Μόλις το 12% των παραλιών ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας caretta-caretta στη χώρα μας, βρίσκεται σε καλή κατάσταση διατήρησης, το 50% σε μέτρια και το 38% είναι χαμηλής ποιότητας, καταδεικνύει η αξιολόγηση του WWF Ελλάς και του «ΑΡΧΕΛΩΝ» (Σύλλογος για την Προστασία της θαλάσσιας χελώνας).
Οι δύο οργανώσεις αξιολόγησαν, συνολικά 167 παραλίες ωοτοκίας σε όλη την Ελλάδα, καλύπτοντας περίπου 270 χιλιόμετρα ακτογραμμής, ενώ η έρευνα περιέλαβε παραλίες στα νησιά του Ιονίου, στην Κρήτη, την Πελοπόννησο, την Ήπειρο, τις Κυκλάδες και τα Δωδεκάνησα, με ιδιαίτερη έμφαση σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, την περίοδο 2024-2025. Η εν λόγω δράση έγινε στο πλαίσιο της «Συμμαχίας για την Άγρια Ζωή», που αποτελεί συλλογική πρωτοβουλίας έντεκα (11) περιβαλλοντικών οργανώσεων με στόχο την αποτελεσματική προστασία των εμβληματικών ειδών της Ελλάδας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα του προγράμματος οι προστατευόμενες περιοχές εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο ποσοστό παραλιών με καλή αξιολόγηση (19% εντός έναντι 5% εκτός), γεγονός που επιβεβαιώνει ότι το καθεστώς προστασίας συμβάλλει θετικά, χωρίς ωστόσο να εξαλείφει τις πιέσεις που εξακολουθούν να καταγράφονται, ιδιαίτερα όσο απουσιάζει η αποτελεσματική διαχείριση, σχολιάζουν οι δύο οργανώσεις. Παράλληλα, η πλειονότητα των παραλιών ωοτοκίας επηρεάζεται από πολλαπλές ανθρωπογενείς πιέσεις, οι οποίες κυμαίνονται από μέτρια όχληση έως έντονη αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος.
Η τουριστική χρήση αναδείχθηκε ως ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες πίεσης, καθώς οι συχνότερες παρεμβάσεις περιλαμβάνουν ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, beach bars και εστιατόρια. Ενδεικτικά:
-Το 77% των παραλιών φιλοξενούσαν έπιπλα παραλίας που μπορεί να δυσκολέψουν τη διαδικασία της ωοτοκίας.
-Στο 71% των παραλιών καταγράφηκε νυχτερινή φωτορύπανση.
-Στο 68% των παραλιών υπήρχε έντονη ανθρώπινη παρουσία κατά τις βραδινές ώρες, οπότε και γίνεται η ωοτοκία.
Οι δυο οργανώσεις ,υπενθυμίζουν πως η Ελλάδα διαδραματίζει κομβικό ρόλο στη διατήρηση του εμβληματικού αυτού είδους, φιλοξενώντας περίπου το 50% των φωλιών της Caretta caretta σε ολόκληρη τη Μεσόγειο. Ιδιαίτερης σημασίας είναι ο Κόλπος του Λαγανά στη Ζάκυνθο και ο Νότιος Κυπαρισσιακός Κόλπος, καθώς συγκεντρώνουν πάνω από το 60% των φωλιών της Caretta caretta στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η εξαιρετική αυτή σημασία των ελληνικών ακτών για την αναπαραγωγή του είδους καθιστά αναγκαία την τακτική παρακολούθηση και τη συστηματική αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησής τους ως βιοτόπων ωοτοκίας. Με βάση τα ευρήματα της αξιολόγησης, το WWF Ελλάς και ο ΑΡΧΕΛΩΝ προτείνουν σειρά μέτρων και δράσεων, οι οποίες αφορούν τόσο στη διαχείριση των παραλιών, όσο και στη βελτίωση του θεσμικού και διοικητικού πλαισίου προστασίας. Ειδικότερα:
-αξιοποίηση και εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τη θαλάσσια χελώνα Caretta caretta (ΚΥΑ ΦΕΚ Β’ 3678/2021),
-διατήρηση ελεύθερης ζώνης σε απόσταση 5 μέτρων από τη γραμμή του κύματος, ώστε να εξασφαλίζεται επαρκής χώρος για την έξοδο των χελωνών στην παραλία και τη δημιουργία φωλιών,
-πρόβλεψη ώστε ο εξοπλισμός της παραλίας (ομπρέλες, ξαπλώστρες, αθλητικός εξοπλισμός) να απομακρύνεται κατά τις νυχτερινές ώρες,
-απομάκρυνση αυθαίρετων/ παράνομων υποδομών που αλλοιώνουν το φυσικό περιβάλλον της παραλίας,
-ενημέρωση των επισκεπτών παραλιών και συνεργασία με επαγγελματίες του τουρισμού,
-ενίσχυση της παρακολούθησης και του ελέγχου εφαρμογής των μέτρων από τις αρμόδιες υπηρεσίες, κτλ.
