Στην εποχή της 4ης Βιομηχανικής Επανάστασης, των ραγδαίων επιστημονικών και τεχνολογικών εξελίξεων, η εργασία και η προστασία των εργαζομένων αντιστοιχούν στις σκληρές δεκαετίες του ’60 και του ’70.
Μια ματιά στο σχεδόν καθημερνό -και άτυπο- δελτίο εργατικών ατυχημάτων αρκεί για να διαπιστώσει κανείς ότι οι εργάτες στα εργοτάξια και στα τεχνικά έργα αλλά ακόμα και οι συνάδελφοί τους στις υπηρεσίες βιώνουν σε αρκετές περιπτώσεις επικίνδυνες καταστάσεις. Οδηγοί που δουλεύουν κουρασμένοι με ασυντήρητα μηχανήματα, εργαζόμενοι στις μεταφορικές που σηκώνουν υπέρογκα βάρη και εργαζόμενοι ανακύκλωσης που εκτίθενται σε χημικές ουσίες είναι μόνο μερικά παραδείγματα που μπορούν να οδηγήσουν σε σοβαρούς τραυματισμούς, ακόμα και στον θάνατο.
Τα στοιχεία της τελευταίας τριετίας είναι αμείλικτα. Το 2024 καταγράφηκαν στην Ελλάδα 146 εργατικά δυστυχήματα, ενώ το 2023 καταγγέλθηκαν 14.920 εργατικά ατυχήματα, εκ των οποίων τα 108 ήταν θανατηφόρα. Από την αρχή του 2025 ήδη μετριούνται 35 νεκροί από εργατικά δυστυχήματα.
Εκατόμβη τα εργοτάξια
Ο κατασκευαστικός τομέας σε εργοτάξια δημόσιων έργων και ιδιωτικών οικοδομών έχει τα θλιβερά πρωτεία στη λίστα της ανεξάρτητης έρευνας για τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα στη χώρα μας. Σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Ομοσπονδία Σωματείων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΟΣΕΤΕΕ), 179 εργαζόμενοι έχασαν τη ζωή τους από εργατικά δυστυχήματα και 287 τραυματίστηκαν σοβαρά το 2023.
Προσφάτως είχαμε τον σοβαρό τραυματισμό εργάτη στην περίφημη και φαραωνικής λογικής Αθηναϊκή Ριβιέρα, όπου ανεγείρονται ουρανοξύστες μετατρέποντας μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους πάνω στη θάλασσα σε… Ντουμπάι. Σύμφωνα με όσα κατήγγειλαν η Ομοσπονδία Οικοδόμων και το Σωματείο Εργαζομένων στο «Τhe Ellinikon», ασθενοφόρο του ΕΚΑΒ περίμενε τουλάχιστον μισή ώρα μέχρι να περάσει τις πύλες του εργοταξίου για να μεταφερθεί ο εργάτης στο Τζάνειο Νοσοκομείο. Ο άτυχος άντρας δούλευε μέσα σε φρεάτιο χωρίς κανένα μέτρο ασφάλειας, χωρίς ζώνη ασφάλειας, χωρίς την ανάλογη σκαλωσιά για να ξεκαλουπώσει, με αποτέλεσμα να φύγει στο κενό και να πέσει 3 ορόφους κάτω, 9 μέτρα συνολικά. Στο συγκεκριμένο έργο έχουν σημειωθεί μέχρι τώρα τουλάχιστον 40 εργατικά ατυχήματα.
Δηλώνεται το 40% των ατυχημάτων
Τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της Eurostat αλλά και η τελευταία έκθεση της Επιθεώρησης Εργασίας επιβεβαιώνουν ότι μόνο το 30% με 40% των ατυχημάτων καταγράφεται. Δηλαδή για κάθε εργατικό ατύχημα που δηλώνεται υπάρχουν τουλάχιστον άλλα δύο που δεν δηλώνονται και δεν γίνονται γνωστά.
