Πέτρος Κατσάκος
Ποιος είπε ότι στην Ελλάδα των success stories δεν γίνονται επενδύσεις; Ποιος είπε πως η οικονομική κρίση δεν δημιουργεί ευκαιρίες για κέρδη; Πολύ σύντομα και με τη μορφή της «επένδυσης» μια νέα μορφή τζόγου θα εισβάλει με καινούργια εκδοχή σε μια κοινωνία που αναζητεί διεξόδους από τη φτώχεια και τα χρέη.
Την ώρα που οι επιστημονικοί κύκλοι θεωρούν ως δεδομένο πως η παρατεταμένη κρίση που έχει εξαντλήσει οικονομικά τους Έλληνες θα οδηγήσει σε δραματική αύξηση του τζόγου και των τυχερών παιχνιδιών, ο ιδιωτικός πλέον ΟΠΑΠ, με τις ευλογίες και τις απαραίτητες νομοθετικές διευκολύνσεις από την κυβέρνηση, ετοιμάζεται να μετατρέψει τη χώρα σε ένα απέραντο καζίνο.
Με βάση το αναλυτικό project plan του ΟΠΑΠ 4.500 «κουλοχέρηδες» θα μπουν σε λειτουργία μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2015 και με ταχύτατους ρυθμούς θα ακολουθήσουν και τα μηχανήματα, με τον αριθμό τους να αυξάνεται τον Απρίλιο σε 7.000, τον Μάιο σε 12.500, με προοπτική μέχρι το δίμηνο Ιουνίου - Ιουλίου να λειτουργούν και τα 16.500 του Οργανισμού. Συνολικά θα λειτουργήσουν 645 καταστήματα με «κουλοχέρηδες» σε όλη την Ελλάδα, ώστε να προστεθούν και αυτοί στα δεκάδες παιχνίδια του ΟΠΑΠ.
Ο Οργανισμός, μέσω αγγελιών και καταχωρίσεων σε εφημερίδες, βρίσκεται σε αναζήτηση χώρων που θα φιλοξενήσουν τους κουλοχέρηδες, ανακοινώνοντας τις προδιαγραφές των καταστημάτων που σύντομα θα λειτουργήσουν ως μικρά καζίνο της γειτονιάς στοχεύοντας σε ό,τι έχει απομείνει στα πορτοφόλια όσων εναποθέτουν την ελπίδα τους στον τζόγο με τη σκέψη ότι μπορεί να γίνει ένα θαύμα και να σωθούν.
Ενδεικτικά είναι τα αποτελέσματα πρόσφατης έρευνας του ΚΕΘΕΑ που αφορά την τρομακτική αύξηση των εξαρτημένων από τον τζόγο. Σύμφωνα με τα στοιχεία οι χρήστες έχουν σχεδόν τετραπλασιαστεί τα τελευταία χρόνια με το 44% να «τζογάρει» 201-1.000 ευρώ, το 23% 1.001-3.000 ευρώ, το 17% 51-200 ευρώ, το 11% 3.001 - 10.000 ευρώ και μόλις το 4% μέχρι 50 ευρώ ενώ το 1% ξοδεύει πάνω από 10.000 ευρώ τον μήνα.
Το 1999 η Intralot, ο τότε υπουργός Πολιτισμού Ευάγγελος Βενιζέλος και ο ΟΠΑΠ διά του κ. Σαλαλέ επιχειρούν να βάλουν στη ζωή των Ελλήνων το «Ολυμπιακό Βιντεολόττο» με μια στρατιά 200.000 κουλοχέρηδων που θα τοποθετούνταν νόμιμα και με τις ευλογίες της κυβέρνησης σε ολόκληρη τη χώρα. Το σχέδιο απέτυχε λόγω την έντονης αντίδρασης της τότε αντιπολίτευσης, αλλά και δεκάδων κοινωνικών φορέων που έκαναν λόγο για πλήρη καζινοποίηση του τόπου, υποχρεώνοντας τον πρωθυπουργό Κ. Σημίτη να βάλει στο συρτάρι το σχέδιο της νομιμοποίησης των κουλοχέρηδων.
