Το επικοινωνιακό ανάχωμα σε περίπτωση μεγάλης κακοκαιρίας στην Αττική που μπορεί να οδηγήσει σε καταστροφικές πλημμύρες μετά και την τεράστια καταστροφή δασών και δασικών εκτάσεων από τις φωτιές που έπληξαν το Λεκανοπέδιο το καλοκαίρι, προετοιμάζει η κυβέρνηση μέσω του υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών και συγκεκριμένα του υφυπουργού Νίκου Ταχιάου ο οποίος έχει αναλάβει να «τρέξει» στα φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ τα fake news περί αττικόψαρου και περιβαλλοντικών οργανώσεων που μπλόκαραν το αντιπλημμυρικό έργο στον ποταμό Ερασίνο.
Τα ψέματα γύρω από το μπλοκάρισμα της χρηματοδότησης εξαιτίας του αττικόψου έρχονται να αποκαλύψουν έντεκα περιβαλλοντικές οργανώσεις με κοινή τους ανακοίνωση στην οποία εξηγούν γιατί η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) μπλόκαρε το αντιπλημμυρικό έργο και γιατί η κυβέρνηση έχει επιδοθεί σε επιχείρηση συγκάλυψης αντί συμμόρφωσης με τις επιταγές της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Οι έντεκα περιβαλλοντικές οργανώσεις παρουσιάζουν το καθεστώς προστασίας του ποταμού Ερασίνου, τον πραγματικό λόγο για τον οποίο εγκαταλείφθηκε η εργολαβία από τον ανάδοχο αλλά και τον πραγματικό λόγο για τον οποίο η η ΕΤΕπ και η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης, «πάγωσαν» τη χρηματοδότηση του έργου μέχρι να ολοκληρωθεί σχέδιο διορθωτικής δράσης.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ
Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων / Κίνδυνος καταστροφής του ποταμού Ερασίνου – Απειλεί με πάγωμα χρηματοδότησης
Το καθεστώς προστασίας και η παραίτηση του εργολάβου
Όπως επισημαίνουν οι 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις, η περιοχή που διατρέχει ο ποταμός Ερασίνος εντάσσεται σε πολλαπλά καθεστώτα προστασίας: είναι χαρακτηρισμένη ως υγρότοπος Α προτεραιότητας, Ειδική Ζώνη Διατήρησης (περιοχή του δικτύου Natura 2000), περιοχή με γεωργική χρήση γης, Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου και «Τοπίο Ιδιαιτέρου Φυσικού Κάλους».
Η κοίτη του ποταμού περνάει επίσης μέσα από ιδιαίτερα σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους. Οι προσφυγές Περιβαλλοντικών Οργανώσεων κατά των περιβαλλοντικών αδειοδοτήσεων (ΑΕΠΟ) του έργου διευθέτησης του Ερασίνου είχαν απορριφθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας αρχικά το 2013 και ξανά το 2020. Επομένως, το έργο δεν σταμάτησε από τα δικαστήρια. Παραιτήθηκε ο αρχικός ανάδοχος για οικονομικούς λόγους και χρειάστηκε να αναδειχθεί άλλος.
Γιατί «πάγωσαν» το έργο ΕΤΕπ και Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης
Τον Μάϊο 2023, ο Μηχανισμός Καταγγελιών (ΜΚ) της χρηματοδότριας του έργου Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), κατόπιν καταγγελιών περιβαλλοντικών οργανώσεων και πολιτών, διέγνωσε παραβιάσεις της ενωσιακής περιβαλλοντικής νομοθεσίας, μεταξύ άλλων:
1) παραβίαση της Οδηγίας Πλαίσιο για τα Ύδατα (ΟΠΥ), δεδομένου ότι προβλέπονται νέες υδρομορφολογικές αλλοιώσεις (διευθέτηση της κοίτης με τσιμέντο και συρματοκιβώτια), που υποβαθμίζουν την κατάσταση του ποταμού, χωρίς να έχει χορηγηθεί η σχετική εξαίρεση (άρθρο 4 παρ.7 ΟΠΥ) εκ των προτέρων, δηλαδή ήδη κατά το στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, όπως απαιτείται και από τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
2) παραβίαση της Οδηγίας για τους Οικότοπους γιατί πρόκειται για περιοχή Natura 2000 που επηρεάζεται σημαντικά από το έργο διευθέτησης, δεν είχε χορηγηθεί η σχετική εξαίρεση (άρθρο 6 παρ.3), λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατήρησης. Ως παράδειγμα αναφέρθηκε η περίπτωση του ενδημικού είδους αττικόψαρου, που δεν αξιολογείται καθόλου στη Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.
