Ανοδικά ξεκίνησε η εβδομάδα στις διεθνείς αγορές, κυρίως για το αργό πετρέλαιο και λιγότερο για το φυσικό αέριο, μετά την κλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και το νέο κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ.
Έτσι σήμερα μετά την πτώση άνω του 9% την περασμένη Παρασκευή, το πετρέλαιο τύπου brent έφτασε στα 97,5 δολάρια το βαρέλι για να προσγειωθεί αργότερα κοντά στα 95 δολάρια.
Οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία στο Στενό του Ορμούζ και η επαναφορά του ελέγχου στην Τεχεράνη της βασικής πλωτής οδού ώθησαν προς τα πάνω τις τιμές.
Η αστάθεια παραμένει καθώς ο πρόεδρος Τραμπ προειδοποίησε για περαιτέρω κλιμάκωση εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, ενώ αβεβαιότητα επικρατεί και για τις συνομιλίες, καθώς το Ιράν έχει αφήσει να εννοηθεί ότι ενδέχεται να μην συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις στο Πακιστάν. Η αντιπαράθεση απειλεί να επιδεινώσει την παγκόσμια ενεργειακή κρίση, με τη ζωτική διαδρομή για τις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου να βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένη.
Αντίστοιχα και στο χρηματιστήριο αναφοράς της Ευρώπης για το φυσικό αέριο (ολλανδικό TTF) τα ευρωπαϊκά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης φυσικού αερίου αυξήθηκαν κατά περισσότερο από 4%, φτάνοντας ακόμα και πάνω από τα 42 ευρώ ανά μεγαβατώρα, μετά την άνοδο έως και 11% στις πρώτες ασιατικές συναλλαγές, αντιστρέφοντας τις απώλειες της Παρασκευής (έκλεισε στα 38,769 ευρώ), ενώ στη συνέχεια βρέθηκε λίγο κάτω από τα 40 ευρώ.
Αρκετά δεξαμενόπλοια υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που μεταφέρουν καύσιμα από το Κατάρ φέρονται να πλησίασαν το Στενό του Ορμούζ τις τελευταίες ημέρες, αλλά αναγκάστηκαν να γυρίσουν πίσω ή να ακινητοποιηθούν. Από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, έχει διαταραχθεί περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς LNG.
Στην εγχώρια αγορά μια μικρή αποκλιμάκωση στα πετρελαιοειδή έχει αρχίσει να διαφαίνεται.
Με βάση τις τελευταίες τιμοληψίες (19/4) του Παρατηρητηρίου Τιμών Υγρών Καυσίμων, η μέση πανελλαδική τιμή της αμόλυβδης βρίσκεται στα 2,029 ευρώ/λίτρο, του πετρελαίου κίνησης (diesel) έπεσε κάτω από τα 2 ευρώ και διαμορφώνεται σε 1,963 ευρώ και του πετρελαίου θέρμανσης σε 1,789 ευρώ/λίτρο.
Μάλιστα κύκλοι της αγοράς εκτιμούν ότι και αύριο οι χονδρικές (διυλιστηριακές) τιμές όλων των υγρών καυσίμων θα σημειώσουν νέα μείωση.
Αντίθετα, στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας δεν έχουν φανεί οι επιπτώσεις της κρίσης στη Μέση Ανατολή, καθώς η μέση χονδρεμπορική τιμή του μήνα (1-21 Απριλίου) διαμορφώνεται μέχρι στιγμής στα 92,32 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ελαφρώς χαμηλότερα (-2,82%) σε σχέση με την αντίστοιχη του Μαρτίου (95 ευρώ).
Ανησυχία για τα αεροπορικά καύσιμα
Πάντως ανησυχία υπάρχει για την προμήθεια αεροπορικών καυσίμων παρά την «ψυχραιμία» της Ε.Ε. έναντι των προβλέψεων του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (ΙΕΑ), που κάνει λόγο για ελλείψεις και μάλιστα εντός των επόμενων εβδομάδων.