Ήταν η εποχή που ένα σημαντικό ποσοστό της κοινωνίας είχε πέσει θύμα ενός τεράστιου κυκλώματος παράνομων μηχανών του τζόγου, γνωστών και ως «φρουτάκια», που λειτούργησαν χωρίς κανέναν έλεγχο, χωρίς να είναι πιστοποιημένη η τεχνική τους αρτιότητα, χωρίς κανείς να μπορεί να επιβεβαιώσει το ποσοστό επιστροφής ποσοστού των κερδών στους παίκτες, αλλά και χωρίς να αποδίδουν κανένα έσοδο στο Δημόσιο.
Λίγα χρόνια αργότερα, μια ομάδα νέων ενδιαφερομένων χτύπησε την πόρτα του Γιώργου Παπακωνσταντίνου, που από τη θέση του τσάρου της οικονομίας έδωσε το απαραίτητο πράσινο φως για τη νομιμοποίηση των κουλοχέρηδων στη λογική της είσπραξης εσόδων από το Ελληνικό Δημόσιο, αδιαφορώντας όμως για τις κοινωνικές επιπτώσεις μιας τέτοιας απόφασης.
Στο πλαίσιο της πράσινης ανάπτυξης, η κυβέρνηση του Γιώργου Παπανδρέου ήταν αυτή που αποφάσισε να καλύψει την επικράτεια με το πράσινο της τσόχας και του τζόγου. Μόνο που ο παραδοσιακός τζόγος, στο πλαίσιο του εκσυγχρονισμού, απέκτησε ηλεκτρονικό όνομα και ονομάσθηκε VLT (Video Lottery Terminal) και δεν είναι τίποτε άλλο παρά μια παραλλαγή των γνωστών κουλοχέρηδων που συναντά κανείς στις αίθουσες των καζίνο.
Και ενώ ο αρχικός νόμος Παπακωνσταντίνου προέβλεπε πέντε έως επτά VLTs σε κάθε πρακτορείο του ΟΠΑΠ και ο αριθμός κουλοχέρηδων εθεωρείτο ικανοποιητικός για τον υπό δημόσιο έλεγχο ΟΠΑΠ, η ιδιωτικοποίηση του Οργανισμού άλλαξε για μια ακόμη φορά τα δεδομένα. Οι νέοι ιδιοκτήτες του ΟΠΑΠ εμφανίστηκαν τόσο άπληστοι, ώστε, κινώντας γη και ουρανό, κατάφεραν να εξασφαλίσουν από την κυβέρνηση τον πενταπλασιασμό του αριθμού των επιτρεπόμενων ανά κατάστημα VLT φτάνοντας τα 25.
Πληροφορίες ωστόσο που διοχετεύονται τις τελευταίες ημέρες από κύκλους του ίδιου του ΟΠΑΠ αναφέρουν ότι ενδεχομένως να καθυστερήσει λίγο η όλη επένδυση από τον Οργανισμό, όχι λόγω αντικειμενικών δυσκολιών των επενδυτών και του κ. Μελισσανίδη, αλλά λόγω του θερμού κλίματος που επικρατεί στην πολιτική σκηνή. Είναι η κυβέρνηση αυτή που συστήνει υπομονή στους νέους ιδιοκτήτες του ΟΠΑΠ, καθώς δεν επιθυμεί στη συγκεκριμένη συγκυρία να δοθεί η εικόνα ότι «στήνεται» προεκλογικά ένα μεγάλο καζίνο σε όλη τη χώρα.
Το «δώρο» του καπνίσματος και ο πόλεμος με τα καζίνα
Μετά την ιδιωτικοποίηση του ΟΠΑΠ η κυβέρνηση φρόντισε με ειδική διάταξη που πέρασε από τη Βουλή να εφοδιάσει τα υπό κατασκευή μίνι - καζίνο και με την απαραίτητη απελευθέρωση του καπνίσματος. Εδώ, πάντως, αξίζει να σημειωθεί πως οι «επενδυτές», κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης για την εξαγορά του ΟΠΑΠ, είχαν ζητήσει και είχαν αποσπάσει από το Ελληνικό Δημόσιο μια έκπτωση της τάξης του 25%, λόγω της τότε απαγόρευσης του καπνίσματος στους χώρους των πρακτορείων του ΟΠΑΠ.