Σύμφωνα με στοιχεία έκθεσης απολογισμού της Επιθεώρησης Εργασίας, «το 2023 αναγγέλθηκαν σχεδόν 15.000 εργατικά ατυχήματα, για την ακρίβεια 14.920, σημειώνοντας νέο ρεκόρ από το 2000, το πρώτο έτος που έγινε ολοκληρωμένη καταγραφή. Από αυτά διερευνήθηκαν και ταξινομήθηκαν τα 7.827. Και από αυτά τα 109 ήταν θανατηφόρα, από τα οποία τα 47 ήταν αμιγώς εργατικά, εκ των οποίων το 51,1% συνέβη στον κατασκευαστικό τομέα, ενώ τα θανατηφόρα συμβάντα που οφείλονται σε παθολογικά αίτια ήταν 61. Μιλάμε δηλαδή για έναν νεκρό εργάτη ανά περίπου τρεις εργάσιμες μέρες, χωρίς στα στοιχεία αυτά να περιλαμβάνονται τα εργατικά ατυχήματα στα ορυχεία και στον κλάδο των ναυτεργατών καθώς και τα ατυχήματα που σχετίζονται με την εργασία αλλά δεν υπάρχει σχέση εξαρτημένης εργασίας, π.χ. των αυτοαπασχολούμενων».
Σύμφωνα με την πρόεδρο του Σωματείου Επιθεωρητών Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία Παναγιώτα Ρόζου, αν και τα στατιστικά δεδομένα για τις θανατηφόρες αιτίες στους χώρους εργασίας, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία (ΕU-ΟSΗΑ) στην Ευρώπη, αναφέρουν ότι το 98% της αιτίας θανάτου στην εργασία οφείλεται σε επαγγελματική ασθένεια και το 2% σε εργατικά ατυχήματα, στην Ελλάδα δεν δηλώνονται επαγγελματικές ασθένειες. Σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό για την Ασφάλεια και Υγεία στην Εργασία, οι θάνατοι από επαγγελματικές ασθένειες στην Ελλάδα υπολογίζονται σε περίπου 2.500.
Τα μέτρα πρόληψης και προστασίας
Ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδας (ΟΣΕΤΕΕ) και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (EU OSHA) και γραμματέας Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ), δημοσιοποίησε την έρευνα που δείχνει έκρηξη εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων στη χώρα μας και παράλληλα παρουσίασε τις βασικές προτάσεις των συνδικάτων για την προάσπιση και την προστασία της υγείας και της ασφάλειας των εργαζομένων, οι οποίες είναι οι εξής:
* Επαναφορά των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας.
* Ένταξη του μαθήματος για την Υγεία και την Ασφάλεια στην Εργασία στο ωρολόγιο πρόγραμμα από την Πρωτοβάθμια έως την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.
* Σύσταση φορέα επαγγελματικών ατυχημάτων και ασθενειών.
* Ενίσχυση και στελέχωση του ΣΕΠΕ.
* Ενίσχυση και αυτοτελής λειτουργία στο ΥΠΕΝ του ΣΕΜ.
* Ουσιαστική λειτουργία του Εθνικού Συμβουλίου για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία (ΕΣΥΑΕ).
* Δημιουργία διευθύνσεων Υγείας και Ασφάλειας στην Εργασία σε περιφερειακό και δημοτικό επίπεδο.
* Δημιουργία ειδικών τμημάτων πρόληψης, όπου θα περιλαμβάνεται και η Ιατρική της Εργασίας σε όλα τα νοσοκομεία.
* Ανάπτυξη εθνικού, δημόσιου προγράμματος υποχρεωτικών, περιοδικών, προσυμπτωματικών ελέγχων στους χώρους εργασίας.
* Ανάπτυξη ειδικού προγράμματος γενικευμένης πρακτικής ειδίκευσης στην Ιατρική της Εργασίας.
* Αναμόρφωση του συστήματος αναγγελίας και καταγραφής των επαγγελματικών ασθενειών και των εργατικών ατυχημάτων καθώς και του συστήματος παρακολούθησης, αξιολόγησης και αξιοποίησης των δεδομένων.
* Ενημέρωση και πιστοποίηση κάθε εργαζόμενου σε κάθε θέση εργασίας.
