Μια τυπική ημέρα στη Λεωφόρο Δημοκρατίας, η οποία ενώνει το Κερατσίνι με το Πέραμα και τον Πειραιά και φτάνει έως την Αθήνα, σε βρίσκει συνήθως με ένα μεγάλο «βάρος». Κάτι τα κολλημένα στην κίνηση αυτοκίνητα, κάτι η μολυσμένη ατμόσφαιρα, αλλά και η ασταμάτητη διαδοχή απορριμματοφόρων προς τον Σταθμό Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων (ΣΜΑ) του Σχιστού, η κεντρική αρτηρία της περιοχής προδίδει τη μεγάλη επιβάρυνση.
«Στον ΣΜΑ αυτή τη στιγμή ξεφορτώνουν τα σκουπίδια τους 18 δήμοι της Αττικής και από εκεί μεταφέρονται στη Φυλή - αυτό σημαίνει ότι από τη πόλη μας περνάνε απορριμματοφόρα 17 ακόμα δήμων, σκεφτείτε την ηχορύπανση, τη ρύπανση του αέρα. Αυτός ο Σταθμός ρίχνει την ποιότητα ζωής μας και την αξία των ακινήτων» λέει στην ΑΥΓΗ η Ελένη Μπέλκα, 22 ετών, φοιτήτρια Νομικής, η οποία έχει μεγαλώσει στην Αμφιάλη, κοντά στο Σχιστό. Ξέρει από τους παλαιότερους ότι ο Σταθμός ήταν πριν από αρκετά χρόνια χωματερή. Και κινδυνεύει να ξαναγίνει: μέχρι την περασμένη Τρίτη ήταν αποκλεισμένος από οχήματα του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας, ο οποίος αντιδρά στη δημιουργία Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων (δίπλα στον ΣΜΑ).
Αν η Μονάδα λειτουργήσει, η Ελ. Μπέλκα «θα εισπνέει πλέον όλη τη βρόμα», λόγω της τοποθεσίας που βρίσκεται το σπίτι της.
Αν δεν αποτραπεί η μετατροπή του Σχιστού σε βασικό, μαζί με τη Φυλή, αποδέκτη των απορριμμάτων της Αττικής, «οι κάτοικοι θα δουν τα τριαξονικά να αφήνουν τα σκουπίδια 2 χιλιόμετρα από τα σπίτια τους, με κομβόι στη Λεωφόρο Δημοκρατίας, η οποία θα φρακάρει εντελώς» είναι η δυσοίωνη πρόβλεψη του 63χρονου Γιώργου Ασκητόπουλου. Επί 40 χρόνια κάτοικος, «ξέρει τους αγώνες από τα τέλη της δεκαετίας του '70, για τη χαβούζα, τα λιπάσματα, αργότερα την Cosco, την Oil One, την Ψυττάλεια, το αποχετευτικό - είμαστε μια εργατούπολη που διαχρονικά όλοι σχεδόν τη θεωρούν την πίσω αυλή της Αττικής». Στενοχωριέται που δεν είναι πιο μαζικές οι διαμαρτυρίες αυτών των ημερών.
Όταν, λέει, εισπνέεις καθημερινά το καρκινογόνο βενζόλιο της Oil One, κάθε νέα επιβάρυνση προκαλεί εφιάλτες για την υγεία και το μέλλον των παιδιών σου. «Το καλοκαίρι κλείνουμε τα παράθυρα για να μην έρχεται η μυρωδιά».
«Δεν θα υπάρχει μέρα και ώρα που να μη βλέπεις απορριμματοφόρο μπροστά σου» προεξοφλεί ο Μιλτιάδης Θεόδοτος, αντιδήμαρχος Καθαριότητας του Δήμου Κερατσινίου - Δραπετσώνας. Ήταν ο άνθρωπος που προπηλακίστηκε από τις δυνάμεις καταστολής και απειλήθηκε με σύλληψη το βράδυ της Τρίτης (9.11), κατά την «καταδρομική επίθεση ΜΑΤ και ΟΠΚΕ, σε συνεργασία με μηχανισμούς της Περιφέρειας Αττικής» για να ανοίξει βίαια τον ΣΜΑ, μετά από εισαγγελική εντολή.
Το κλείσιμο του Σταθμού ήταν ο μόνος τρόπος για να δεχτεί να συναντήσει τη δημοτική αρχή ο Γ. Πατούλης. Ο Μ. Θεόδοτος ξεκαθαρίζει ότι η διοίκηση του δήμου θα συνεχίζει με κάθε άλλο μέσο να αντιστέκεται στη δημιουργία μονάδων «που συνολικά θα δέχονται 250.000 τόνους απορριμμάτων και βιοαποβλήτων, με προοπτική να συνοδευτούν από εργοστάσιο καύσης, πάντα προς όφελος των ιδιωτών που θα τα διαχειρίζονται».
