Το χθεσινό συμβούλιο των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης, αν και δεν είχε στην ατζέντα του καμία απόφαση που έπρεπε να ληφθεί άμεσα, ήταν σίγουρα ένα από τα πιο δύσκολα και πιο αμήχανα στην ιστορία του θεσμού. Όλα τα θέματα που έπρεπε να συζητήσουν οι «17», εντός και εκτός ατζέντας, ήταν «τζιζ, καίει». Κυρίως έπρεπε να συζητήσουν πώς θα βρουν τη «σωστή ισορροπία» μεταξύ ανάπτυξης και δημοσιονομικής προσαρμογής -βλέπε λιτότητας- , όπως το διατύπωσε ο υπουργός Οικονομικών της Γαλλίας, Πιερ Μοσκοβισί. Μέχρι τώρα, έχουν αποδείξει ότι στις ασκήσεις ισορροπίας τα πάνε περίφημα, αλλά μόνο μέχρι να βγουν από την αίθουσα του Eurogroup.
Το βιολί... του ο Σόιμπλε
Επισήμως, το βασικό «καυτό» θέμα στο Eurogroup ήταν το τι μέλλει γενέσθαι με τη δανειακή σύμβαση της Κύπρου, αλλά απόφαση δεν ελήφθη, οι «17» δεσμεύτηκαν να καταλήξουν σε συμφωνία μέχρι τα μέσα Μαρτίου, ενδεχομένως στο περιθώριο της τακτικής εαρινής συνόδου κορυφής της Ε.Ε.
Κι όμως, θεωρητικά ο συνομιλητής από τη μεγαλόνησο δεν είναι και ο πιο δύσκολος. Μετά τη νίκη του εκλεκτού του Βερολίνου και των Βρυξελλών στις κυπριακές κάλπες, υποτίθεται ότι η διαπραγμάτευση για το κυπριακό Μνημόνιο θα ήταν πιο εύκολη. Πλην, όμως, ο καυγάς για την Κύπρο δεν έχει πια πρωταγωνιστή τη Λευκωσία, έχει εξελιχθεί σε κόντρα ανάμεσα στη Γερμανία από τη μία πλευρά και την Κομισιόν και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα από την άλλη. Ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, διαμηνύει στους ομολόγους του ότι δεν πρέπει να βιαστούν, ότι «το πρόβλημα της Κύπρου δεν είναι εύκολο να λυθεί» κι ότι κάτι πρέπει να γίνει πρώτα με τις κυπριακές τράπεζες, που ξεπερνούν κατά πολύ το κυπριακό ΑΕΠ.
Στον αντίποδα, ΕΚΤ και Κομισιόν θεωρούν ότι η συμφωνία με την Κύπρο πρέπει να κλείσει το «ταχύτερο» για να αποφευχθεί ο συστημικός κίνδυνος. Ο αρμόδιος επίτροπος Όλι Ρεν επιτέθηκε χτες ευθέως στον Σόιμπλε, λέγοντας ότι «ακόμα κι αν κάποιος έρχεται από μια μεγάλη χώρα, πρέπει να αντιλαμβάνεται τον κίνδυνο που απορρέει από μια μικρή. Σε περίπτωση που η Κύπρος χρεωκοπήσει άτακτα, θα αναγκαστεί πιθανότατα να εγκαταλείψει το ευρώ και μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να προκαλέσει νέες ανησυχίες στις αγορές», είπε ο Ρεν πριν από την έναρξη του συμβουλίου.
