Τη μονοκαλλιέργεια του μαζικού τουρισμού και τη διάχυσή του ανά την επικράτεια, ακόμη και στις προστατευόμενες περιοχές του Δικτύου Natura 2000, προωθεί το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Παράλληλα, δεν λαμβάνει κανένα μέτρο περιορισμού για τις περιοχές που υποφέρουν από τον υπερτουρισμό, ακόμη και στις μόλις 18 Δημοτικές Ενότητες (κυρίως νησιά) επί συνόλου 1.038 που χαρακτηρίζονται «κόκκινες» και εντάσσονται στις Περιοχές Ελεγχόμενης Ανάπτυξης. Αλλά και για τον έλεγχο της βραχυχρόνιας μίσθωσης (Airbnb), oι κατευθύνσεις που δίνει αποτελούν ευχολόγιο. Όπως αναφέρεται, με ειδικότερες νομοθετικές ή κανονιστικές ρυθμίσεις και κατά περίπτωση θα προβλεφθούν «μέτρα οργάνωσης και ελέγχου της δραστηριότητας, όπως: α) ο καθορισμός όρων και προϋποθέσεων διάθεσης ακινήτων σε βραχυχρόνια μίσθωση, ιδίως σε συνάρτηση με τη χρήση τους για κύρια κατοικία, β) η ρύθμιση της χρονικής διάρκειας της δραστηριότητας ανά έτος, γ) η θέσπιση γεωγραφικών ζωνών απαγόρευσης ή περιορισμού της δραστηριότητας, δ) καθώς και η επιβολή περιορισμών ως προς την ανάπτυξη νέας προσφοράς βραχυχρόνιας μίσθωσης, ιδίως σε περιοχές με αυξημένη πίεση ή ιδιαίτερα γεωγραφικά χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων νεόδμητων κατοικιών».
Τα παραπάνω περιέχονται στο Σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης (υπουργεία Περιβάλλοντος και Τουρισμού) που δόθηκε για ολιγοήμερη ιδιότυπη διαβούλευση -όπου τα σχόλια που κατατίθενται δεν είναι ορατά- αργά χθες το απόγευμα και έως τη Δευτέρα 25 Μαΐου. Το χωροταξικό έρχεται με καθυστέρηση επτά ετών, ενώ προγενέστερο σχέδιο είχε αναρτηθεί το καλοκαίρι του 2024.
Το ειδικό πλαίσιο μοιράζει τον εθνικό χώρο σε πέντε κατηγορίες, με βάση τη χωρική διάρθρωση των τουριστικών καταλυμάτων (κλίνες ανά στρέμμα). Δηλαδή: (Α) Ελεγχόμενης Ανάπτυξης (οι κόκκινες περιοχές), (Β) Αναπτυγμένες, (Γ) Αναπτυσσόμενες, (Δ) Πρώιμης ανάπτυξης, (Ε) Περιοχές ενίσχυσης ειδικής ανάπτυξης. Στις κορεσμένες περιοχές Α' ανήκουν οι: Σαντορίνη (Θήρα και Οία), Ανατολική Κως, Μύκονος, Ρόδος (Αφάντου, Ιαλυσός, Καλλιθέα), Νότια Τήνος, Ερμούπολη Σύρου, παραλία Πιερίας, Σκιάθος, τμήμα της Κέρκυρας, τμήμα της Ζακύνθου, Μάλια και Χερσόνησος Ηρακλείου και Νέα Κυδωνία Χανίων.
