ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΓΙΑΝΝΗΣ ΑΓΟΥΡΙΔΗΣ - ΦΟΙΒΟΣ ΚΛΑΥΔΙΑΝΟΣ
Στην τελική ευθεία εισέρχονται από σήμερα οι διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης και των επικεφαλής των θεσμών μετά το ολιγοήμερο διάλειμμα λόγω της εαρινής συνόδου του ΔΝΤ, ούτως ώστε να υπάρξει συμφωνία μεταξύ των δύο πλευρών έως το πολύ την 26η Απριλίου. Σύμφωνα με όσα διαμηνύει η ελληνική κυβέρνηση, οι διαφορές με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς είναι πολύ μικρές, ωστόσο διατηρούνται σε μια σειρά ζητημάτων οι επιφυλάξεις του ΔΝΤ, το οποίο εξακολουθεί να πιέζει και για περισσότερα μέτρα, αλλά και στο θέμα της βιωσιμότητας του χρέους.
Βασικά αγκάθια της διαπραγμάτευσης παραμένουν τα κόκκινα δάνεια και το ταμείο αξιοποίησης της δημόσιας περιουσίας. Την ίδια ώρα φαίνεται ότι στο φορολογικό Αθήνα και Ευρωπαίοι τα έχουν βρει, ενώ το ΔΝΤ ζητάει επίμονα την περαιτέρω μείωση του αφορολόγητου στα 8.100 ευρώ. Ανάλογο είναι το κλίμα και στη διαμόρφωση της μεταρρύθμισης του ασφαλιστικού, το σχέδιο νόμου για το οποίο παρουσιάζει σήμερα η "Α".
Εκτός του ασφαλιστικού, η ελληνική κυβέρνηση ετοιμάζεται να καταθέσει μέσα στην εβδομάδα και το νομοσχέδιο για το φορολογικό, φιλοδοξώντας ότι θα έχει κλείσει η συμφωνία μέχρι τις αρχές της Μεγάλης Εβδομάδας.
Θετικό οιωνό για κλείσιμο της συμφωνίας αποτελεί η κίνηση στήριξης της ελληνικής οικονομίας από την ΕΚΤ, η οποία αποφάσισε την έμμεση κεφαλαιακή ενίσχυση των ελληνικών τραπεζών συμπεριλαμβάνοντάς τις στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης με το να δέχεται ομόλογα έκδοσης EFSF μέχρι το 30% κάθε έκδοσης. Αυτό σημαίνει ότι οι εγχώριες τράπεζες μπορούν να πουλήσουν σταδιακά εντός της χρονιάς έως και τα μισά των ομολόγων έκδοσης EFSF, τα οποία διακρατούν, εγγράφοντας κέρδη και ενισχύοντας τον ισολογισμό τους έως και 1 δισ. ευρώ για το σύνολο του έτους. Σημειώνεται ότι κατά το παρελθόν ο επικεφαλής της ΕΚΤ Μάριο Ντράγκι είχε δηλώσει ότι θα προέβαινε σε τέτοιου είδους κίνηση όταν διαφανεί η θετική έκβαση της αξιολόγησης.
Απομόνωση της Γερμανίας στην Ουάσιγκτον
Για να επιτευχθεί η ολοκλήρωση της αξιολόγησης, πάντως, η κυβέρνηση επιδόθηκε σε έναν μαραθώνιο πολιτικών επαφών με το ταξίδι του πρωθυπουργού σε Παρίσι και Στρασβούργο, ενώ την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές οι υπουργοί Οικονομίας και Οικονομικών είχαν μπαράζ κρίσιμων συναντήσεων στην Ουάσιγκτον με όλους τους πρωταγωνιστές της διαχείρισης της ελληνικής κρίσης στο πλαίσιο της εαρινής συνόδου του ΔΝΤ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στις συναντήσεις του Ευκλείδη Τσακαλώτου με τον υπουργό Οικονομικών των ΗΠΑ Τζακ Λιου και τον Γάλλο ομόλογό του Μισέλ Σαπέν, υπήρξε σύμπτωση απόψεων για την ανάγκη ρύθμισης του χρέους, όπως ζητάει το ΔΝΤ - το οποίο δεν δείχνει διάθεση υποχώρησης-, αλλά την αρνείται η γερμανική πλευρά. Μάλιστα, φαίνεται πως επιβεβαιώθηκε ότι οι ΗΠΑ έχουν αναλάβει ενεργό ρόλο, πιέζοντας τη Γερμανία σε αυτή την κατεύθυνση, καθώς ο Λιου ανησυχεί ιδιαίτερα για την πορεία της παγκόσμιας οικονομίας και το ζήτημα του Brexit, το οποίο φαίνεται ότι αποτελεί ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια της ελληνικής πλευράς.
