Δύο κραυγαλέες περιπτώσεις διαπιστωμένης βαριάς παράβασης της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, ποινικά και διοικητικά, χωρίς εν τέλει να επιβληθεί ουδεμία κύρωση στους υπαίτιους , σε μια περιοχή μοναδικής οικολογικής σημασίας, του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου στηλιτεύουν το WWF Ελλάς και το Medasset, Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη σωτηρία των θαλάσσιων χελωνών. Η πρώτη αφορά πρόστιμο ύψους 200.000 ευρώ, που είχε επιβάλλει το 2018 η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και το 2022 συρρικνώθηκε από την ίδια, στα 10.000, μετά …εξαφανίστηκε και επιπλέον επεστράφησαν στον παραβάτη τα 10.000 ευρώ. Η δεύτερη συνδέεται με οικοδομικές εργασίες στις αρχές του 2025 μετά από άδεια της υπηρεσίας δόμησης στην καρδιά του Πάρκου, στο Μαραθονήσι παρότι απαγορεύεται η ανέγερση κτισμάτων.
Όπως εξιστορούν οι δύο οργανώσεις, χαρακτηρίζοντας την κατάσταση ιδιαίτερα ανησυχητική το 2015 και το 2026 έγιναν εκτεταμένες χωματουργικές εργασίες και αποψιλώσεις σε προστατευόμενη περιοχή του Πάρκου. Οι παρεμβάσεις αυτές προκάλεσαν σοβαρή περιβαλλοντική υποβάθμιση, αλλοιώνοντας το φυσικό τοπίο, καταστρέφοντας κρίσιμα φυσικά χαρακτηριστικά της περιοχής και επηρεάζοντας προστατευόμενους οικοτόπους.
Για την υπόθεση αυτή επιβλήθηκε το 2018 διοικητικό πρόστιμο ύψους 200.000 ευρώ. Το 2022 το πρόστιμο μειώθηκε στις 10.000 ευρώ και στη συνέχεια μηδενίστηκε με απόφαση διοικητικού πρωτοδικείου. Ο υπεύθυνος των εργασιών είχε ήδη καταδικαστεί αμετάκλητα από τα ποινικά δικαστήρια για την περιβαλλοντική υποβάθμιση που προκλήθηκε, καθώς και για τη διάνοιξη δρόμου χωρίς την απαιτούμενη έγκριση του αρμόδιου φορέα διαχείρισης.
Πρόσφατα, η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων επέστρεψε το ποσόν που είχε εισπραχθεί από το πρόστιμο ως «αχρεωστήτως καταβληθέν» και βεβαίως δεν αξιοποίησε τα διαθέσιμα ένδικα μέσα προκειμένου να υπερασπιστεί τη διοικητική κύρωση που η ίδια είχε επιβάλει. Έτσι ακυρώθηκε το πρόστιμο.
Παράλληλα απορρίφθηκε και η προσφυγή που είχαν ασκήσει οι περιβαλλοντικές οργανώσεις κατά της απόφασης που μείωσε το πρόστιμο. « Η κατάληξη αυτή δεν μπορεί να εξεταστεί ανεξάρτητα από τους χειρισμούς της Περιφέρειας Ιονίων Νήσων, η οποία επέλεξε να μην υποστηρίξει με τα διαθέσιμα ένδικα μέσα την αρχική απόφαση επιβολής του προστίμου και να μην υπερασπιστεί μέχρι τέλους τη νομιμότητα της διοικητικής κύρωσης», σημειώνουν οι οργανώσεις.
Ευλόγως θέτουν τα εξής ερωτήματα: Γιατί η Περιφέρεια Ιονίων Νήσων δεν υπερασπίστηκε μέχρι τέλους τις κυρώσεις που η ίδια είχε επιβάλει; Γιατί δεν έχει επιβληθεί ούτε μία διοικητική κύρωση για περιβαλλοντικές παραβάσεις του ν. 1650/1986 στη Ζάκυνθο τα τελευταία τρία χρόνια; Και τι μήνυμα στέλνει αυτό σε όσους σκέφτονται να παραβιάσουν το νόμο;
Μαραθονήσι
Για τις εργασίες στο Μαραθονήσι, στην καρδιά του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου, σε περιοχή όπου το ισχύον καθεστώς προστασίας απαγορεύει την ανέγερση κτισμάτων, οι δύο οργανώσεις στην κοινή τους ανακοίνωση υπογραμμίζουν ότι η υπόθεση αναδείχθηκε χάρη στις παρεμβάσεις και τις ενέργειες περιβαλλοντικών οργανώσεων (ΑΡΧΕΛΩΝ, MEDASSET – Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών, και WWF Ελλάς). Μόνο μετά από αυτές τις παρεμβάσεις ενεργοποιήθηκαν οι αρμόδιοι δημόσιοι φορείς και ξεκίνησαν οι σχετικές διαδικασίες ελέγχου, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα της προληπτικής εποπτείας και του ελέγχου σε μια τόσο ευαίσθητη προστατευόμενη περιοχή.
Επιπλέον, από τα διαθέσιμα στοιχεία δεν προκύπτει ότι ζητήθηκε επισήμως η προβλεπόμενη γνωμοδότηση του αρμόδιου φορέα διαχείρισης κατά τη διαδικασία αδειοδότησης συμπληρώνοντας ότι ακόμη και σε περιπτώσεις όπου η νομοθεσία είναι σαφής, η εφαρμογή της παραμένει αβέβαιη.
Καλούν την Περιφέρεια Ιονίων Νήσων και τις αρμόδιες υπηρεσίες να δώσουν απαντήσεις και να διασφαλίσουν ότι η περιβαλλοντική νομοθεσία εφαρμόζεται στην πράξη και με διαφάνεια, προειδοποιώντας ότι «η προστασία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου δεν μπορεί να μένει στα χαρτιά. Διαφορετικά οδεύουμε σε μια επικίνδυνη ατραπό, όπου ακόμα και στις προστατευόμενες περιοχές, η περιβαλλοντική νομοθεσία μπορεί χωρίς τις νόμιμες συνέπειες να παρακάμπτεται».