Παρά ταύτα, στις εκτός σχεδίου περιοχές επιτρέπονται νέα ξενοδοχεία με όριο αρτιότητας τα 16 στρέμματα, σε κατηγορίες τριών (3), τεσσάρων (4) ή πέντε (5) αστέρων/κλειδιών. Η ρύθμιση αυτή εφαρμόζεται και στην περίπτωση επέκτασης υφιστάμενου καταλύματος. Στα νησιά της κατηγορίας αυτής προβλέπεται ανώτατο όριο έως 100 κλίνες για νέα τουριστικά καταλύματα. Επιτρέπεται ακόμη και εντός του δικτύου Natura 2000 (Φύση 2000) η ανάπτυξη νέων τουριστικών υποδομών «μετά τον καθορισμό σχεδίων διαχείρισης». Στις Αναπτυγμένες περιοχές, το όριο αρτιότητας καθορίζεται στα 12 στρέμματα και στα νησιά τής εν λόγω κατηγορίας επιτρέπονται μονάδες έως 350 κλίνες.
Με το τσουβάλι τουριστικές εγκαταστάσεις στα εύθραυστα νησιά
Τα νησιά ομαδοποιούνται σε τρεις κατηγορίας: Η πρώτη περιλαμβάνει τα μεγάλα νησιά άνω των 250 τ.χλμ.: Άνδρος, Ζάκυνθος, Θάσος, Ικαρία, Κάρπαθος, Κέρκυρα, Κεφαλονιά, Κύθηρα, Κως, Λέσβος, Λευκάδα, Λήμνος, Νάξος, Ρόδος, Σάμος, Χίος. Εκτός της Ρόδου και Κέρκυρας μπορούν να χωροθετηθούν οργανωμένοι υποδοχείς τουριστικών δραστηριοτήτων υπό τον μανδύα της «ήπιας ανάπτυξης» και μειωμένο στο μισό -έναντι άλλων περιοχών- συντελεστή δόμησης. Ως «Οργανωμένος Υποδοχέας τουριστικών δραστηριοτήτων» (ΟΥΤΔ) ορίζεται η περιοχή που αναπτύσσεται βάσει ενιαίου σχεδιασμού, προκειμένου να λειτουργήσει κατά κύρια χρήση ως οργανωμένος χώρος ανάπτυξης δραστηριοτήτων τουρισμού-αναψυχής και άλλων συνοδευτικών του τουρισμού δραστηριοτήτων και συγκεκριμένα οι ΠΟΤΑ, ΠΟΑΠΔ, ΠΕΡΠΟ, ΕΣΧΑΔΑ και ΕΣΧΑΣΕ κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 1 του ν. 4179/2013 (Α’ 175). Ως «οργανωμένη μορφή ανάπτυξης τουρισμού και συμπληρωματικών δραστηριοτήτων» (ΟΜΑΤ) θεωρούνται οι «οργανωμένοι υποδοχείς τουριστικών δραστηριοτήτων», τα «σύνθετα τουριστικά καταλύματα» και τα «μεικτά τουριστικά καταλύματα μικρής κλίμακας». Η δεύτερη ομάδα, έκτασης μεταξύ 20 και 250 τ.χλμ. περιλαμβάνει τα παρακάτω νησιά: Άγιος Ευστράτιος, Αίγινα, Αλόννησος, Αμοργός, Ανάφη, Αντικύθηρα, Αντίπαρος, Αστυπάλαια, Γαύδος, Ιθάκη, Ίος, Κάλαμος, Κάλυμνος, Κάσος, Κέα, Κίμωλος, Κύθνος, Κυρά Παναγιά, Λέρος, Μεγανήσι, Νίσυρος, Μήλος, Μύκονος, Παξοί, Πάρος, Πάτμος, Πόρος, Σαμοθράκη, Σαντορίνη (Θήρα), Σαρία, Σέριφος, Σίκινος, Σίφνος, Σκιάθος, Σκόπελος, Σκύρος, Σπέτσες, Σύμη, Σύρος, Τήλος, Τήνος, Ύδρα, Φολέγανδρος, Φούρνοι, Χάλκη, Ψαρά και λοιπά νησιά του ίδιου εύρους έκτασης.
