Δεν μαθαίνουμε πολλά στην Ελλάδα για το Συμβούλιο της Ευρώπης, ιδρυμένο το 1949, που βοήθησε σημαντικά στην διεθνή καταδίκη και απομόνωση της φασιστικής δικτατορίας 1967-1974. Σήμερα, ο θεσμός αυτός ανθρώπινων δικαιωμάτων είναι πανευρωπαϊκός και πολύ πιο αντιπροσωπευτικός από την ΕΕ, αν και αυτή η διαρκώς διευρύνεται και, πέραν της οικονομικής διάστασης, αναδεικνύεται σε πολιτική οντότητα, χωρίς όμως στρατηγική αυτονομία από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ.
Μέχρι πρότινος, στην κοινοβουλευτική συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης μετείχαν δύο πρώην πρωθυπουργοί, οι Αλέξης Τσίπρας και Γιώργος Παπανδρέου, με τον πρώτο μη μέλος σήμερα, αφού παραιτήθηκε από βουλευτής. Επισημαίνω ότι η παρουσία Τσίπρα δεν ήταν τυπική, αφού είχε αναλάβει πρόεδρος επιτροπής για τα Δυτικά Βαλκάνια, κάτι που δεν άρεσε στον διχαστικό Αντώνη Σαμαρά, ο οποίος κατηγόρησε και γι’ αυτό τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Προφανώς, ο Σαμαράς δεν έχει αποδεχτεί την συμφωνία των Πρεσπών, την οποία όμως η κυβέρνηση Μητσοτάκη σέβεται και τηρεί χωρίς ορατά αποτελέσματα.
Στο ενεργητικό του Συμβουλίου της Ευρώπης είναι και ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης, ήδη από το 1961. Μεταγενέστερα, 3 Μαΐου 1996 συμπληρώθηκε με την ψήφιση στο Στρασβούργο του Αναθεωρημένου Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Χάρτη, που περιλαμβάνει οκτώ νέα δικαιώματα και τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιουλίου 1999.
Τα οκτώ νέα δικαιώματα είναι, στον εργασιακό χώρο, δικαίωμα σε περίπτωση απόλυσης (άρθρο 24), δικαίωμα απαιτήσεων, σε περίπτωση πτώχευσης του εργοδότη (άρθρο 25), δικαίωμα για αξιοπρέπεια στην εργασία (άρθρο 26), δικαίωμα των εργαζομένων με οικογενειακές υποχρεώσεις για ίσες ευκαιρίες και ίση μεταχείριση (άρθρο 27), δικαίωμα των εκπροσώπων των εργαζομένων για προστασία στο επίπεδο της επιχείρησης και παροχή διευκολύνσεων (άρθρο 28), δικαίωμα για ενημέρωση και διαβούλευση σε διαδικασίες μαζικών απολύσεων (άρθρο 29).
Στον τομέα της κοινωνικής προστασίας προστέθηκε το δικαίωμα για προστασία ενάντια στη φτώχεια και τον κοινωνικό αποκλεισμό (άρθρο 30), όπως και δικαίωμα για στέγαση (άρθρο 31). Συνολικά, κατοχυρώνονται τριάντα ένα κοινωνικά δικαιώματα.
Προβλέπονται επίσης μηχανισμοί ελέγχου της εφαρμογής του Χάρτη, είτε μέσω εκθέσεων των κρατών, είτε μέσω συλλογικών προσφυγών από τους κοινωνικούς εταίρους του Συμβουλίου της Ευρώπης.
Επιπλέον, ΜΚΟ που έχουν συμβουλευτικό καθεστώς στο Συμβούλιο της Ευρώπης, δικαιούνται να καταγγέλλουν απευθείας τις παραβιάσεις του Χάρτη στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή Κοινωνικών Δικαιωμάτων, υποβάλλοντας προσφυγές.
Η Ελλάδα κύρωσε το 1984 τον Χάρτη του Τορίνο (1961), όπως και το πρόσθετο Πρωτόκολλο του 1998. Έχει υπογράψει και τον Αναθεωρημένο Κοινωνικό Χάρτη του 1996, τον οποίο κύρωσε η κυβέρνηση Τσίπρα το 2016.
Με την ευκαιρία των 30 χρόνων από την υιοθέτηση του Χάρτη στην σημερινή του προωθημένη μορφή, το ΠΑΔΟΠ προγραμματίζει συνεδριακού χαρακτήρα εκδήλωση, αρχές του 2026.
20 Νοεμβρίου 2025
Πάνος Τριγάζης
Πρόεδρος του ΠΑΔΟΠ
