Πού και πού κάνει καλό στην ψυχή μια αδιάφορη σύνοδος κορυφής. Αν όχι στην ψυχή των πολιτών, πάντως σίγουρα στην ψυχή των πολιτικών. Ευτυχείς ήταν οι ηγέτες των 27 κρατών μελών στη μίνι σύνοδο κορυφής της εβδομάδας που πέρασε, επειδή δεν ασχολήθηκαν με την κρίση, επειδή δεν πήραν μια απόφαση που θα δυσκολευτούν να πουλήσουν στις πρωτεύουσές τους. Αλλά η ευτυχία τους σταματάει κάπου εδώ.
Αυτή η σύνοδος κορυφής για τη φοροδιαφυγή και την ενέργεια θεωρητικά θα μπορούσε να είναι πολύ πιο "ιστορική" από κάθε σύνοδο για την ανάπτυξη και την αντιμετώπιση της ανεργίας των νέων - δυο προκλήσεις που υποτίθεται ότι "καίνε" κάθε Ευρωπαίο ηγέτη που σέβεται τον εαυτό του.
Από αυτή τη σύνοδο θα μπορούσε να προκύψει μια "ιστορική" απόφαση για το πώς θα μαζέψουν επιτέλους οι κρατικοί κορβανάδες των 27 αυτό το ένα τρισεκατομμύριο που χάνεται κάθε χρόνο από την παρανομία των φοροφυγάδων κι από την επιδεξιότητα των εταιρειών που νομότυπα φοροδιαφεύγουν. Από αυτή τη σύνοδο θα μπορούσε επίσης να προκύψει ένα ισορροπημένο ενεργειακό μείγμα για τις χώρες της γηραιάς ηπείρου, ώστε αφενός να διατηρήσει τα υψηλά -σε σχέση με τους άλλους- περιβαλλοντικά πρότυπα, αφετέρου να μην αφήσει τις τιμές της ενέργειας να γίνουν απαγορευτικές για τους κοινούς θνητούς και τις επιχειρήσεις.
Αντ' αυτού προέκυψαν κομψές δηλώσεις καλών προθέσεων. Ενώ θεωρητικά κανείς από τους 27 δεν διαφωνούσε με την ουσία των θεμάτων -όλοι θέλουν να καταπολεμήσουν τη φοροδιαφυγή, κυρίως για να πείσουν τους πολίτες τους ότι κάνουν κάτι για τη φορολογική δικαιοσύνη σε εποχές κρίσης, περικοπών και άγριας λιτότητας, κι όλοι θέλουν να "πουλήσουν" στους λαούς τους ότι εργάζονται σκληρά για να τους παρέχουν ασφαλή και προσιτή ενέργεια- δεν κατάφεραν να πάρουν τη μεγάλη απόφαση.
Ειδικά στο καυτό θέμα της φοροδιαφυγής, μετά βίας κατάφεραν να συμφωνήσουν ότι μέχρι το τέλος της χρόνιας πρέπει να ξεμπερδεύουν με το τραπεζικό απόρρητο. Εάν, βεβαίως, αποφασίσουν να συναινέσουν οι δύο τελευταίες χώρες που προσέχουν το τραπεζικό τους απόρρητο σαν τα μάτια τους, η Αυστρία και το Λουξεμβούργο- και που έχουν πάρει μια άτυπη παράταση μέχρι το τέλος του 2014.
Τι σημαίνει η άρση του τραπεζικού απορρήτου; Εάν τα υπουργεία Οικονομικών σε όλα τα κράτη μέλη ενημερώνονται αυτόματα για τους λογαριασμούς των υπηκόων τους εκτός συνόρων, τότε θα μπορούν να εισπράττουν τους φόρους επί των τόκων καταθέσεων, αλλά κυρίως θα μπορούν να εντοπίζουν ένα κομμάτι του εθνικού "μαύρου" χρήματος.
Στο κείμενο συμπερασμάτων αυτής της συνόδου δηλώθηκε η πρόθεση των 27 να αρχίσουν "το ταχύτερο δυνατόν" τις διαπραγματεύσεις για την αυτόματη ανταλλαγή φορολογικών στοιχείων. Οι δύο "απρόθυμοι", η Αυστρία και το Λουξεμβούργο προσπαθούν ακόμη να πετάξουν την μπάλα στην εξέδρα βάζοντας ως όρο να ολοκληρωθούν πρώτα οι σχετικές διαπραγματεύσεις με τα κράτη μη μέλη Ελβετία, Λιχτενστάιν, Μονακό, Σαν Μαρίνο και Ανδόρα, ώστε να μη φύγουν οι πελάτες των τραπεζών τους αναζητώντας καταφύγιο σε πιο "εχέμυθες" γειτονικές χώρες.
Βέβαια, παρά τις γκρίνιες και τις αντιπαλότητες, κανείς δεν σκέφτεται να κάνει κάτι για να αντιμετωπίσει το μεγαλύτερο μέρος της φοροδιαφυγής, αυτό στο οποίο επιδίδονται νομότυπα οι μεγάλες πολυεθνικές εταιρείες, τύπου Apple και σία, που εκμεταλλεύονται σε βαθμό κακουργήματος τους διαφορετικούς φορολογικούς συντελεστές στα κράτη μέλη και στήνουν έτσι το εταιρικό τους σχήμα, ώστε στις χώρες με υψηλή φορολογία να εγγράφουν τις ζημίες τους και τα έξοδά τους και στις χώρες με χαμηλή τα κέρδη τους.
Για να αντιμετωπιστεί αυτή η νομότυπη φοροδιαφυγή, θα πρέπει να εναρμονιστούν τα φορολογικά συστήματα των χωρών της Ε.Ε., πλην όμως οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις που στηρίζονται στον φορολογικό ανταγωνισμό, από την Ολλανδία μέχρι την Ιρλανδία, κι από την Αυστρία μέχρι την Κύπρο, δεν είναι διατεθειμένες να τον απαρνηθούν. Και ο οικοδεσπότης της συνόδου, Χέρμαν βαν Ρομπάι, περιορίζεται να παραδεχτεί ότι το θέμα της εναρμόνισης των φορολογικών συντελεστών "για την ώρα δεν είναι στην ατζέντα".