Το μήνυμα που έστειλαν κάτοικοι και δημοτική αρχή και στη χθεσινή (13.11) συγκέντρωση στο Σχιστό είναι ότι κυβέρνηση και Περιφέρεια, «αντί να τρομοκρατούν δρώντας στα σκοτάδια», οφείλουν να πάρουν πίσω το σχέδιο για λειτουργία εργοστασίων σκουπιδιών μόνο σε Σχιστό και Φυλή, αντί ενός ανά περιφερειακή ενότητα - που παραβιάζει την αρχή της εγγύτητας και υποθηκεύει το μέλλον των κατοίκων της Β' Πειραιά.
«Να πάψουμε να είμαστε ο 'κάδος απορριμμάτων' της Αττικής, αυτό ζητάμε» συνοψίζει ο Γ. Ασκητόπουλος.
Ένα διαχρονικό έγκλημα
Το χρονικό της υποβάθμισης, εκβιομηχάνισης και απαξίωσης μιας συνοικίας που φορτώθηκε το βάρος της ανάπτυξης ολόκληρης της Αττικής
Κερατσίνι και Δραπετσώνα. Δύο περιοχές ταυτισμένες με το σκληρό μεροκάματο, τα χαμηλά σπίτια και την προσφυγιά. Με βιομηχανικές εγκαταστάσεις, καζάνια και φουγάρα. Με αγωγούς που έχουν ατελείωτες διαδρομές και φορτηγά που μεταφέρουν ασήκωτα φορτία, αλλά και σκουπιδιάρικα που εναποθέτουν αβάσταχτο βάρος για τους ανθρώπους που κατοικούν εκεί.
Ποιος να το περίμενε; Με ονόματα εμπνευσμένα, κατά κάποιες πηγές, από την Κερατιά (Χαρουπιά), που φύτρωνε κάποτε στο Κερατσίνι, κι από την αρβανίτικη ονομασία του ρέματος («ντραπ») που έτρεχε κάποτε στη Δραπετσώνα, οι δύο περιοχές φανερώνουν ότι υπήρξαν κάποτε ειδυλλιακές ως τοποθεσίες.
Δυστυχώς για το μέρος και τους ανθρώπους που βρέθηκαν να ζουν σε αυτό, οι προδιαγραφές για μια ζωή χαρισάμενη παραμερίστηκαν προς όφελος της βιομηχανίας και των αναγκών της υπόλοιπης πόλης.
Η σημερινή αγανάκτηση που αντικρίζεις στα πρόσωπα των ανθρώπων εκεί, μπροστά στο ενδεχόμενο να επωμιστούν το βάρος του βασικού αποδέκτη σκουπιδιών της Περιφέρειας Αττικής, έχει πίσω της μια διαδρομή με επιβαρύνσεις κοντά ενάμιση αιώνα.
Ενδεικτικά ένα χρονικό με τις αλλαγές και παρεμβάσεις που έχουν συμβεί στην ευρύτερη περιοχή:
* Από τον 19ο αιώνα η Δραπετσώνα γίνεται από τα πιο βασικά τοπόσημα στην ευρύτερη βιομηχανική ζώνη του Πειραιά. Πλήθος κεφαλαίων και επενδύσεων εισρέουν στην περιοχή και την απομυζούν. Τα Ναυπηγεία Βασιλειάδη (1898-1912) ήταν η πρώτη μεγάλη λιμενική εγκατάσταση. Ακολούθησαν τα Λιπάσματα (1909-2000), το Βυρσοδεψείο (ή Ταμπάκικο - 1910 με λειτουργία έως τα μέσα της δεκαετίας του 1970), η ΑΓΕΤ Ηρακλής (1911 με παραγωγή τσιμέντου έως το 1985), το Γυψάδικο (1920-1987) και οι πιο πρόσφατες εγκαταστάσεις πετρελαιοειδών εταιρειών (Shell, BP, Mobil, Oil One).
* Από τη δεκαετία του 1950 άρχιζε να υπάρχει η χρήση των σπιτικών βόθρων και η μεταφορά των βοθρολυμάτων με βυτιοφόρα προς αποδέκτες ευκολίας, ώστε να μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες της Αθήνας. Το 1959 άρχιζε να χτίζεται ο κεντρικός αποχετευτικός αγωγός που οδηγούσε τα λύματα του ιστορικού κέντρου στον Ακροκέραμο, στην περιοχή του Κερατσινίου, και χυνόταν στην θάλασσα μέχρι το 1994.