Το καζίνο της Πάρνηθας ήταν αυτό που προσέφυγε πρώτο στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά της ελληνικής κυβέρνησης μετά την απόφαση της τελευταίας να προχωρήσει στη νομιμοποίηση του καπνίσματος στις αίθουσες διεξαγωγής τυχερών παιχνιδιών (gaming hall) μέσω των VLTs υποστηρίζοντας πως «η άρση της απαγόρευσης του καπνίσματος στα VLTs Gaming Halls συνιστά ένα ξεκάθαρο πλεονέκτημα για τον ΟΠΑΠ, ως ο αποκλειστικός κάτοχος της άδειας λειτoυργίας VLTs στην Ελλάδα».
Μάλιστα η εταιρεία Regency, που διαχειρίζεται το καζίνο της Πάρνηθας, στην καταγγελία της στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναφέρει ότι το επόμενο βήμα θα είναι και η άρση της πώλησης και κατανάλωσης αλκοόλ σημειώνοντας ότι «η απαγόρευση του αλκοόλ θα αρθεί ταυτόχρονα με την υιοθέτηση του κανονισμού λειτουργίας των VLTs. Η Regency γνωρίζει ότι ο ΟΠΑΠ ήδη ασκεί πιέσεις στην ελληνική πολιτεία προς την κατεύθυνση αυτή».
Παράγοντες της «αγοράς του τζόγου» θεωρούν ότι οι κινήσεις αυτές των καζίνων κατά της ελληνικής πολιτείας δεν είναι αποσπασματικές, αλλά εντάσσονται στον επιχειρηματικό πόλεμο, καθώς τα καζίνα πιέζονται από την κρίση και τα τελευταία χρόνια γνωρίζουν θεαματική κάμψη των εσόδων τους. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, τα έσοδα εκτιμάται ότι μειώθηκαν κατά 60% από το 2008, μέχρι σήμερα, με τους ιδιοκτήτες των καζίνων να προσάπτουν τώρα στην κυβέρνηση μεροληπτική στάση υπέρ του ιδιωτικού πλέον ΟΠΑΠ.
Τα «δώρα», όμως, της κυβέρνησης στους νέους ναούς του τζόγου των Τσέχων επενδυτών και του κ. Μελισσανίδη δεν σταματούν στις άρσεις των συγκεκριμένων απαγορεύσεων, καθώς πρόσφατα η ΕΕΕΠ (Επιτροπή Εποπτείας Ελέγχου Παιγνίων) καθόρισε για κάθε VLT του ΟΠΑΠ πολύ μικρότερο ετήσιο τέλος σε σχέση με αυτό που ισχύει για τους κουλοχέρηδες των ελληνικών καζίνων. Η ευνοϊκή αυτή, για τους ιδιοκτήτες του ΟΠΑΠ, ρύθμιση έχει γίνει ήδη αντικείμενο μελέτης από τις αρμόδιες αρχές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και, όπως είναι φυσικό, έχει προκαλέσει και σε αυτήν την περίπτωση των συμφερόντων που εκμεταλλεύονται τα καζίνα.
Την ίδια ώρα οι εργαζόμενοι στα καζίνα μέσω της Ομοσπονδίας τους (ΟΣΕΤΥΠ) επισημαίνουν πως «η επικείμενη εγκατάσταση δεκάδων χιλιάδων παιγνιομηχανών VLTs σε κάθε πόλη, σε κάθε γειτονιά της ελληνικής επικράτειας σε συνδυασμό με τη γενικότερη οικονομική κρίση διαμορφώνει ένα αρνητικό και επικίνδυνο περιβάλλον για τις εργασιακές σχέσεις στα καζίνα και τις χιλιάδες των εργαζομένων που απασχολούνται σε αυτά αλλά και με άμεσες επιπτώσεις στα έσοδα από τα δικαιώματα του Ελληνικού Δημοσίου».