Αντιθέτως, ο υπουργός Οικονομικών της Γερμανίας Βόλφανγκ Σόιμπλε, στη συνάντησή του με τον Έλληνα ομόλογό του υποστήριξε ότι προς το παρόν δεν είναι απαραίτητη μια αναδιάρθρωση του ελληνικού χρέους. "Ε, δεν είναι και φανατικός" φέρεται να απάντησε χαριτολογώντας ο Ευκ. Τσακαλώτος σε δημοσιογράφους που τον ρώτησαν μετά τη συνάντηση τι άποψη εξέφρασε ο Σόιμπλε για μια ελάφρυνση.
Η κυβέρνηση εκτιμά ότι εξελίσσεται μια μείζονα σύγκρουση μεταξύ του ΔΝΤ και των Ευρωπαίων για το χρέος, με πιθανότερη μια ενδιάμεση λύση, δηλαδή έναν συμβιβασμό μεταξύ των δύο. Σχετικά με το ενδεχόμενο να επιβληθούν επιπλέον μέτρα από αυτά που προβλέπονταν στη συμφωνία -για να καλυφθεί μέρος της έλλειψης βιωσιμότητας που ισχυρίζεται το ΔΝΤ-, το οικονομικό επιτελείο εκτιμά ότι ακόμη και η γερμανική πλευρά και ο ίδιος ο Σόιμπλε, ως θιασώτης του δόγματος "deal is a deal", δεν θα απαιτούσε κάτι τέτοιο.
Βιωσιμότητα χρέους με αναδιάρθρωση ή επιπλέον μέτρα
Η αντιπαράθεση του ΔΝΤ με τους Ευρωπαίους για το ζήτημα του χρέους έγινε ξεκάθαρη όλη την περασμένη εβδομάδα, με το ΔΝΤ να επιμένει ότι θεωρεί μη εφικτό τον στόχο τα πρωτογενή πλεονάσματα ύψους 3,5% επί σειρά δεκαετιών.
Όπως δήλωσε η Κριστίν Λαγκάρντ την Πέμπτη, το πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ ίσως μπορεί να επιτευχθεί βραχυπρόθεσμα με «ηρωικές προσπάθειες» από τον ελληνικό λαό, ωστόσο υπογράμμισε ότι αυτό δεν μπορεί να διατηρηθεί για δεκαετίες. «Αυτό δεν θα συμβεί» είπε χαρακτηριστικά. Συνεπώς, η λύση είναι η αναδιάρθρωση.
Αντίστοιχη πίεση για αναδιάρθρωση ασκούν προς την ευρωπαϊκή πλευρά και οι ΗΠΑ, καθώς στην επικείμενη συνάντηση Ομπάμα - Μέρκελ θα βρεθεί ψηλά στην ατζέντα η Ελλάδα, όχι μόνο για τη στήριξη της χώρας μας στο προσφυγικό, αλλά και για "ένα βιώσιμο σχέδιο για την ελληνική οικονομία", όπως δήλωσε ο ανώτερος διευθυντής Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Λευκού Οίκου Τσαρλς Κάπτσαν.