Ισορροπιστής ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν
Ο νέος πρόεδρος του Eurogroup, Γιερούν Ντάισελμπλουμ, επανέλαβε ότι στόχος είναι να κλείσει η συμφωνία με την Κύπρο εντός του Μαρτίου και ουσιαστικά στην κόντρα Κομισιόν-Γερμανίας τοποθετήθηκε κάπου στη μέση. Δήλωσε, μεν, ότι «το πακέτο διάσωσης θα βοηθήσει στη σταθεροποίηση της κατάστασης τόσο στην Κύπρο, όσο και συνολικά στην Ευρωζώνη», αλλά δεν χρησιμοποίησε τους δραματικούς τόνους του Ρεν. Βιαστικός να κλείσει η συμφωνία με την Κύπρο εμφανίστηκε και ο υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας, Λουίς ντε Γκίντος, που δεν ξέρει τι να πρωτοφοβηθεί. Ένα ενδεχομένως μικρό πλήγμα στο κόστος δανεισμού από τα ζόρια της μικρής Κύπρου, ένα μεγάλο πλήγμα από τη μεγάλη Ιταλία ή μήπως και η δική του κυβέρνηση ακολουθήσει τη μοίρα της κυβέρνησης Μόντι, που εξαφανίστηκε στις κάλπες, ή έστω της κυβέρνησης Κοέγιο στην Πορτογαλία, που είδε το Σαββατοκύριακο τη μισή χώρα να κατεβαίνει στον δρόμο;
Συζητώντας για τη μετεκλογική Ιταλία
Αν και μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές οι πληροφορίες από το Eurogroup ήταν περιορισμένες, το βέβαιο είναι ότι οι «17» μίλησαν για τη μετεκλογική Ιταλία. Είναι προφανές ότι όσο επικίνδυνη κι αν είναι -για κάποιους- η μικρή Κύπρος, δεν συγκρίνεται με τίποτε με την ανησυχία που προκαλεί η Ιταλία, η τρίτη σε μέγεθος οικονομία της Ευρωζώνης. Η υπουργός Οικονομικών της Φινλανδίας, Γιούτα Ουρπιλάινεν, για παράδειγμα, μπαίνοντας στη συνεδρίαση έσπευσε να δηλώσει ότι η νέα κυβέρνηση της Ιταλίας -που «ελπίζουμε να σχηματιστεί γρήγορα»- θα πρέπει να συνεχίσει τις μεταρρυθμίσεις και να διορθώσει την οικονομία της. Φαίνεται ότι η Ουρπιλάινεν, όπως και αρκετοί ομόλογοί της, δεν θέλουν να αντιληφθούν ότι οι ιταλικές κάλπες αφενός αποφάνθηκαν ότι πρέπει να σταματήσει η πολιτική της λιτότητας, αφετέρου δεν έβγαλαν κυβερνητική πλειοψηφία. Γι' αυτό και προτιμούν το πρώτο να το αγνοούν και για το δεύτερο να ελπίζουν ότι η Ιταλία, που είχε την εμπειρία επί δεκαετίες να λειτουργεί αλλάζοντας τις κυβερνήσεις σαν τα πουκάμισα, θα συνεχίσει να το κάνει. Χαρακτηριστική ήταν η δήλωση Σόιμπλε ότι «η Ιταλία έχει αποδείξει στο παρελθόν ότι είναι σε θέση να σχηματίζει αποτελεσματικές κυβερνήσεις ακόμη και μετά από πολύπλοκα εκλογικά αποτελέσματα».
Η Πορτογαλία, η Ιρλανδία και η… επαναδιαπραγμάτευση
Στο μεταξύ, από το χθεσινό Eurogroup περίμεναν ένα θετικό νεύμα η Πορτογαλία και η Ιρλανδία. Η κυβέρνηση της Λισσαβώνας βλέπει ότι και το δικό της πρόγραμμα δεν βγαίνει, ότι και η δική της λιτότητα έχει βαθύνει την ύφεση και έχει εκτοξεύσει στην ανεργία σε βάθη και ύψη πέραν του αναμενόμενου. Προσδοκά, λοιπόν, μια παράταση, αφενός στον χρόνο αποπληρωμής της δανειακής βοήθειας, αφετέρου στο χρονοδιάγραμμα για την επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων, του περιβόητου 3% για το δημόσιο έλλειμμα.
Παράταση για την αποπληρωμή των δανείων ζητά και η Ιρλανδία, η «καλύτερη μαθήτρια» των Μνημονίων, αυτή με στόχο να διευκολυνθεί για να βγει οριστικά στο τέλος του χρόνου στις αγορές.