Οι πράκτορες του ΟΠΑΠ προειδοποιούν: Πάνε να εφαρμόσουν τους νόμους της ζούγκλας
Οι «κουλοχέρηδες» φέρνουν τον ΟΠΑΠ σε αντιπαράθεση και με τα ίδια τα πρακτορεία του, καθώς στην εξέλιξη της υπόθεσης των «μίνι καζίνων» δεν θα έχουν καμία εμπλοκή οι νυν πράκτορες του Οργανισμού, οι οποίοι έτρεφαν ελπίδες ότι θα τους δοθεί η δυνατότητα να δημιουργήσουν κάποιες κοινοπραξίες και να εμπλακούν στην ανάπτυξη των εν λόγω gaming hall. Οι ελπίδες τους, όμως, αποδείχθηκαν φρούδες όταν ο ΟΠΑΠ αποφάσισε να κινηθεί προς την κατεύθυνση δημιουργίας ιδιόκτητου δικτύου σε όλη την Ελλάδα όπου θα εγκαταστήσει τα περίφημα VLTs.
Σύμφωνα με πληροφορίες αναφέρουν ότι οι νέοι ιδιοκτήτες του Οργανισμού αναζητούν καταστήματα μέσω του δικτύου μεσιτών Aspis Real Estate, με έμφαση στην Αττική, καθώς από τα 650 «μίνι καζίνα» τα 350 αναμένεται να λειτουργήσουν εντός του λεκανοπεδίου. Οι πράκτορες επιθυμούσαν τα 16.500 VLTs, για τα οποία ο ΟΠΑΠ έχει την αποκλειστική άδεια, να αναπτυχθούν μέσα από τα πρακτορεία ή σε αντίθετη περίπτωση να δημιουργηθεί μία εταιρεία ειδικού σκοπού από τους πράκτορες η οποία πανελλαδικά θα αναλάβει την ανάπτυξη έως 300 gaming hall από τα περίπου 650 που θα στήσει συνολικά ο Οργανισμός.
Στη συγκεκριμένη πρόταση των πρακτόρων, ο ΟΠΑΠ απάντησε ότι «αυτό το μοντέλο δεν είναι βιώσιμο λόγω οργανωτικής και λειτουργικής πολυπλοκότητας και ως εκ τούτου ενέχει σοβαρούς κινδύνους για την εκτέλεσή του. Επιπλέον, από πλευράς χρόνου, είναι βέβαιο ότι θα δημιουργηθούν σοβαρές καθυστερήσεις, οι οποίες είναι δυνατόν να εκτροχιάσουν το ασφυκτικό χρονοδιάγραμμα που προβλέπει η σχετική νομοθεσία και επιτάσσουν οι συμβατικές υποχρεώσεις της ΟΠΑΠ Α.Ε έναντι του Ελληνικού Δημοσίου».
Όπως υποστηρίζουν οι πράκτορες του ΟΠΑΠ, η νέα διοίκηση του Οργανισμού έχει στόχο να εγκαταστήσει σε αυτά τα καταστήματα νέο προσωπικό που θα τα λειτουργεί ώστε να ελέγχει πλήρως το δίκτυο και να μην καταβάλλει προμήθειες. Ουσιαστικά δημιουργεί ένα νέο δίκτυο, το οποίο ουδείς γνωρίζει αν στη συνέχεια θα χρησιμοποιηθεί ως εργαλείο διάθεσης και των άλλων τυχερών παιγνιδιών προκειμένου να μειώσει το κόστος του. Σύμφωνα με τους εκπροσώπους της Ένωσης Πρακτόρων, ο ΟΠΑΠ «σταδιακά αποκαλύπτει τα πραγματικά του σχέδια, δηλαδή τον διαχωρισμό των πρακτορείων σε παλαιά και νέα, ανοίγοντας τον δρόμο για να πέσει το μονοπώλιο».
