Ο πόλεμος στο Ιράν δεν είναι μια «μακρινή σύγκρουση». Δεν είναι εικόνες στις ειδήσεις. Είναι ο καταλύτης μιας παγκόσμιας οικονομικής ανατροπής που ήδη χτυπάει την πόρτα μας. Και η Ελλάδα, με μια οικονομία εύθραυστη, υπερχρεωμένη και εξαρτημένη από ακριβή ενέργεια, βρίσκεται ξανά στη λάθος πλευρά της Ιστορίας. Τα ομόλογα καταρρέουν και μαζί τους καταρρέει ο μύθος της ασφάλειας.
Οι αγορές δεν περιμένουν. Ξεπουλάνε ομόλογα με ρυθμό που θυμίζει τις πιο σκοτεινές στιγμές της δεκαετίας. Στο Λονδίνο οι αποδόσεις των διετών εκτοξεύονται στο 4,49%, αναβιώνοντας το φάντασμα της Liz Truss. Στις ΗΠΑ ο Powell παγώνει τις μειώσεις επιτοκίων και το διετές ανεβαίνει στο 3,87%. Η Ευρώπη ακολουθεί. Αυτό δεν είναι μία «τεχνική διόρθωση». Είναι πανικός μπροστά σε έναν νέο κύκλο στασιμοπληθωρισμού.
Το CEPR (Center for Economic Policy Research,15-3-2026), εξετάζοντας 300 χρόνια πολέμων και πανδημιών, δείχνει ότι οι κάτοχοι κρατικού χρέους χάνουν κατά μέσο όρο 14% πραγματικής αξίας στα πρώτα τέσσερα χρόνια μιας σύγκρουσης. Ο πληθωρισμός, όχι οι βόμβες, είναι αυτός που τους καταστρέφει. Το CEPR είναι ένα από τα σημαντικότερα οικονομικά ερευνητικά ινστιτούτα στον κόσμο, δεν είναι κάποιο «think tank της σειράς». Είναι ένας από τους πιο σοβαρούς φορείς παραγωγής οικονομικής γνώσης στην Ευρώπη. Οι μελέτες του CEPR θεωρούνται gold standard στην οικονομική έρευνα διότι δεν είναι πολιτικά κατευθυνόμενο, δεν είναι λόμπι και είναι καθαρή ακαδημαϊκή έρευνα.
Οι ΗΠΑ με 39 τρισ. χρέος, ο κόσμος πληρώνει τον λογαριασμό
Το αμερικανικό χρέος έχει ξεπεράσει τα 39 τρισ. δολάρια. Οι τόκοι και μόνο κοστίζουν 1 τρισ. τον χρόνο. Και τώρα το Πεντάγωνο ζητά πάνω από 200 δισ. για τη σύγκρουση. Όταν η υπερδύναμη δανείζεται ασταμάτητα, οι αποδόσεις ανεβαίνουν παντού. Και όταν ανεβαίνουν παντού, χώρες σαν την Ελλάδα πληρώνουν διπλά, με ακριβότερο δανεισμό και με λιγότερο δημοσιονομικό χώρο.
Η Ελλάδα μπαίνει σε στενωπό και κανείς δεν το λέει καθαρά. Η άνοδος των αποδόσεων σημαίνει τρία πράγματα για τη χώρα:
1. Το κράτος θα δανείζεται ακριβότερα. Περισσότεροι φόροι θα πηγαίνουν σε τόκους αντί για κοινωνικό κράτος.
2. Στενεύει η εποχή των επιδομάτων. Με την ΕΚΤ να κρατά τα επιτόκια ψηλά, τα pass και τα «μέτρα στήριξης» θα γίνονται πολυτέλεια.
3. Ο κίνδυνος του ελλείμματος επιστρέφει. Τα 2 δισ. για την ενέργεια δεν υπάρχουν. Το κράτος θα ψάξει έσοδα από αλλού και συνήθως τα βρίσκει από τους ίδιους.
Η οικονομία παγώνει και η κοινωνία βράζει
Οι επιχειρήσεις δεν δανείζονται. Η ανάπτυξη 2,3% απειλείται με ύφεση. Η βιομηχανία πληρώνει ρεύμα 116€/MWh το οποίο είναι ασύμφορο για εξαγωγές. Το 35% με 40% του μισθού φεύγει σε πάγια. Η βενζίνη πάνω από 2€, τα τρόφιμα σε ανοδικό σπιράλ 7%-9% τον χρόνο. Τα στεγαστικά με κυμαινόμενο επιτόκιο παραμένουν «στον Θεό». Αυτή δεν θα είναι μία «προσωρινή δυσκολία» για τη χώρα μας. Είναι το πρώτο κύμα μιας καταιγίδας που έρχεται.
Ποιος προστατεύεται;
Οι κεντρικές τράπεζες σταματούν τις μειώσεις επιτοκίων. Τα μετρητά χάνουν αξία. Τα ομόλογα γράφουν ζημιές και οι μικροκαταθέτες μένουν εκτεθειμένοι. Και την ίδια στιγμή οι μεγάλες εταιρείες ενέργειας, τεχνολογίας και logistics μετακυλίουν το κόστος στον καταναλωτή και διατηρούν τα κέρδη τους. Δεν είναι τυχαίο ότι η Goldman Sachs χαρακτηρίζει τη σημερινή «βουτιά» ευκαιρία αγοράς για όσους έχουν κεφάλαια. Για όλους τους άλλους; Είναι απλώς άλλη μια κρίση που θα πληρώσουν πολύ ακριβά και στην Ελλάδα πολύ περισσότερο.
* Η Ιωάννα Λιούτα είναι πολιτική και οικονομική αναλύτρια
