Τρία χρόνια σχεδόν από το έγκλημα στα Τέμπη και η ανέγερση μνημείου εντός του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (ΑΠΘ) που θα αποτελούσε την ελάχιστη τιμή απέναντι στους φοιτητές και στις φοιτήτριες που έχασαν τη ζωή τους στο μοιραίο αυτό ταξίδι παραμένει στον πάγο. Τι κι αν έχουν περάσει πάνω από δύο χρόνια από την ομόφωνη έγκριση του θέματος από το Πρυτανικό Συμβούλιο, τι κι αν υπάρχει έτοιμη η μακέτα του έργου, οι πρυτανικές Αρχές του πανεπιστημίου παραπέμπουν σε έναν απροσδιόριστο μέλλοντα χρόνο την κατασκευή του επιδεικνύοντας μια κραυγαλέα αναβλητικότητα, αν όχι απροθυμία. Μέχρι τότε το μοναδικό σημείο στο campus που διατηρεί ζωντανή τη μνήμη των φοιτητών-τριών που χάθηκαν στα Τέμπη είναι η μαρμάρινη πλάκα που τοποθέτησαν στη μνήμη τους φοιτητικοί σύλλογοι.
Η κατασκευή -στον χώρο του ΑΠΘ- μνημείου αφιερωμένου στους 13 φοιτητές και φοιτήτριες που έχασαν τη ζωή τους στο πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών είχε προταθεί το καλοκαίρι του 2023 από τον τότε πρύτανη του πανεπιστημίου και εγκρίθηκε ομόφωνα τον Οκτώβριο του ίδιου έτους από το Πρυτανικό Συμβούλιο. Την κατασκευή του ανέλαβε αφιλοκερδώς ο γλύπτης και ομότιμος καθηγητής του ΑΠΘ Κωνσταντίνος Βαρώτσος, ο οποίος σε σύντομο χρονικό διάστημα είχε δώσει και σχέδιο του έργου. Σε αυτό απεικονίζονται δεκατρία σιδερένια δοκάρια που λυγίζουν από τον άνεμο και στην κορυφή υπάρχει μια κατασκευή που παραπέμπει στην ψυχή που φεύγει προς τον ουρανό. Ωστόσο, μέχρι σήμερα καμία ενέργεια σχετικά με την ανέγερση του μνημείου δεν έχει γίνει.
Πρόσφατα, σε σχετική ερώτηση κοινοβουλευτικού ελέγχου για την καθυστέρηση που παρατηρείται, μεταβιβάστηκε στη Βουλή η απάντηση του πρύτανη του ΑΠΘ, σύμφωνα με την οποία μνημείο θα ανεγερθεί μεν για τους 13 φοιτητές/τριες, αλλά αυτό θα γίνει «σε χρόνο ο οποίος θα αποδεσμεύει το τραγικό αυτό γεγονός από την πολιτική αντιπαράθεση και τη νομική διαδικασία που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη». Από την πλευρά της, η υπουργός Παιδείας στην απάντησή της ουσιαστικά υπέδειξε ως υπεύθυνες τις πρυτανικές Αρχές, τονίζοντας ότι με βάση το αυτοδιοίκητο των πανεπιστημίων αυτές είναι αρμόδιες.
Το θέμα έφτασε στη Βουλή από βουλευτές-τριες του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ. με πρωτοβουλία του Χρήστου Γιαννούλη οι οποίοι-ες κατέθεσαν ερώτηση προς την υπουργό Παιδείας ζητώντας να πληροφορηθούν «γιατί δεν προχωρά η κατασκευή του μνημείου των φοιτητών-θυμάτων της τραγωδίας των Τεμπών στο ΑΠΘ». «Η κατασκευή αυτού του μνημείου δεν είναι μια τυπική υποχρέωση. Είναι πράξη σεβασμού, συλλογικής ευθύνης και ηθικής συνέπειας απέναντι στα νέα παιδιά που χάθηκαν» τόνιζαν στην ερώτησή τους, επισημαίνοντας πως «σε λίγους μήνες συμπληρώνονται τρία χρόνια από την τραγωδία των Τεμπών, ωστόσο το μνημείο για τους 13 φοιτητές και φοιτήτριες του ΑΠΘ που χάθηκαν εκείνη τη νύχτα παραμένει ακόμη στα χαρτιά».
«Να ανεγερθεί άμεσα το μνημείο»
Η Συσπείρωση Πανεπιστημιακών του ΑΠΘ με ανακοίνωσή της άσκησε έντονη κριτική στη στάση του πρύτανη, καταγγέλλοντας την καθυστέρηση ανέγερσης του μνημείου. Όπως τονίζει, «η στάση αυτή του πρύτανη δεν συνιστά πράξη θεσμικής ουδετερότητας» και εγείρει σοβαρά ζητήματα αφού συνδέει τη δημόσια απότιση τιμής με την έκβαση της δικαστικής κρίσης. Επιπλέον, η αναφορά σε «απροσδιόριστο κατάλληλο χρόνο αποδέσμευσης από την πολιτική αντιπαράθεση» αφήνει ανοιχτά ερωτήματα: ποιος καθορίζει πότε τελειώνει η αντιπαράθεση και με ποια νομιμοποίηση; Η Συσπείρωση καταδικάζει την προσπάθεια των πρυτανικών Αρχών να αυτοαναγορευτούν ρυθμιστές της συλλογικής μνήμης, επισημαίνοντας ότι «οι πολιτικές της μνήμης και της λήθης που χωρίς περίσκεψη και αιδώ επιχειρεί σήμερα να χτίσει αντί μνημείου ο πρύτανης του ΑΠΘ μάς βρίσκουν ολότελα αντίθετους». Επαναφέρει δε το αίτημα για άμεση ανέγερση του μνημείου.