Στο πλαίσιο της σκληρής αντιπαράθεσης που έχει ξεσπάσει ανάμεσα στα πρακτορεία και τους ιδιοκτήτες του ΟΠΑΠ, οι πράκτορες του Οργανισμού φτάνουν σε σημείο να καταγγείλουν τα νέα τους «αφεντικά» για απουσία κοινωνικής πολιτικής με έμφαση την προστασία του συνόλου των πολιτών από τη στιγμή που επιτρέπει να πωλούνται τα στιγμιαία λαχεία τύπου «Σκρατς» ακόμη και σε super market, χωρίς κανέναν ηλικιακό περιορισμό.
Όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η Ένωση Πρακτόρων, «το υπεύθυνο παιχνίδι, οι αυστηροί όροι και η εφαρμογή των νόμων ισχύουν μόνο για τα 'παλαιά' καταστήματα του ΟΠΑΠ και έξω από αυτά ισχύει ο νόμος της ζούγκλας».
Ο απόλυτος έλεγχος του τζόγου περνά στα χέρια του ΟΠΑΠ και μέσω ΤΑΙΠΕΔ
Με τη νέα κίνησή του ο ΟΠΑΠ δείχνει ότι στόχος των μετόχων και του εγχώριου εταίρου τους Δ. Μελισσανίδη είναι ο απόλυτος και ολοκληρωτικός έλεγχος του τζόγου στην Ελλάδα, ειδικά μετά την τρίτη απόρριψη από το ΣτΕ των ενστάσεων της Ιntralot για το ιπποδρομιακό στοίχημα. Η Intralot Limited, με αιτήσεις ασφαλιστικών μέτρων, ζητούσε να ανασταλούν αποφάσεις του ΤΑΙΠΕΔ, που αφορούν τον διαγωνισμό για τη χορήγηση δικαιώματος αποκλειστικής διοργάνωσης και διεξαγωγής του αμοιβαίου ιπποδρομιακού στοιχήματος στην Ελλάδα για μια 20ετία. Είναι ενδεικτικό ότι, αν η Intralot κέρδιζε τον διαγωνισμό θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα παράλληλο δίκτυο με αυτό του ΟΠΑΠ, ειδικά μάλιστα αν ληφθεί υπ' όψιν ότι ο ΟΠΑΠ συνεχίζει να έχει προβλήματα με αρκετούς πράκτορες λόγω των χαμηλών προμηθειών που δίνει.
Η Intralot υποστήριζε ότι παραβιάστηκαν το ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο όσον αφορά τις αρχές της διαφάνειας, του υγιούς ανταγωνισμού, της ίσης μεταχείρισης, της αμεροληψίας και της μυστικότητας. Ανέφερε ότι με τις επίμαχες διαδικασίες παραβιάστηκαν το ευρωπαϊκό και εθνικό δίκαιο όσον αφορά τις αρχές της διαφάνειας, του υγιούς ανταγωνισμού, της ίσης μεταχείρισης, της αμεροληψίας και της μυστικότητας.
Όπως υπογράμμιζε, παρατύπως κηρύχθηκε άγονη η αρχική διαδικασία με την προσφορά της 5.250.000 ευρώ γιατί φαίνεται ότι ματαιώθηκε όχι μόνο γιατί κρίθηκε μη ικανοποιητική, αλλά επειδή υπήρξε εκτός διαδικασιών δέσμευση της ένωσης εταιρειών ΟΠΑΠ για προσφορά τουλάχιστον 40 εκατ. ευρώ. Αν η Intralot κέρδιζε τον διαγωνισμό, ο ΟΠΑΠ θα είχε απέναντί του έναν ανταγωνιστή σε πλήθος δραστηριοτήτων του, που στο μέλλον θα μπορούσε να διεκδικήσει και άλλα πράγματα, όπως τη δραστηριοποίηση στο στοίχημα και σε άλλες επιτρεπόμενες δράσεις στοιχηματισμού ή ακόμα και VLTs.
Ο ΟΠΑΠ είναι σαφές ότι δεν θέλει στα πόδια του ισχυρό ανταγωνιστή και η κυβέρνηση μέσω του ΤΑΙΠΕΔ εμφανίζεται να τον διευκολύνει αγνοώντας τις επιπτώσεις από την έλλειψη ανταγωνισμού και λειτουργώντας στα όρια της σκανδαλώδους πρακτικής υπέρ του ΟΠΑΠ.
