΩ, Greenpeace- είχαν ζητήσει από την ελληνική κυβέρνηση να αποτρέψει την κατάργηση των κανόνων ασφαλείας και διαφάνειας που ισχύουν σήμερα, έκκληση που προφανώς έπεσε στο κενό, καθώς το νέο πλαίσιο επικυρώνεται ουσιαστικά με τη σημερινή απόφαση του Συμβουλίου.
Οι οργανώσεις εξηγούν ότι αυτός ο κανονισμός που προωθεί το μοντέλο εντατικής χημικής γεωργίας θα επιτρέψει σε πατενταρισμένους νέους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς να καλλιεργούνται στην Ευρώπη και στη χώρα μας χωρίς αξιολόγηση κινδύνου, χωρίς σήμανση και χωρίς κανόνες ιχνηλασιμότητας. Ο καταναλωτής δεν θα ξέρει τι τρώει, δεν θα μπορεί να επιλέξει, ενώ τα μεταλλαγμένα φυτά όταν απελευθερώνονται στη φύση μπορούν να προκαλέσουν επιμολύνσεις μέσω της μεταφοράς γύρης και θα επιβαρύνουν τους αγρότες μας που καλλιεργούν συμβατικά και βιολογικά προϊόντα, αφού στη φύση δεν υπάρχουν σύνορα.
Σημειώνεται δε ότι οι πατέντες θα προκαλέσουν αύξηση των τιμών των τροφίμων και νομικούς και οικονομικούς κινδύνους για τον αγροδιατροφικό τομέα, και τυχόν κόστη για την αποφυγή επιμόλυνσης και πιστοποιητικά ιχνηλασιμότητας θα μετακυληθούν στον τελικό καταναλωτή.
Η Ελλάδα, τονίζουν θα απωλέσει δικαιώματα καθώς υπάρχει ο κίνδυνος να κατοχυρωθούν με διπλώματα ευρεσιτεχνίας (πατέντες) οι αλληλουχίες του γονιδιώματος των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των παραδοσιακών μας ποικιλιών, ενώ παράλληλα ο νέος κανονισμός θα καταργήσει το δικαίωμα της χώρας μας να απαγορεύσει μια καλλιέργεια σε περίπτωση κινδύνου για το οικοσύστημα.
Ενόψει της ψηφοφορίας στο Ευρωκοινοβούλιο το Μάιο, το ελληνικό γραφείο της Greenpeace, εκφράζοντας τις ανησυχίες επιστημόνων, πολιτών, και φορέων για τη χαλάρωση της ισχύουσας νομοθεσίας για τα νέα μεταλλαγμένα, ξεκίνησε σχετική έκκληση συλλογής υπογραφών.
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν επίσης να στείλουν μήνυμα στους 21 ευρωβουλευτές μας στους ιστότοπους του Αιγίλοπα https://aegilops.gr/no-gmo-campaign/ και του Δικτύου ΣΙΤΩ https://sito.gr/nongmo-letter-to-meps/ .
