11 Δεκεμβρίου: Ημέρα του Παιδιού. Αυθόρμητα -και αυθαίρετα- κάποιες εικόνες έρχονται στο μυαλό μου: Η κατακόκκινη ζωγραφιά της εξάχρονης μετανάστριας που είχε έρθει ποδαράτα από την Αλβανία, με κόκκινα μυτερά βουνά σε κόκκινο φόντο να περιγράφουν τους πόνους στα πόδια και την εξάντλησή της. Τα πλούσια χρώματα και τα περίεργα σχήματα των σπιτιών στις ζωγραφιές των τσιγγανόπουλων να εκφράζουν τον πόθο τους για μια εστία. Η θύμηση της προσφυγοπούλας που καθόταν ώρες πάνω από το μεγάλο χαρτί του μέτρου, δεν ήθελε με τίποτα να αφήσει το πινέλο και τις μπογιές κι ακούραστη γέμιζε το χαρτί με έντονα και σκοτεινά χρώματα πενθώντας τα τέσσερα νεκρά αδελφάκια της.
Και άλλες πολλές εικόνες παιδιών που μέσα από τη ζωγραφική προσπαθούν να επουλώσουν τραύματα, να μιλήσουν για το ανείπωτο, να μετουσιώσουν το επώδυνο σε ωραίο. Παιδιά που στη ζωγραφική βρίσκουν ένα δυνατό όπλο για να διαχειριστούν το συναίσθημά τους και να επιβιώσουν από έναν άδικο κατατρεγμό.
11 Δεκεμβρίου: Ημέρα του Παιδιού. Ημέρα γιορτής; Όχι βέβαια! Ημέρα οργής και θλίψης.
Οργής και θλίψης επειδή σε παγκόσμια κλίμακα τα παιδιά είναι αυτά που, ενώ δεν έχουν καμία ευθύνη για τα όσα συμβαίνουν, υφίστανται τις χειρότερες συνέπειες των απάνθρωπων αποφάσεων και πράξεων των λίγων και δυνατών. Οργής και θλίψης επειδή βιώνουν την κατάφωρη παραβίαση των δικαιωμάτων τους, κι ας έχουν περάσει 32 χρόνια από την υπογραφή της Διεθνούς Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα του Παιδιού.
Κι εδώ, την ώρα που τα ΜΜΕ μας βομβαρδίζουν με ρομαντικές διαφημίσεις για δήθεν χαρούμενες και λαμπερές γιορτές, τα στοιχεία της Eurostat για το 2020 μας λένε ότι το 31,5% των παιδιών στην Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπο με τον κίνδυνο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού.
Συγχρόνως, τα ίδια ΜΜΕ μας κρύβουν την πραγματικότητα σχετικά με τα παιδιά πρόσφυγες, που, αν είναι τυχερά και δεν πνιγούν στο Αιγαίο ή στα νερά του Έβρου, φυλακίζονται στα σύγχρονα στρατόπεδα συγκέντρωσης στη μέση του πουθενά, μη έχοντας τι άλλο να κάνουν από το να αναλογίζονται τη φρίκη των πολέμων που έζησαν, τους δικούς τους που έχασαν και να ατενίζουν με τρόμο ένα αβέβαιο μέλλον.
Όσο για τα τσιγγανόπουλα, αυτά, αόρατα όλον τον καιρό, ξεχασμένα στις άθλιες συνθήκες διαβίωσης τους και την καταφρόνια της κοινωνίας μας, ξαφνικά κάποια μέρα γίνονται πρωταγωνιστές στα social media και στα τηλεοπτικά πάνελ, όταν ένα ακραίο γεγονός βίας, κρατικής ή κοινωνικής, όπως τα πρόσφατα στο Πέραμα και το Κερατσίνι, τα φέρει στο προσκήνιο.
Αλλά ούτε και τα παιδιά των αστών μένουν αλώβητα αυτή την περίοδο, όταν μέσα στην παράνοια των μέτρων για την πανδημία βλέπουν να ανατρέπονται οι βεβαιότητές τους, να θολώνει όλο και περισσότερο το τοπίο γύρω τους. Και ακριβώς τώρα που το άγχος έχει κυριεύσει τις ψυχές των παιδιών κάθε τάξης και προέλευσης, το επιτελικό κράτος αποφασίζει να τα αφοπλίσει, να τους αφαιρέσει ακόμα και τη δυνατότητα έκφρασης / επεξεργασίας συναισθημάτων μέσω της τέχνης, αντικαθιστώντας τις δημιουργικές δραστηριότητες με την «ανάπτυξη δεξιοτήτων». Τι φοβάται πιο πολύ, τη δύναμη της τέχνης να προετοιμάσει ανατροπές ή τη δύναμη των παιδιών να επιβιώνουν ακόμα και σε εμπόλεμες περιόδους;
Σήμερα, λοιπόν, 11 Δεκεμβρίου 2021, ο κίτρινος ήλιος με τις μαύρες αχτίδες μιας προσφυγοπούλας από το καμπ της Ελευσίνας του 2017 μου ταιριάζει απόλυτα για να διαμαρτυρηθώ, εκφράζοντας τη δική μου θλίψη και οργή για την κατάφωρη καταπάτηση των δικαιωμάτων των παιδιών, μέχρι και του αυτονόητου δικαιώματος στη ζωή.
* Η Αναστασία Χατζηστεφάνου - Βαφέα είναι διευθύντρια του Κέντρου Παιδαγωγικής και Καλλιτεχνικής Επιμόρφωσης «Σχεδία»
