Ωμή παρέμβαση για την ένταξη παράτυπα και παράνομα επιχειρήσεων σε ενωσιακά προγράμματα, η οποία συνεπάγεται οικονομικές ενισχύσεις εκατομμυρίων ευρώ, επιχείρησε προκλητικά η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, αλλά δεν πρόλαβε, καθώς στάθηκε εμπόδιο η άρνηση των υπηρεσιακών στελεχών να συμμετάσχουν σε βρόμικα παιχνίδια εξουσίας, εκτός της προβλεπόμενης διαδικασίας και του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου, μεσούσης της προεκλογικής περιόδου.
Εφτασε δε στο σημείο να αναιρέσει δικές της τελικές αποφάσεις (του αρμόδιου γενικού γραμματέα) που έχουν δημοσιοποιηθεί (Διαύγεια), αποδεχόμενη χωρίς δισταγμό αυθαίρετες πρακτικές επίδοξων επενδυτών που παρέκαμψαν τις διαδικασίες και τις αρμόδιες υπηρεσίες, εναποθέτοντας τη διευθέτηση των αξιώσεών τους απευθείας στον... πρόθυμο αρμόδιο υφυπουργό.
Η διαδικασία
Η σκανδαλώδης διαχείριση αφορά τέσσερα επενδυτικά σχέδια τριών επενδυτών (Α.Ε.) που δραστηριοποιούνται στον χώρο των υδατοκαλλιεργειών και της παραγωγής-εμπορίας ειδών διατροφής (εν προκειμένω αλιευμάτων) σε διάφορες περιοχές της χώρας, συνολικού αιτούμενου προϋπολογισμού άνω των 5 εκατ. ευρώ, που υποβλήθηκαν στ0ο πλαίσιο της προκήρυξης προγραμμάτων του Επιχειρησιακού Προγράμματος Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑλθ 2014-2020).
Οι σχετικές αιτήσεις στις αντίστοιχες προσκλήσεις των προγραμμάτων έχουν «κλείσει» εδώ και πάνω από έναν χρόνο (Οκτώβριος-Δεκέμβριος 2021) και ακολουθήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία από τις αρμόδιες υπηρεσίες, δηλαδή η συγκριτική αξιολόγηση για τη μοριοδότηση των προτάσεων και την έκδοση των τελικών πινάκων κατάταξης και εν συνεχεία η παροχή δυνατότητας υποβολής τυχόν ενστάσεων επί των αποτελεσμάτων.
Εν προκειμένω, δύο επενδυτικά σχέδια απορρίφθηκαν εντελώς (συνολικού ύψους 2,55 εκατ.), ενώ τα άλλα δύο εγκρίθηκαν μερικώς, με περικοπές (μειώσεις αθροιστικά άνω των 500.000 ευρώ) επί του αρχικώς αιτούμενου προϋπολογισμού, ήτοι συνολικά ενισχύσεις πάνω από 3 εκατ. ευρώ δεν εγκρίθηκαν.
Οπως προβλέπεται από το κοινοτικό πλαίσιο και αποτελεί δικαίωμα των επενδυτών, και οι τρεις εταιρείες προχώρησαν στην υποβολή ενστάσεων (ενδικοφανούς προσφυγής) κατά της αξιολόγησής τους, εκφράζοντας τις αντιρρήσεις τους, οι οποίες και εξετάστηκαν από ειδικές επιτροπές με τη συνδρομή και των αξιολογητών.
Οι ενστάσεις απορρίφθηκαν και κανονικά εκεί το θέμα έπρεπε να λήξει, με κάθε επενδυτή είτε να αποδέχεται την απόφαση είτε να αποσύρεται και να απεντάσσεται. Ακόμη μία δυνατότητα που βρίσκεται στην ευχέρεια των διαφωνούντων-επενδυτών είναι η προσφυγή τους στα αρμόδια διοικητικά δικαστήρια.
Η παρέμβαση
Αντιθέτως, χωρίς κανένα δικαίωμα ή σχετική πρόβλεψη, οι εταιρείες αποφάσισαν να κάνουν «ιεραρχική προσφυγή» (μία τον Αύγουστο 2022 και δύο τον Οκτώβριο 2022) στον πολιτικό προϊστάμενο της υπηρεσίας, δηλαδή να μεταφέρουν απευθείας τις διαφωνίες (και απαιτήσεις) τους στον αρμόδιο υφυπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης.
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, ο υφυπουργός, χωρίς να καλέσει τους αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες ή να απευθυνθεί σ’ αυτούς για το θέμα, έδωσε εντολή στον αρμόδιο γενικό γραμματέα να ανακαλέσει τις δικές του αποφάσεις, που αφορούσαν τόσο την αρχική αξιολόγηση όσο και τις ενστάσεις, και να δώσει εντολή να πληρωθούν όλα (!) στους εν λόγω επενδυτές, είτε είχαν απορριφθεί ολοσχερώς είτε εν μέρει - ήτοι και τα «αποκλεισμένα» πάνω από 3 εκατ.
