Στην Ισπανία, η δεξιά κυβέρνηση του πρωθυπουργού Μαριάνο Ραχόι έφυγε ταπεινωμένη το 2018 ύστερα από πρόταση μομφής εναντίον της κλείνοντας τον κύκλο μιας ζοφερής περιόδου. «Κατέρρευσε» με φόντο τα σκάνδαλα που άρχιζαν να αναδύονται. Ουσιαστικά όμως «γονάτισε» από το βάρος της μαζικής απογοήτευσης και οργής για το άτυπο μνημόνιο που εφάρμοζε ήδη από το 2011 κατ’ απαίτηση των ξένων δανειστών.
Οι όροι τους για την διάσωση των ισπανικών τραπεζών, το 2012, στο απόγειο της κρίσης χρέους στην ευρωζώνη, ήταν σκληροί και αδιαπραγμάτευτοι. Το αποτέλεσμα ήταν τραγικό. Η ισπανική οικονομία βούλιαξε. Η ανεργία εκτοξεύτηκε σε επίπεδα που μόνο σε περίοδο πολέμου βλέπει κάποιος σε αναπτυγμένη οικονομία - 27%. Μια πρωτοφανής κοινωνική κρίση με μαζική ανεργία, εξώσεις και φτωχοποίηση, σάρωσε τη χώρα. Μια νέα γενιά Ισπανών αναζήτησε τη τύχη της στη Λατινική Αμερική. Αλλά και μια κρίση αμφισβήτησης σε επίπεδο σεισμικής μετατόπισης με εκατομμύρια νέους «αγανακτισμένους» να πλημμυρίζουν την πλατεία του Ήλιου στην Μαδρίτη, έφερε τα πάνω-κάτω στο ισπανικό κομματικό σύστημα.
Νέα σχήματα από τα αριστερά και τα δεξιά του πολιτικού φάσματος ήρθαν στο προσκήνιο. Podemos και «Πολίτες» άλλαξαν τη φυσιογνωμία και τα χαρακτηριστικά του ισπανικού δικομματισμού που εδραιώθηκε μετά τη μεταπολίτευση του 1975.
Αλλά αυτά είναι πια ιστορία. Και η ιστορία ίσως «επαναλαμβάνεται» -καμιά φορά…
Ρεβάνς;
Με ένα νέο πρόσωπο στο τιμόνι του, τον 63χρονο Αλμπέρτο Νιούνεθ Φεϊχό, το Λαϊκό Κόμμα της ισπανικής δεξιάς φαίνεται να προσβλέπει στο μομέντουμ της κόπωσης που έχει συσσωρεύσει στο εκλογικό σώμα η κυβέρνηση του Σοσιαλιστή Πέδρο Σάντσεθ ετοιμάζοντας τη ρεβάνς και το «καμ-μπακ» του.
Με τις δημοσκοπήσεις να του δίνουν άνετο προβάδισμα και τη κυβέρνηση συνασπισμού του Σάντσεθ με επικεφαλής το PSOE να δίνει μάχη για να προστατεύσει την υστεροφημία της, ο Φεϊχό φλερτάρει πια σοβαρά με την ιδέα ότι θα είναι ο επόμενος πρωθυπουργός της Ισπανίας. Θεωρητικά, οι εκλογές θα γίνουν το 2027. Ωστόσο, ο πολιτικός χρόνος στη Μαδρίτη κυλάει πολύ γρήγορα τελευταία λόγω των ερευνών για διαφθορά που αγγίζουν την κυβέρνηση και δεν αποκλείεται το κλίμα να γίνει τέτοιο που σύντομα η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες θα δείχνει αναπόφευκτη.
Σκληρά λόγια
Οι περιπέτειες των Σοσιαλιστών με τη δικαιοσύνη και τα σκάνδαλα είναι ένα «δώρο» για τον Φεϊχόο και το κόμμα του. Βρήκαν την ευκαιρία να ανεβάσουν «στροφές» και να κάνουν τη ρητορική τους «καυτή» προκειμένου να συσπειρώσουν το ακροατήριό τους και να απευθυνθούν στους δυσαρεστημένους. Χωρίς περιστροφές χαρακτηρίζουν τώρα την κυβέρνηση Σάντσεθ ως «μαφία».
Τον περασμένο μήνα ο πρωθυπουργός έκανε μια κίνηση που δεν έχει κάνει ποτέ κανένας προκάτοχός του: Ζήτησε συγγνώμη από τους Ισπανούς που εμπιστεύτηκαν τον Σάντος Θερντάν, τον Νο3 στην ηγεσία του PSOE, ο οποίος με βάση υποκλαπείσες τηλεφωνικές συνομιλίες κατηγορείται ότι πήρε μίζες για να αναθέσει κυβερνητικά συμβόλαια. Η υπόθεση αυτή άνοιξε το δρόμο για μια άλλη παράλληλη έρευνα εις βάρος ενός ακόμη κορυφαίου στελέχους των Σοσιαλιστών και πολιτικού συμμάχου του Σάντσεθ, του πρώην υπουργού Μεταφορών Χοθέ Λουίς Άμπαλος. Ο Θερντάν, ο οποίος αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή στην υπόθεση, έχει τεθεί υπό προσωρινή κράτηση.
