Λένε πως οι άνθρωποι συνηθίζουν να μιλούν πολύ γι’ αυτό που δεν έχουν. Οι Βορειοευρωπαίοι μιλούν για τον ήλιο και τη ζέστη. Οι Νοτιοευρωπαίοι για βαριά βιομηχανία και ανάπτυξη υψηλής τεχνολογίας. Οι κοντοί μιλούν για τα αντικείμενα που βρίσκονται συνήθως ψηλά και χρειάζονται βοηθήματα για τα να φτάσουν και οι ψηλοί συνήθως μιλούν για τη μέση τους. Αυτό βεβαίως δεν έχει να κάνει με τη διάθεση, την έλλειψη ή την προσδοκία τους, αλλά οπωσδήποτε είναι ένα σημαντικό πρόβλημα παρότι ιατρικής φύσεως. Εν πάση περιπτώσει, οι άνθρωποι, γενικά τουλάχιστον, μιλούν γι’ αυτό που δεν έχουν. Για τα απλά καθημερινά πράγματα που δεν έχουν και επιθυμούν. Όταν τα αποκτούν, όπως, για παράδειγμα, ένα νέο όχημα ή μία συσκευή, τότε οι αναφορές σιγά σιγά αραιώνουν, μέχρι που στο τέλος γίνεται μια νέα καθημερινότητα. Για λίγο καιρό ηρεμούν κι έπειτα αρχίζουν να ονειρεύονται κάτι παραπάνω, το επόμενο μοντέλο ή, τα τελευταία χρόνια, νέες λειτουργίες που θα τους έκαναν τη ζωή πιο εύκολη και πιο γρήγορη.
Η σκληρή αλήθεια είναι πως ακόμα και με τις πιο γρήγορες ή τις πιο εύχρηστες τεχνολογίες η ζωή των ανθρώπων δεν έχει αλλάξει και πολύ. Πρόσφατα, ένας πολύ στενός μου φίλος, ο Χάρης, μου έλεγε πως παρότι κατάφερε να αποκτήσει ένα όχημα που επιθυμούσε πολύ και που έχει μειώσει τον χρόνο για τις μετακινήσεις του πάρα πολύ, εξακολουθεί να έχει λιγότερο χρόνο από όσο θα περίμενε πως θα είχε. Σε βαθμό μάλιστα που το μόνο που κατάφερε να κατακτήσει είναι να ολοκληρώνει περισσότερες δουλειές από αυτές που ολοκλήρωνε πριν στον ίδιο χρόνο και εξακολουθεί να έχει λιγότερο προσωπικό χρόνο. Εν πάση περιπτώσει, ο κανόνας λίγο έως πολύ είναι απλός και βγαίνει εμπειρικά από την ίδια τη ζωή: Οι άνθρωποι μιλούν κυρίως γι’ αυτά που τους λείπουν μέχρι να τα αποκτήσουν. Αυτό είναι οπωσδήποτε ένα σημαντικό ζήτημα για τους ανθρώπους, διότι, μεταξύ άλλων, αναδεικνύει και τις αδυναμίες τους σε βαθμό που πολλές φορές τους καθιστά ευάλωτους σε χειρισμούς και κριτική. Το μεγάλο πρόβλημα όμως δεν είναι αυτό. Το μεγάλο πρόβλημα είναι πως παρότι όλοι γνωρίζουμε αυτό το μικρό ελάττωμα, κάνουμε πως δεν το βλέπουμε όταν αφορά εμάς ή όταν αφορά τις κυβερνήσεις μας.
Στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, για παράδειγμα, η μόνιμη επωδός είναι η ανεξαρτησία και η ασφάλεια. Δεν χρειάζεται πολύς κόπος για να ανακαλέσουμε στη μνήμη μας τα περιστατικά των πυροβολισμών ή της αστυνομικής βίας που έχει προκαλέσει απώλειες δεκάδων ζωών. Δεν χρειάζεται επίσης να πάμε και πολύ μακριά όταν βλέπουμε πως όλα τα κεντρικά πρόσωπα της σημερινής αμερικανικής διοίκησης μιλούν για τη νίκη των ΗΠΑ έναντι του Ιράν. Οι Αμερικανοί, παρεμπιπτόντως, ακόμα περιμένουν το ok στην τέταρτη-πέμπτη πρόταση εκεχειρίας που έχουν καταθέσει έχοντας ήδη σταματήσει τις επιχειρήσεις. Στις χώρες της Ευρώπης η κύρια συζήτηση είναι η ακρίβεια και η ενεργειακή ασφάλεια που συνεχώς εξασφαλίζεται από τις επιλογές της ευρωπαϊκής ηγεσίας και μονίμως επανέρχεται στη συζήτηση, διότι οι επόμενες εβδομάδες πάντα θα είναι κρίσιμες και πάντα θα πρέπει να αντιμετωπίζουμε νέες προκλήσεις.
Στην Ελλάδα τώρα, τα βασικά ζητήματα της συζήτησης είναι οπωσδήποτε η ακρίβεια, διότι ως ευρωπαϊκή χώρα δεν μπορείς να αποφύγεις το ευρωπαϊκό σκέλος της συζήτησης, αλλά μετά η συζήτηση περιστρέφεται στην αξιοκρατία και στο ψηφιακό κράτος. Σε συνδυασμό πάντα με τη Δικαιοσύνη και τη λειτουργία των θεσμών που όλοι πρέπει να εμπιστευόμαστε, λες και δεν την αποδίδουν άνθρωποι που μπορεί να είναι ευάλωτοι. Βέβαια, στην Ελλάδα ασχολούμαστε και με την αναβάθμιση της χώρας μας ως ισχυρή Δημοκρατία με ισχυρή οικονομία που είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει κάθε νέα πρόκληση. Μία συζήτηση που, όπως λέει ο φίλος μου ο Χάρης, θυμίζει προ-μνημονιακή Ελλάδα. Αλλά εγώ δεν συζητώ καθόλου γι’ αυτό, διότι δεν μου λείπει.