Πριν από λίγες μέρες, ο Ντάισελμπλουμ είχε αφήσει να εννοηθεί, μιλώντας στην ολλανδική Βουλή, ότι η απάντηση του Eurogroup θα ήταν θετική: «Εξετάζουμε το ενδεχόμενο να δοθεί λίγος παραπάνω χρόνος για την αποπληρωμή των δανείων, ώστε να γίνει πιο σταδιακή και μικρότερου ρίσκου η διαδικασία κατά την οποία οι χώρες αυτές θα σταθούν στα πόδια τους», είχε πει. Ωστόσο, πριν από την έναρξη του συμβουλίου, ο Ιρλανδός υπουργός Οικονομικών, Μάικλ Νούναν, είχε δηλώσει ότι «είναι απίθανο να καταλήξουμε σε κάποια απόφαση μέσα στην εβδομάδα».
Σημειώνεται ότι η Ιρλανδία είχε πάρει δανειακή βοήθεια 67,5 δισεκατομμυρίων ευρώ και θεωρητικά το πρόγραμμά της λήγει στα τέλη του 2013, ενώ η Πορτογαλία 79,5 και το δικό της πρόγραμμα λήγει το 2014.
Η Ελλάδα και οι απολύσεις
Είναι, λοιπόν, πιθανό να μην έμεινε πολύς χρόνος στο Eurogroup να ασχοληθεί με τις απολύσεις στην Ελλάδα. Άλλωστε, η τρόικα μόλις ξεκίνησε αυτό τον γύρο τής επιτήρησης. Βέβαια, ο Γιάννης Στουρνάρας ενημέρωσε τους ομολόγους του για την εκτέλεση του προϋπολογισμού και την εφαρμογή των μεταρρυθμίσεων και σίγουρα τα άκουσε για την ανικανότητα του φορολογικού μηχανισμού και για τις καθυστερήσεις στη διοικητική μεταρρύθμιση, αλλά πέραν τούτου ουδέν. Αποφάσεις για την Ελλάδα χτες δεν αναμένονταν. Κατά τα φαινόμενα δεν αναμένονταν αποφάσεις για τίποτε.
Η Λετονία χτύπησε την πόρτα της Ευρωζώνης
Μέσα σ' αυτό το κλίμα υπάρχουν ακόμη χώρες που θέλουν να μπουν στο κλαμπ του κοινού νομίσματος. Χτες χτύπησε επίσημα την πόρτα της Ευρωζώνης η Λετονία, μία από τις χώρες της μεγάλης διεύρυνσης, μία από τις τρεις «τίγρεις» της Βαλτικής, όπως τις έλεγαν πριν από χρόνια. Σε τελετή που έγινε στη Ρίγα, ο πρωθυπουργός της χώρας, το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησής του και ο διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Λετονίας έβαλαν πανηγυρικά την υπογραφή τους στο αίτημα ένταξης στην Ευρωζώνη. «Ιστορικό» χαρακτήρισε το αίτημα ο υπουργός Οικονομικών, Άντρις Βιλκς, πλην όμως οι Λετονοί δεν είδαν τον λόγο να πανηγυρίσουν, όπως θα είχαν κάνει μερικά χρόνια νωρίτερα, όταν, τουλάχιστον στο επίπεδο των δημοσκοπήσεων, το ευρώ ήταν το σκοτεινό αντικείμενο του πόθου τους. Τώρα οι ειδήσεις από την Ευρωζώνη είναι εικόνες κρίσης, λιτότητας, φτωχοποίησης και έντονων καυγάδων μεταξύ των κρατών-μελών. Οι Λετονοί είχαν μεν νιώσει ότι οι Εσθονοί γείτονες τους ξεπέρασαν, καθώς μπήκαν στις αρχές του 2011 στο ευρώ, αλλά τώρα πια δεν τους ζηλεύουν.
Θεωρητικά η Λετονία πληροί τους κανόνες του Μάαστριχτ, οπότε μόλις ολοκληρωθούν οι έλεγχοι της Κομισιόν, πιθανότατα τον Ιούνιο, θα πάρουν το «πράσινο φως» πρώτα από το Eurogroup και στη συνέχεια από την ΕΚΤ. Κι αν όλα πάνε βάσει προγράμματος, από την πρωτοχρονιά του 2014 η Λετονία θα έχει για εθνικό νόμισμα το ευρώ.