Σύμφωνα με το Politico, οι υποκλαπείσες συνομιλίες έβγαλαν κι άλλα στη φόρα, όπως π.χ. στοιχεία ότι σύμμαχοι του Σάντσεθ είχαν «μαγειρέψει» τα αποτελέσματα της εσωκομματικής ψηφοφορίας του 2014 με την οποία αναδείχθηκε αρχηγός του PSOE. Συνομιλίες προερχόμενες από άλλους «κοριούς» δείχνουν ένα ακόμη στέλεχος των Σοσιαλιστών, την Λέιρε Ντίεζ, να προσφέρει ευνοϊκή μεταχείριση σε έναν επιχειρηματία με αντάλλαγμα τη παροχή επιβαρυντικών πληροφοριών σε σχέση με μια άλλη έρευνα των αρχών στο στόχαστρο της οποίας βρίσκονται άτομα του στενού κύκλου του Σάντσεθ, ανάμεσά τους η σύζυγός του και ο αδελφός του. Η Ντιέζ δεν αρνείται ότι ζητούσε πληροφορίες επιμένει όμως ότι συγκέντρωνε υλικό για ένα βιβλίο.
Οι υποθέσεις αυτές ρίχνουν βαριά σκιά στην κυβέρνηση της Μαδρίτης και ανεβάζουν το θερμόμετρο της πολιτικής αντιπαράθεσης, ιδιαίτερα καθώς ο πρωθυπουργός απωθεί κάθε ιδέα για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες υποστηρίζοντας ότι τα σκάνδαλα είναι μεμονωμένες περιπτώσεις και ότι ο ίδιος «κρατάει» μια «εξτρεμιστική αντιπολίτευση» μακριά από την εξουσία. Προφανώς, όσο η οριακή κοινοβουλευτική πλειοψηφία της κυβέρνησης παραμένει, ο Φεϊχό δεν μπορεί να κάνει πολλά για να αποκτήσει πρωτοβουλία κινήσεων.
Σκηνικό έντασης
Ο Φεϊχόο ανέλαβε τα ηνία του κόμματος το 2022. Ο χαρακτηρισμός του «έμπειρου μετριοπαθή» ήταν μια απόπειρα να ενισχύσει το πολιτικό κεφάλαιό του συνεπικουρούμενη από το γεγονός ότι είχε κερδίσει ως βουλευτής τέσσερις συνεχόμενες εκλογικές αναμετρήσεις στη βορειοδυτική περιοχή της Γαλικίας, προπύργιο του Λαϊκού Κόμματος.
Έχει εξαπολύσει σφοδρές επιθέσεις στην κυβέρνηση για την προθυμία της να συνεργαστεί με τους αυτονομιστές και να προωθήσει το νόμο αμνήστευσης των Καταλανών που τάσσονται υπέρ της ανεξαρτησίας και οι οποίοι αποτελούν κρίσιμο «κρίκο» του εύθραυστου κυβερνητικού συνασπισμού.
Αισθανόμενος ότι πιέζεται πολιτικά από την ακροδεξιά, τους άσπονδους εσωκομματικούς αντιπάλους του αλλά και από τα συντηρητικά ΜΜΕ, έχει επανειλημμένα επιτεθεί με σκληρούς χαρακτηρισμούς κατά του Σάντσεθ αποκαλώντας τον «καουντίγιο» -λέξη που παραπέμπει στον δικτάτορα Φράνκο- αλλά και, ακόμη χειρότερα, «διεθνή ντροπή» της Ισπανίας και «πραγματική απειλή για τη δημοκρατία».
Δεν αποκλείεται αυτό το «λεξιλόγιο» να υποδηλώνει μια παρελκυστική απόπειρα απόσπασης της προσοχής από τα πεπραγμένα του Λαϊκού Κόμματος καθώς τα γεγονότα είναι πρόσφατα και οι μνήμες από την διακυβέρνηση της δεξιάς, παραμένουν νωπές.
Υπενθυμίζεται ότι ο Σάντσεθ ανέλαβε την εξουσία το 2018 «απομακρύνοντας» την κυβέρνηση του Μαριάνο Ραχόι που παρέπαιε υπό το βάρος σκανδάλων. Ο απόηχος εκείνης της εποχής σε δικαστικό επίπεδο συνεχίζεται με αρκετές υποθέσεις στις οποίες εμπλέκονται συντηρητικοί πολιτικοί να βρίσκονται ακόμη στη φάση της εκδίκασης.
Επίσης, την άνοιξη του 2026 αρχίζει η μεγάλη δίκη για την αποκαλούμενη υπόθεση «Επιχείρηση Κουζίνα». Πρώην ανώτερα στελέχη του Λαϊκού Κόμματος κατηγορούνται ότι ενορχήστρωσαν μια επιχείρηση «βαθέως κράτους» με σκοπό την καταστροφή ενοχοποιητικών αποδεικτικών στοιχείων σε βάρος του κόμματος τους. Η δίκη αυτή θα μπορούσε, πάντως, να ζημιώσει πολιτικά εξίσου τόσο τη δεξιά όσο και τους Σοσιαλιστές. Εκμεταλλευόμενη την αίσθηση ότι η διαφθορά αποτελεί κοινό στοιχείο των δύο κομμάτων εξουσίας, η ακροδεξιά δεν θα χάσει την ευκαιρία να βγει ενισχυμένη.