Τα σχετικά έγγραφα για τη μερική ανάκληση των προηγούμενων αποφάσεων του γενικού γραμματέα, μετά τις νέες εντολές, γνωστοποιήθηκαν Δεκέμβριο 2022 και Ιανουάριο 2023. Έτσι γίνονταν πλέον αποδεκτά σε ολόκληρο τον προϋπολογισμό τους τα επίμαχα επενδυτικά σχέδια, με επόμενο βήμα την έκδοση σχετικών αποφάσεων προς άμεση υπογραφή και μεμονωμένες χρηματοδοτήσεις.
Ομως ο... λόγος του υφυπουργού αποδείχθηκε ανεπαρκής, καθώς σε πληροφοριακά συστήματα του ΕΣΠΑ (Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων-ΠΣΚΕ), στα οποία εργάζονται οι αρμόδιες υπηρεσίες στο ΥΠΑΑΤ, τα δεδομένα που εισάγονται δεν μπορούν απλώς να τροποποιηθούν ή να διαγραφούν ως μη γενόμενα, καθώς διασυνδέονται με άλλα συστήματα και ακολουθούν συγκεκριμένες διαδρομές. Δηλαδή η άνωθεν εντολή να δικαιωθούν επενδυτές που ήταν ήδη μέσα στο σύστημα, έχοντας αξιολογηθεί εντελώς ή εν μέρει αρνητικά, δεν μπορούσε να εφαρμοστεί, παρά την εξωφρενική... ευελιξία του πολιτικού προϊσταμένου.
Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι σε τέτοιου τύπου παρεμβάσεις-παρατυπίες ελλοχεύει ο κίνδυνος, εφόσον εντοπιστούν από την Ε.Ε. ως «συστημικό»-επαναλαμβανόμενο πρόβλημα (δηλαδή με εμπλοκή κράτους-Δημόσιας Διοίκησης), να επισύρουν την επιβολή τεράστιων προστίμων σε βάρος της χώρας (τουλάχιστον 10% επί του προϋπολογισμού συνολικά του μέτρου, όχι μόνο της εντοπιζόμενης επένδυσης).
Μπλόκο από την υπηρεσία, σιγή από την ηγεσία
Η σκανδαλώδης παραγγελία δεν ήταν δυνατόν να εκτελεστεί, οδηγώντας σε αδιέξοδο τις υπηρεσίες. Αρμόδια υπηρεσιακά στελέχη απέστειλαν (Μάρτιος 2023) ένα πλήρες, δικονομικό ουσιαστικά, έγγραφο προς τον γενικό γραμματέα, επισημαίνοντας αφενός ότι η ιεραρχική προσφυγή δεν προβλέπεται και δεν έχει κανείς δικαίωμα να την επικαλεστεί εφόσον δίνεται το δικαίωμα της ένστασης, δηλαδή ήταν μια αυθαίρετη κίνηση που παρέκαμψε τις αρμόδιες υπηρεσίες και διαδικασίες (κατά τα ισχύοντα στον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, τις προβλέψεις του Συστήματος Διαχείρισης και Ελέγχου του ΕΠΑλθ, αλλά και αντίστοιχο χειρισμό περιπτώσεων προγραμμάτων ευρύτερα του ΕΣΠΑ), και αφετέρου ότι δεν υπάρχει τρόπος ώστε να αναιρεθεί η περατωθείσα διαδικασία μέσω του πληροφοριακού συστήματος και επομένως δεν είναι δυνατό να εκτελεστεί η σχετική εντολή. Περαιτέρω, δεν υπήρχε καν η επίφαση μιας νέας διαδικασίας ή εξαρχής επανεξέτασης των αιτήσεων, ενώ συγχρόνως είχαν εξαντληθεί και οι σχετικοί διαθέσιμοι πόροι για τις εντάξεις στις συγκεκριμένες προσκλήσεις.
Οπως είναι αναμενόμενο, στα ερωτήματα που τέθηκαν στο έγγραφο αυτό δεν έχει δοθεί απάντηση.
Πληροφορίες αναφέρουν ότι η συγκεκριμένη υπόθεση και τα ερωτήματα για την παράτυπη-παράνομη εντολή του υφυπουργού μεταφέρθηκαν στον υπουργό και ζητήθηκε η εξεύρεση λύσης, κάτι για το οποίο φέρεται ο ίδιος να δεσμεύτηκε.
Πάντως, και σ’ αυτό το επίπεδο επικράτησε σιγή ιχθύος, το θέμα έχει παγώσει και αποσιωπηθεί, προφανώς ελέω κοινής κομματικής προέλευσης υπουργού και υφυπουργού, για την αποφυγή πιθανής ρήξης και κυρίως ανεπιθύμητου... θορύβου εν μέσω προεκλογικής περιόδου.
Φαίνεται όμως ότι πρόκειται για το «κερασάκι στην τούρτα» σειράς παρατυπιών και πλάγιων συνεννοήσεων μεταξύ διαφόρων υποψηφίων και κυβερνητικών παραγόντων που αφορούν μεγάλου μεγέθους συμβάσεις, αναθέσεις, συμβούλους κ.λπ. και συνδέονται με μέτρα και προγράμματα της Ε.Ε. προκαλώντας ασφυκτικές πιέσεις και αδιέξοδα στους εργαζόμενους.
Ομως, τελικά, κάποιος πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για τη στήριξη ιδιωτικών συμφερόντων από την κυβέρνηση Ν.Δ.