Εκπρόσωπος της Κομισιόν, αν και παραδέχεται ότι η αγορά είναι «σφιχτή», επισημαίνει ότι προς το παρόν δεν υπάρχουν ελλείψεις καυσίμων στην Ε.Ε., απορρίπτοντας ουσιαστικά τις δηλώσεις του επικεφαλής του ΙΕΑ για πιθανές ακυρώσεις πτήσεων λόγω έλλειψης καυσίμων, εφόσον το Στενό του Ορμούζ παραμείνει κλειστό. Ο Οργανισμός έχει προειδοποιήσει και προηγούμενα για την σοβαρότητα των περιορισμένων προμηθειών, θεωρώντας ότι περισσότερο επηρεάζονται τα καύσιμα αεροσκαφών και προβλέποντας ελλείψεις τον Απρίλιο και τον Μάιο.
Οι τιμές των καυσίμων αεροσκαφών έχουν αυξηθεί κατά 95% από τότε που οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εξαπέλυσαν στρατιωτικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Τα διυλιστήρια της Ε.Ε. αντιπροσωπεύουν περίπου το 70% της κατανάλωσης καυσίμων αεροσκαφών της Ένωσης, ενώ το υπόλοιπο εξαρτάται από τις εισαγωγές από τη Μέση Ανατολή.
Το Διεθνές Συμβούλιο Αεροδρομίων έχει καλέσει την Κομισιόν (από τις 9/4) να ενεργήσει στο ενδεχόμενο η έλλειψη καυσίμων αεροσκαφών στην Ε.Ε. να αποτελέσει «άμεσο συστημικό κίνδυνο» λόγω γεωπολιτικής αναστάτωσης. Από την πλευρά της και η Διεθνής Ένωση Αερομεταφορών εκτίμησε ότι μέχρι τα τέλη Μαΐου «θα μπορούσαμε να αρχίσουμε να βλέπουμε ακυρώσεις στην Ευρώπη λόγω έλλειψης καυσίμων για τα αεροσκάφη».
Η ολλανδική αεροπορική εταιρεία KLM ακύρωσε περισσότερες από 150 ευρωπαϊκές πτήσεις λόγω της αύξησης του κόστους των καυσίμων, ενώ άλλες αεροπορικές εταιρείες έχουν αρχίσει να μειώνουν τα δρομολόγια των πτήσεων ή να καταργούν εντελώς δρομολόγια. Μεγαλύτερη είναι η ανησυχία για την εξέλιξη των πτήσεων ενόψει θερινής περίοδου.
Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι «δεν υπάρχει καμία ένδειξη συστηματικής έλλειψης καυσίμων» που θα μπορούσε να οδηγήσει σε εκτεταμένες ακυρώσεις πτήσεων, θεωρώντας ότι πρόκειται για αποφάσεις που λαμβάνονται μεμονωμένα.
Πάντως, η Επιτροπή προετοιμάζεται για πιθανές ελλείψεις εφοδιασμού σε καύσιμα αεροσκαφών, ενώ η Ε.Ε. διατηρεί αποθέματα έκτακτης ανάγκης που θα μπορούσαν να διατεθούν. Ενόψει της συνολικής δέσμης μέτρων για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας ως αποτέλεσμα της κρίσης στη Μέση Ανατολή, που πρόκειται να ανακοινωθεί την Τετάρτη από την Κομισιόν, αξιωματούχοι ανέφεραν ότι σχεδιάζονται και μέτρα για την προμήθεια καυσίμων αεροσκαφών, ενώ αναφέρεται ότι θα υπάρξει χαρτογράφηση της δυναμικότητας των διυλιστηρίων και συζήτηση για τη μεγιστοποίηση της παραγωγής τους. Το ζήτημα αναμένεται να τεθεί και κατά την αυριανή άτυπη τηλεδιάσκεψη των υπουργών Μεταφορών των «27», οι οποίοι θα συζητήσουν τον αντίκτυπο των πρόσφατων γεωπολιτικών εξελίξεων στη Μέση Ανατολή στο σύστημα και στον τομέα των μεταφορών της Ε.Ε.