«Η πολιτική ύβρις του κ. πρύτανη»
«Πολιτική ύβρι» χαρακτηρίζει την απάντηση του πρύτανη του ΑΠΘ ο Γιώργος Αγγελόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Ιστορίας και Αρχαιολογίας και γραμματέας του Ενιαίου Συλλόγου Διδακτικού και Ερευνητικού Προσωπικού (ΕΣΔΕΠ) ΑΠΘ, σε δήλωσή του στην ΑΥΓΗ της Κυριακής. «Όπως επισήμανε και η συνδικαλιστική παράταξη Συσπείρωση Πανεπιστημιακών, οι προϋποθέσεις που έθεσε ο κ. πρύτανης για να ανεγερθεί το μνημείο επιβάλουν “πολιτικές της μνήμης και της λήθης”. Καλούμε τον Ενιαίο Σύλλογο Μελών ΔΕΠ και τα όργανα διοίκησης του ΑΠΘ να τοποθετηθούν στο ζήτημα» προσθέτει.
«Ανεξαρτήτως της υπαγωγής του κ. πρύτανη στην ἄτην των κυβερνητικών οδηγιών, η ακαδημαϊκή κοινότητα του ΑΠΘ -πλην των ακαδημαϊκών “Λακεδαιμονίων”- θα τιμήσει σε λίγες εβδομάδες τους φοιτητές και τις φοιτήτριες του ΑΠΘ που υπήρξαν θύματα της τραγωδίας των Τεμπών» καταλήγει.
Αντώνης Αντωνίου: «Τα Τέμπη ενοχλούν»
«Για έναν επιζώντα, τουλάχιστον για μένα, μνημεία σαν το “Δέντρο της Μνήμης” στη Νέα Παραλία της Θεσσαλονίκης είναι τα λιμάνια μας. Είναι η σύνδεσή μου με την εμπειρία μου και είναι ο βασικότερος τρόπος να θυμάμαι ότι ο κόσμος δεν μας έχει ξεχάσει, όπως δεν έχει ξεχάσει τους νεκρούς μας» αναφέρει στην ΑΥΓΗ της Κυριακής ο Αντώνης Αντωνίου, επιβάτης της μοιραίας αμαξοστοιχίας IC62 ο οποίος διασώθηκε με πολλαπλά τραύματα.
Σε σχόλιό του ο 27χρονος, ο οποίος σπουδάζει στο Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών στην Πολυτεχνική Σχολή του ΑΠΘ, σημειώνει: «Δεν ξέρω πώς μπορεί ο πρύτανης, και οποιοσδήποτε άλλος, να νομίζει ότι μπορεί να ορίσει ποια είναι η κατάλληλη στιγμή στην οποία δεν είναι πλέον χώρος πολιτικής αντιπαράθεσης το έγκλημα (και όχι το δυστύχημα) των Τεμπών. Ακόμα κι αν εγείρει πολιτικές αντιπαραθέσεις, αυτό είναι θέμα της πολιτικής σκηνής και όχι της κοινωνίας, ούτε της ακαδημαϊκής κοινότητας». «Είναι άλλη μία από τις φορές που νιώθω ότι τα Τέμπη ενοχλούν και μαζί μ’ αυτά ενοχλούν και όσοι ασχολούνται. Δεν θα έπρεπε να έχουν χώρο τέτοιες υπόνοιες στα ιδρύματα που μας ενηλικίωσαν» καταλήγει στη δήλωσή του.
Η πλακέτα που κρατά ζωντανή τη μνήμη
Μέχρι να αποφασίσουν οι πρυτανικές Αρχές πότε θεωρούν κατάλληλο χρόνο για την ανέγερση του επίσημου μνημείου, η μόνη ζωντανή υπενθύμιση της μνήμης των φοιτητών και φοιτητριών που χάθηκαν στα Τέμπη παραμένει η μαρμάρινη πλάκα που τοποθέτησαν οι φοιτητικοί σύλλογοι ήδη από τον Μάιο του 2023. Στον αύλειο χώρο έξω από το κτήριο της Φιλοσοφικής Σχολής η πλάκα φέρει χαραγμένα τα ονόματα των 13 συμφοιτητών και συμφοιτητριών από ΑΠΘ, ΠΑΜΑΚ και ΔΙΠΑΕ που έχασαν τη ζωή τους, λειτουργώντας ως καθημερινό σημείο μνήμης, ως τόπος περισυλλογής και ως υπενθύμιση για όλη την πανεπιστημιακή κοινότητα ότι η απώλειά τους δεν θα ξεχαστεί.