Τις τελευταίες μέρες καταγράφονται μερικά βήματα υποχώρησης -ή, ορθότερα, κατανόησης- από Ευρωπαίους αξιωματούχους αναφορικά με την ελάφρυνση του ελληνικού χρέους. Μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης, «θα έρθουμε στο θέμα του χρέους και θα δούμε τι χρειάζεται να γίνει τώρα ή αργότερα» δήλωσε ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ, ενώ ανάλογες δηλώσεις έγιναν μέσα στην εβδομάδα που πέρασε από αρκετούς Ευρωπαίους αξιωματούχους, όπως ο επικεφαλής του ESM Κλάους Ρέγκλινγκ.
Ωστόσο, η γερμανική πλευρά εξακολουθεί να εκπέμπει σήμα πως δεν επιθυμεί μια παρέμβαση στο ελληνικό χρέος. Ενδεικτική είναι η δήλωση του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ότι «δεν είναι απαραίτητη η ελάφρυνση του ελληνικού χρέους», με την επισήμανση ότι η βιωσιμότητά του πρέπει να εξασφαλιστεί με ισχυρές μεταρρυθμίσεις.
Στην παρούσα φάση, ο μεγάλος φόβος της ελληνικής κυβέρνησης είναι να γίνουν αποδεκτές οι θέσεις του ΔΝΤ για τη μη βιωσιμότητα του χρέους και ταυτόχρονα να μη γίνουν βήματα για την ελάφρυνσή του. Αυτό θα οδηγούσε στην ανάγκη να ληφθούν επιπλέον δημοσιονομικά μέτρα από την Ελλάδα. Κάτι τέτοιο είναι πιθανόν ακόμα κι αν η απόσταση που χωρίζει ΔΝΤ και Ευρωπαίους καλυφθεί μόνο εν μέρει από αναδιάρθρωση του χρέους και κατά το υπόλοιπο μέρος από δημοσιονομικά μέτρα.
Πάντως, αν και όλοι οι εμπλεκόμενοι παράγοντες ξεκαθαρίζουν ότι το ΔΝΤ θα παραμείνει οπωσδήποτε στο ελληνικό πρόγραμμα, ανοίγεται ένα περιθώριο για μια πιο "χαλαρή" συμμετοχή του, γεγονός που πιθανόν να μειώνει την ανάγκη να γεφυρωθούν πλήρως οι απόψεις των δύο πλευρών. «Η μορφή της συμμετοχής μας μπορεί να μεταβληθεί ανάλογα με τις δεσμεύσεις της Ελλάδας και την ανάληψη υποχρεώσεων από μέρους των Ευρωπαίων εταίρων, όμως δεν θα αποχωρήσουμε» δήλωσε χαρακτηριστικά η Κριστίν Λαγκάρντ.
Σενάρια για το χρέος
Σχετικά με το είδος της παρέμβασης που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί, έχει αποκλειστεί το κούρεμα από όλες τις πλευρές. Παράλληλα, σημαντικό μέρος της συζήτησης αποτελεί το πότε θα πραγματοποιηθεί και ο τρόπος παρέμβασης.
Αναφορικά με τον χρόνο που θα πραγματοποιηθεί μια ενδεχόμενη αναδιάρθρωση, υπάρχουν τρία σενάρια: 1. Να υπάρξει μια κι έξω παρέμβαση. 2. Παρέμβαση συμφωνημένη στην παρούσα φάση, αλλά υλοποιούμενη σε στάδια, με την προϋπόθεση ότι η Ελλάδα θα παραμένει εντός τροχιάς ή με νέα προαπαιτούμενα. 3. Μικρή παρέμβαση τώρα και συζήτηση για πρόσθετες αναδιαρθρώσεις στο μέλλον.
Σε ό,τι αφορά το είδος της αναδιάρθρωσης, φαίνεται να εξετάζεται η παράταση του χρονοδιαγράμματος αποπληρωμής των δανείων, η παράταση της περιόδου χάριτος και η σταθεροποίηση των επιτοκίων κοντά στα χαμηλά επίπεδα που βρίσκονται τώρα (περίπου 1%).
Όλα αυτά τα μέτρα θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν θεωρητικά τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ως κριτήριο δεν έχει σημασία μόνο το ύψος του χρέους, αλλά οι δαπάνες εξυπηρέτησής του, με ορισμό οροφής χρέους που να μην ξεπερνά το 15%.