Τα πορίσματα αυτά υιοθετήθηκαν από την ΕΤΕπ, που με την από 29.12.2023 σύμβασή της με το Ελληνικό Δημόσιο πάγωσε τη χρηματοδότηση του έργου μέχρι την ολοκλήρωση ενός σχεδίου διορθωτικής δράσης (corrective action plan), που θα περιλαμβάνει την εξέταση της εφαρμογής των ως άνω εξαιρέσεων (άρ. 4 παρ.7 ΟΠΥ, άρ. 6 παρ.3 Οδηγίας για τους Οικοτόπους). Αντίστοιχα έπραξε και η Τράπεζα Ανάπτυξης του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Στην πραγματικότητα όμως, η σύμβαση με τον νέο ανάδοχο για το έργο στον Ερασίνο υπογράφηκε μετά τη δημοσίευση του πορίσματος του Μηχανισμού Καταγγελιών της ΕΤΕπ, ενώ ήταν γνωστό ότι η σχετική χρηματοδότηση «παγώνει».
Όσον αφορά τη φερόμενη προστασία του ίδιου του υγρότοπου από τον κίνδυνο πλημμύρας, σύμφωνα με την έκθεση πορισμάτων του Μηχανισμού Καταγγελιών της ΕΤΕπ «…η (περιβαλλοντική) έκθεση (ΜΠΕ 2017) δεν εκφράζει την επιστημονική θεωρία που υποστηρίζει ότι οι υγρότοποι είναι τα καλύτερα περιβάλλοντα για την ισορροπία των υδατικών συστημάτων: τα οικοσυστήματα των χερσαίων υγροτόπων απορροφούν τα πλεονάζοντα ύδατα και βοηθούν στην πρόληψη των πλημμυρών και της ξηρασίας...».
Συγκάλυψη από την κυβέρνηση αντί συμμόρφωση
Οι 11 περιβαλλοντικές οργανώσεις στην κοινή ανακοίνωση αποκαλύπτουν ότι η κυβέρνηση αντί να συμμορφωθεί, ως όφειλε στο πλαίσιο της καλόπιστης συνεργασίας, αναθεωρώντας (re-opening) την πλημμελή περιβαλλοντική αδειοδότηση, προχώρησε σε συγκάλυψη.
Ειδικότερα, στη 2 η Αναθεώρηση του Σχεδίου Διαχείρισης Λεκάνης Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) του Υδατικού Διαμερίσματος Αττικής υιοθετήθηκε «φωτογραφική» για τον Ερασίνο και το Μεγάλο Ρέμα Ραφήνας διάταξη, σύμφωνα με την οποία στα «έργα εθνικής σημασίας», δηλ. αυτά που «τρέχει» το υπουργείο Υποδομών, η εξαίρεση από την απαγόρευση της υποβάθμισης των υδάτων μπορεί να δύναται και εκ των υστέρων (!), δηλαδή και μετά το στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης, χωρίς δημόσια διαβούλευση με συμμετοχή των ενδιαφερόμενων φορέων και του κοινού αλλά με μία απλή αίτηση του Υπουργείου Υποδομών προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Μάλιστα, η ρήτρα αυτή υιοθετήθηκε και στα υπόλοιπα υδατικά διαμερίσματα της χώρας χωρίς να ληφθούν υπόψη τα αρνητικά σχόλια 10 και πλέον Περιβαλλοντικών Οργανώσεων, που προειδοποιούσαν για τον κίνδυνο καταδίκης της χώρας μας από το Δικαστήριο της Ε.Ε. λόγω του οριζόντιου, συστηματικού και γεωγραφικά εξαπλωμένου χαρακτήρα της παράβασης.
Να σημειωθεί ότι η χώρα μας έχει παραπεμφθεί στο ΔΕΕ λόγω της καθυστέρησης υιοθέτησης των ΣΔΛΑΠ (Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής) καθώς και των Σχεδίων Διαχείρισης Κινδύνων Πλημμύρας, μάλιστα τα τελευταία δεν έχουν ακόμη εγκριθεί.
Οι έντεκα οργανώσεις που υπογράφου την κοινή ανακοίνωση
ΑΝΙΜΑ – Σύλλογος Προστασίας και Περίθαλψης Άγριας Ζωής
Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού
Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης (ΕΕΠΦ)
Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας
Καλλιστώ-Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Άγρια Ζωή και τη Φύση
Κίνηση για την Προστασία και την Ανάδειξη του Μεγάλου Ρέματος Ραφήνας
ΟΖΟΝ Μη Κυβερνητική Οργάνωση
Πρωτοβουλία για την Προστασία του Ερασίνου
ΡΟΗ- Σύλλογος Πολιτών υπέρ των Ρεμάτων
iSea-Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Προστασία των Υδάτινων Οικοσυστημάτων