Επιτρέπεται η κατασκευή νέων καταλυμάτων σε κατηγορίες 3, 4 και 5 αστέρων, μέγιστης δυναμικότητας εκατό (100) κλινών, αλλά και ΟΥΤΔ που βαφτίζονται πάλι ήπιας ανάπτυξης. Η τρίτη ομάδα περιλαμβάνει τα μικρά νησιά (κάτω από 20 τ.χλμ.), που και εδώ μπορούν να κατασκευαστούν νέα καταλύματα σε κατηγορίες 3, 4 και 5 αστέρων, μέγιστης δυναμικότητας εκατό (100) κλινών αλλά και να χωροθετηθούν ΟΥΤΔ. Ούτε, όμως, και τα νησάκια κάτω των 1.000 στρεμμάτων αφήνει άθικτα ο οδοστρωτήρας του χωροταξικού. Επιτρέπει μια τουριστική κατοικία ή μία οργανωμένη τουριστική κατασκήνωση πολυτελούς διαβίωσης (glamping) έως 50 ατόμων!
Επιδρομή σε φύση και ακτές
Σε καιρούς κλιματικής κρίσης και κινδύνου ανόδου της στάθμης της θάλασσας, μόλις στα 25 μέτρα από την ακτογραμμή, απαγορεύονται διαμορφώσεις και κατασκευές. Και αυτό με εξαιρέσεις, αφού «είναι δυνατή η χωροθέτηση, είτε μεμονωμένα είτε σε οργανωμένους υποδοχείς, βιομηχανικών δραστηριοτήτων, οι οποίες προϋποθέτουν για τη λειτουργία τους άμεση πρόσβαση στο θαλάσσιο μέτωπο, είναι σημαντικού χαρακτήρα και ρόλου για την Εθνική Οικονομία ή εξυπηρετούν άμεσες τοπικές ανάγκες σύμφωνα με και τις ειδικότερες κατευθύνσεις που καθορίζονται από το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τη Βιομηχανία».
Ο φυσικός πλούτος παραδίδεται «σε όλες τις οργανωμένες μορφές ανάπτυξης τουρισμού και συμπληρωματικών δραστηριοτήτων (ΟΜΑΤ) καθώς «μπορούν να συμπεριλαμβάνουν τμήματα του Εθνικού Συστήματος Προστατευόμενων Περιοχών. Στα τμήματα αυτά οι ΟΜΑΤ πρέπει να ανήκουν στην εκδοχή της "ήπιας ανάπτυξης"». Όπου ΟΜΑΤ θεωρούνται οι «οργανωμένοι υποδοχείς τουριστικών δραστηριοτήτων», τα «σύνθετα τουριστικά καταλύματα», αλλιώς τουριστικά χωριά, και τα «μεικτά τουριστικά καταλύματα μικρής κλίμακας».
Το χωροταξικό προωθεί και την υδροβόρα δραστηριότητα των γηπέδων γκολφ, ακόμη και ως αυτόνομων προορισμών. Ειδικότερα προβλέπει:
- Ανάπτυξη των εγκαταστάσεων γκολφ, αυτοτελών ή με τη μορφή ειδικής τουριστικής υποδομής που συνδυάζεται με ξενοδοχειακά καταλύματα ή εντάσσεται σε οργανωμένους υποδοχείς τουριστικών δραστηριοτήτων ή/και σε σύνθετα τουριστικά καταλύματα
- Αναβάθμιση των ήδη υπαρχόντων γηπέδων γκολφ και δημιουργία δικτύων γηπέδων με στόχο τη δημιουργία «τουριστικών προορισμών γκολφ». Εύχεται δε…» η χωροθέτηση εγκαταστάσεων γκολφ να πρέπει να είναι συμβατή με το Σχέδιο Διαχείρισης του κατά περίπτωση υδατικού διαμερίσματος, με ειδική σχετική τεκμηρίωση στο πλαίσιο της σχετικής περιβαλλοντικής μελέτης (ΜΠΕ ή ΣΜΠΕ)».
