Με καθυστέρηση… μόνον επτά ετών, υπεγράφη την περασμένη Πέμπτη, το προστατευτικό Διάταγμα για τη μαρτυρική Γυάρο υπό τον τίτλο «Χαρακτηρισμός, οριοθέτηση και καθορισμός ζωνών και ειδικών κατηγοριών χρήσεων γης της περιοχής προστασίας της βιοποικιλότητας της νήσου Γυάρου και της θαλάσσιας ζώνης». Με αυτό οριοθετείται η Προστατευόμενη Περιοχή, χερσαία και θαλάσσια και καθορίζονται οι Ζώνες Προστασίας, μαζί και οι επιτρεπόμενες σε αυτές χρήσεις και δραστηριότητες.
Όμως, από το Προεδρικό Διάταγμα δεν λείπουν παράθυρα που επιτρέπουν στο σύνολο των Ζωνών (άρθρο 5), ακόμη και σε αυτές της Απόλυτης Προστασίας, να κατασκευαστούν έργα των οποίων «η πραγματοποίηση επιβάλλεται», υπό τον μανδύα των «επιτακτικών λόγων δημοσίου συμφέροντος». Επίσης, στη Ζώνη Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών και τη Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων, όπου και τα ιστορικά κτίρια των Φυλακών, επιτρέπονται οι κατασκευές δικτύων υποδομής και εγκαταστάσεων κοινής ωφέλειας που μπορεί να περιλαμβάνουν μονάδες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας, δίκτυα διανομής και εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Μάλιστα, στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης με την ένδειξη (ΖΠΦ-1) και στην περιοχή των Φυλακών… χώρεσε και η ασύμβατη χρήση: κατοικία για προσωπικό και εργαζομένους!
Ειδικότερα, με το Π.Δ., το οποίο δεν έχει λάβει ακόμη αριθμό ΦΕΚ, οριοθετούνται 4 Ζώνες, με τις επιτρεπόμενες χρήσεις και δραστηριότητες. Σύμφωνα με την χθεσινή ανακοίνωση του ΥΠΕΝ, από την οποία απουσιάζει κάθε ιδιαίτερη αναφορά στη ιστορική σημασία του νησιού, παρότι μεταξύ 1947-1952, 1955-1961 και 1967-1974 λειτούργησε ως τόπος εξορίας και βασανισμού, θεσπίζονται:
- «3 Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης στις οποίες περιλαμβάνονται οι πλέον ευαίσθητες περιοχές (θαλάσσιες και χερσαίες), όπως κρίσιμα ενδιαιτήματα αναπαραγωγής και ξεκούρασης της Μεσογειακής φώκιας (Monachus monachus) και του Μύχου (Puffinus yelkouan) και θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica).
- Τρεις Ζώνες Προστασίας της Φύσης που καλύπτουν περιοχές με υψηλή οικολογική αξία, όπου επιτρέπονται μόνο ήπιες δραστηριότητες.
- Μία Ζώνη Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών που περιλαμβάνει την ευρύτερη θαλάσσια περιοχή γύρω από τη νήσο Γυάρο (εξωτερικό όριο τα 3 ναυτικά μίλια).
- Μία μικρή Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων επί της νήσου, στην οποία εντάσσεται το τμήμα των ιστορικών κτιρίων των φυλακών, για τη συντήρηση, επισκευή και αποκατάσταση των υφιστάμενων ιστορικών και πολιτιστικών κτιρίων».
Η Γυάρος ανήκει στο Δίκτυο Natura 2000 από το 2011 ως Ειδική Ζώνη Διατήρησης και Ζώνη Ειδικής Προστασίας και είναι μία από τις σημαντικότερες περιοχές αναπαραγωγής της απειλούμενης με εξαφάνιση μεσογειακής φώκιας, φιλοξενώντας πληθυσμό περίπου 60 ατόμων.
WWF Ελλάς: Αφετηρία για την επόμενη μέρα
«Το WWF Ελλάς χαιρετίζει την κίνηση αυτή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) που εκκρεμούσε από το 2018 και εξασφαλίζει πλέον ένα μόνιμο νομικό καθεστώς για την προστασία της μοναδικής αυτής περιοχής και της βιοποικιλότητας που φιλοξενεί. Η υπογραφή του Προεδρικού Διατάγματος είναι ένα καθοριστικό ορόσημο και μια νέα σελίδα στην έτσι κι αλλιώς πλούσια ιστορία της Γυάρου. Η έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος δεν σηματοδοτεί το τέλος μιας σημαντικής πορείας. Αντιθέτως, αποτελεί την αφετηρία για την επόμενη ημέρα της ΘΠΠ Γυάρου, όπου η αποτελεσματική προστασία της φύσης συνυπάρχει με τη βιώσιμη ανάπτυξη, την έρευνα, την εκπαίδευση και την ενεργή συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας», αναφέρει σε ανακοίνωσή του. Ταυτόχρονα, σημειώνει ότι «το WWF Ελλάς, ήδη από το 2013 σε συνεργασία με ποικίλους φορείς, έχει ηγηθεί ενός πολυσχιδούς προγράμματος για την προστασία της χερσαίας και θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Γυάρου, ξεκινώντας από την καταγραφή του φυσικού πλούτου της περιοχής και συνεχίζοντας με την εφαρμογή καινοτόμων πρακτικών διαχείρισης, επιστημονικής έρευνας, αλλά και συμμετοχικής διακυβέρνησης».