* Από το 1994 λειτουργεί στην Ψυττάλεια (νησίδα του Σαρωνικού ακριβώς απέναντι από το Κερατσίνι, με μήκος μόλις ενάμισι χιλιόμετρο) κέντρο επεξεργασίας λυμάτων. Πρόκειται για έναν από τους μεγαλύτερους βιολογικούς καθαρισμούς της Ευρώπης, ο οποίος δέχεται καθημερινά πάνω από 730.000 κυβικά λυμάτων.
* Από το 1992 έως και σήμερα λειτουργεί ένας σταθμός μεταφόρτωσης απορριμμάτων στο Σχιστό, στον οποίο συγκεντρώνονται τα απορρίμματα 18 δήμων για να μεταφερθούν στη Φυλή, όπου καταλήγουν όλα τα απορρίμματα της Αττικής. Είναι ο χώρος όπου προγραμματίζεται να συμβεί η δημιουργία και λειτουργία ΧΥΤΑ.
* Απ’ τον Απρίλιο του 2009 και την έγκριση της Βουλής η COSCO εκμεταλλεύεται για 35 χρόνια τις Προβλήτες ΙΙ και ΙΙΙ του Σταθμού Εμπορευματοκιβωτίων του λιμανιού του Πειραιά. Στις 23 Φεβρουαρίου του 2021 πήρε έγκριση από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη δημιουργία δύο εργοταξίων, σε απόσταση αναπνοής από τα σπίτια, για τις ανάγκες της κατασκευής της νέας προβλήτας κρουαζιέρας στη νότια πλευρά του λιμανιού.
Συνολικά με τους σχεδιασμούς της για το μέλλον η COSCO «πρόκειται να αλλάξει με τρομακτικό τρόπο τη φυσιογνωμία της πόλης» σημειώνει ο δήμος. Όπως αναφέρει, η εταιρεία επιδιώκει ειδικότερα:
- Tο μπάζωμα της θάλασσας στον Αϊ-Γιώργη στην περιοχή του Σκλαβενίτη και τη δημιουργία χώρου εμπορευματοκιβωτίων.
- Τη δημιουργία car terminal μπροστά από τη ΔΕΗ.
- Τη δημιουργία κέντρου logistics.
- Επιθυμεί να πάψουν να λειτουργούν η Ιχθυόσκαλα και το λιμανάκι του Αγίου Νικολάου.
- Χωρίς να προηγηθεί κανένας διάλογος, τον Φεβρουάριο του 2020 προτάθηκε απ’ την Περιφέρεια να υποδεχτούν τα απορρίμματα όλης της Αττικής, για ακόμη μία φορά, η Φυλή και το Σχιστό.
* Τον Ιούλιο του 2021 με τροπολογία του υπουργείου Περιβάλλοντος που κατατέθηκε στο νομοσχέδιό του για τη διαχείριση των αποβλήτων άνοιξε ο δρόμος για τη μετατροπή του Σχιστού σε βασικό αποδέκτη των απορριμμάτων.
* Φωτεινή εξαίρεση στην υποβάθμιση αποτελεί η απόδοση στον Δήμο Κερατσινίου - Δραπετσώνας, το 2016, του θαλάσσιου μετώπου στο πρώην εργοστάσιο Λιπασμάτων. Η πρώην βιομηχανική περιοχή, όπου επί κυβέρνησης Ν.Δ. - ΠΑΣΟΚ σχεδιαζόταν να εγκατασταθούν βιομηχανικές, μεταποιητικές και άλλες χρήσεις, αναπλάστηκε και ως Πάρκο Εργατιάς πλέον, αποτελεί μια ανάσα αναψυχής και πολιτισμού δίπλα στη θάλασσα.
Χρήστος Βρεττάκος, δήμαρχος Κερατσινίου - Δραπετσώνας: Είμαστε με τη σωστή πλευρά της Ιστορίας
Πριν αρκετούς μήνες είχα αποστείλει επιστολή προς τους δημάρχους της Αττικής για τα σχέδια της Περιφέρειας για την περιοχή του Σχιστού, τονίζοντας ότι για δεκαετίες η πόλη μας υποφέρει από τις ρυπογόνες δραστηριότητες, γεγονός που δεν μπορεί να γίνει πλέον ανεκτό. Δυστυχώς, αυτή η επιστολή έμεινε αναπάντητη.
Ο αποκλεισμός του ΣΜΑ ήταν για μας το μόνο εργαλείο που μας απέμεινε για να διεκδικήσουμε το δίκιο μας. Η κυνική αντιμετώπιση κυβέρνησης και Περιφέρειας να νομοθετήσουν εν μέσω πανδημίας τη δημιουργία ΜΕΑ δίπλα από το ΣΜΑ στο Σχιστό, σε προστατευόμενη ζώνη Α’, στο όρος Αιγάλεω, δεν μας άφηνε άλλα περιθώρια.
Μετά από σχεδόν τρεις εβδομάδες αποκλεισμού, κυβέρνηση και Περιφέρεια, αγνοώντας την απαίτηση των κατοίκων για μια κοινωνικά δίκαιη λύση, έστειλαν νύχτα τα ΜΑΤ για να ανοίξουν το ΣΜΑ. Δεν πτοούμαστε, ξέρουμε ότι σε αυτή τη μάχη είμαστε με τη σωστή πλευρά της Ιστορίας και θα παλέψουμε μαζί με κατοίκους, φορείς και συλλογικότητες ώστε να πάψουμε πλέον να είμαστε η πίσω αυλή της Αττικής. Για μας είναι σημαντικό να δούμε τη θέση των φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για το θέμα της διαχείρισης των απορριμμάτων στην Περιφέρεια Αττικής.
Νίνα Κασιμάτη: Αν η κυβέρνηση Μητσοτάκη ξαναφέρει τα ΜΑΤ στο Σχιστό προκαλεί νέα Κερατέα
Το αυταρχικό κράτος Μητσοτάκη –που προφανώς δεν έχει μελετήσει τα γεγονότα της Κερατέας το 2011, αλλά ούτε και την αγωνιστική ιστορία του λαού της Β’ Πειραιά– έστειλε ΜΑΤ, γερανοφόρα και τριαξονικά στο Σχιστό μέσα στα άγρια μεσάνυχτα, κατόπιν υπομνήματος της Περιφέρειας Αττικής στην Εισαγγελία, για να σπάσει τον αποκλεισμό διαρκείας του Σταθμού Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων.
Ο Δήμος Κερατσινίου-Δραπετσώνας είχε προβεί στον αποκλεισμό, ύστερα από ομόφωνες αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου και λαϊκές κινητοποιήσεις σε Πέραμα και Κερατσίνι, ως ύστατο μέσο διαμαρτυρίας και αντίστασης στην αντιδημοκρατική επιλογή της Κυβέρνησης Μητσοτάκη και της Περιφέρειας Αττικής να δρομολογήσουν μόνο στο Σχιστό και στη Φυλή την εγκατάσταση και λειτουργία εργοστασίων σκουπιδιών (Μονάδες Επεξεργασίας Απορριμμάτων) για την εξυπηρέτηση όλης της Αττικής.
Αντί δηλαδή να προχωρήσουν σε ταυτόχρονη χωροθέτηση ανά περιφερειακή ενότητα, σύμφωνα με την εγχώρια και ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία, την αρχή της εγγύτητας, το σύνταγμα καθώς και το δικαίωμα όλων των Ελλήνων πολιτών στην ποιότητα ζωής, επιλέγουν να ακυρώσουν το κράτος δικαίου για τους πολίτες της Β’ Πειραιά και της Δυτικής Αττικής.
Καταγγέλλω την ανάλγητη κυβέρνηση Μητσοτάκη και τη Διοίκηση της Περιφέρειας Αττικής για το μεταμεσονύχτιο σκουπιδοπραξικόπημα της πιτζάμας στο Σχιστό με ΜΑΤ και καταστολή του αγώνα μας, o οποίος θα συνεχιστεί μέχρι τη νίκη. Η υποτίμηση των πολιτών της Β’ Πειραιά δεν είναι δικαίωμα τους και η τρομοκρατία δεν θα περάσει.
Παράλληλα αναμένουμε από τις διοικήσεις όλων των Δήμων της Αττικής, αντί να νίπτουν τας χείρας τους, να αναλάβουν επιτέλους την ευθύνη που τους αναλογεί ανά περιφερειακή ενότητα. Δηλαδή, να συμβάλουν έμπρακτα και ηχηρά στην προώθηση μιας σύγχρονης, δημόσιας, οικολογικής, βιώσιμης και δίκαιης λύσης για τη διαχείριση των αποβλήτων του Λεκανοπεδίου Αττικής με αποκέντρωση και χωροταξική δημοκρατία για όλους εδώ και τώρα.
