Ας αρχίσουμε με τα προφανή. Κάθε πόλεμος χρειάζεται ένα πρόσχημα. Στο Ιράκ ήταν τα διαβόητα «όπλα μαζικής καταστροφής» του Σαντάμ Χουσεΐν. Στο γειτονικό Ιράν είναι το «επάρατο» πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης - ακόμα κι αν είναι γνωστό σε όλους ότι πυρηνικά όπλα το Ιράν δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή.
Κανείς δεν θα μπορούσε βέβαια να αισθάνεται ασφαλής όταν ένα θεοκρατικό καθεστώς τελικά θα αποκτούσε τέτοιου είδους όπλα. Γιατί όμως θα έπρεπε να αισθάνεται μεγαλύτερη ασφάλεια όταν την ίδια εφιαλτική δυνατότητα έχουν σήμερα κυβερνήσεις ακραίων εθνικιστών, όπως εκείνη του Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Ισραήλ, οι στρατηγοί του Ισλαμαμπάντ ή ακόμα και οι σημερινοί ένοικοι του Κρεμλίνου και του Λευκού Οίκου;
Τα επιχειρήματα περί «δυτικών δημοκρατιών» που λειτουργούν πάντα ορθολογικά και τηρούν τους κανόνες του παιχνιδιού έχουν πια θαφτεί για τα καλά μαζί με δεκάδες χιλιάδες Παλαιστίνιους κάτω από τα συντρίμμια της Γάζας. Εκείνοι που βομβαρδίζουν ή απειλούν να βομβαρδίσουν σήμερα το Ιράν δεν έχουν κάποιου είδους ανωτερότητα να επικαλεστούν. Το Ισραήλ αρνείται να συνεργαστεί με τη Διεθνή Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) για τα δικά του πυρηνικά όπλα και να συμμορφωθεί με τους κανόνες της συνθήκης περί μη διάδοσής τους.
Ο Λευκός Οίκος του Ντόναλντ Τραμπ ήταν εκείνος που το 2018 διέγραψε με μια μονοκοντυλιά τη διεθνή συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν σε μια προσπάθεια να στραγγαλίσει την οικονομία της χώρας και να επιφέρει την πολυπόθητη για τις ΗΠΑ «αλλαγή καθεστώτος» στην Τεχεράνη, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για την… ουτοπία των αμερικανικών πετρελαϊκών.
Οταν οι ΗΠΑ έστηναν τα πυρηνικά του Ιράν
Ας πάμε όμως για λίγο πίσω για να θυμηθούμε κάποια πράγματα που σήμερα έχουν σχεδόν ξεχαστεί. Πράγματα από ένα μακρινό παρελθόν, όταν τον ιρανικό λαό δεν δυνάστευαν οι μουλάδες αλλά ο πιστός φίλος των ΗΠΑ σάχης. Τότε που το Ισραήλ ήταν ο στενότερος σύμμαχος του Ιράν στην ευρύτερη περιοχή και τους άντρες της μισητής μυστικής αστυνομίας Savak δεν εκπαίδευε μόνο η CIA αλλά και η Μοσάντ. Σ’ αυτό λοιπόν το «ειδυλλιακό» για τη Δύση παρελθόν το Ιράν ξεκινούσε το πυρηνικό του πρόγραμμα χωρίς να ενοχλεί κανέναν. Το ημερολόγιο έδειχνε το μακρινό 1957 -τέσσερα χρόνια μετά την ανατροπή του δημοκρατικά εκλεγμένου Μοχάμεντ Μοσαντέκ από πραξικόπημα που σχεδιάστηκε από τις αμερικανικές και βρετανικές μυστικές υπηρεσίες- όταν έμπαιναν οι βάσεις του προγράμματος υπό την υψηλή εποπτεία του Πενταγώνου.
Η αμερικανική τεχνογνωσία και εξοπλισμοί συνέχισαν να ρέουν μέχρι και το 1979, όταν η ιρανική επανάσταση ανέτρεψε τον σάχη. Το ισλαμικό καθεστώς που ανέλαβε την εξουσία δεν βάλθηκε βέβαια αμέσως να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα για να εξοντώσει το Ισραήλ, όπως το θέλει η σημερινή αφήγηση. Αντιθέτως, ήταν εκείνο που πρότεινε τη δημιουργία μιας Μέσης Ανατολής χωρίς πυρηνικά, μια ιδέα που απορρίφθηκε από τη Δύση.
Ετσι, σταδιακά το Ιράν στράφηκε στην ιδέα ότι η απόκτηση πυρηνικών ήταν το μοναδικό αποτρεπτικό μέσο που θα διασφάλιζε την ανεξαρτησία του. Μέσω επαφών με το Πακιστάν και τη Βόρεια Κορέα απέκτησε σύντομα την τεχνολογία για τον εμπλουτισμό ουρανίου. Η ύπαρξη των πυρηνικών εγκαταστάσεων στη Νατάνζ και στο Αράκ έγινε γνωστή το 2002 και εκείνων στο Φορντό επτά χρόνια αργότερα. Το 2003 η κυβέρνηση της Τεχεράνης ανακοίνωσε ότι αναστέλλει το πρόγραμμά της για την κατασκευή πυρηνικών όπλων και ότι στο εξής οι έρευνες θα επικεντρώνονταν στη χρήση πυρηνικής τεχνολογίας αποκλειστικά για ειρηνικούς σκοπούς, ένας ισχυρισμός που ελάχιστα καθησύχασε τη Δύση.
Μέχρι την ισραηλινή επίθεση κατά του Ιράν κανένας Δυτικός αξιωματούχος πλην των Ισραηλινών δεν υποστήριζε πως το Ιράν κατασκευάζει πυρηνικά όπλα. Τον φετινό Μάρτιο μάλιστα η επικεφαλής των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών Τάλσι Γκάμπαρντ δήλωνε ενώπιον επιτροπής της Γερουσίας ότι «το Ιράν δεν κατασκευάζει πυρηνικό όπλο» και ότι «ο ανώτατος ηγέτης Αλί Χαμενεΐ δεν έχει εξουσιοδοτήσει το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων που ανέστειλε το 2003».
Η ισραηλινή επίθεση
Ολα αυτά βέβαια δεν στάθηκαν αρκετά για να σταματήσουν την ισραηλινή επίθεση της 14ης Ιουνίου που ξεκίνησε τον σημερινό πόλεμο. Οι ισραηλινές δυνάμεις έπληξαν -μεταξύ άλλων- πυρηνικές εγκαταστάσεις και εξόντωσαν τους κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες του Ιράν -μαζί με τις οικογένειές τους, σε ακόμα ένα έγκλημα πολέμου που ελάχιστα επισημάνθηκε- στην προσπάθειά τους να πείσουν τη διεθνή κοινή γνώμη ότι το μόνο που κάνει και πάλι το Ισραήλ είναι να υπερασπίζεται τον εαυτό του.
«Αν δεν επιτεθούμε, είναι 100% βέβαιο ότι θα πεθάνουμε», όπως το έθεσε και ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου στο τηλεοπτικό διάγγελμά του προς τους Ισραηλινούς. Βέβαια, η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, αν μη τι άλλο, διασφαλίζει την πολιτική επιβίωση του ίδιου. Δημοσκόπηση που δόθηκε στη δημοσιότητα την περασμένη Τετάρτη δείχνει ότι το Λικούντ επιστρέφει στην πρώτη θέση για πρώτη φορά μετά την έναρξη των πολεμικών επιχειρήσεων στη Λωρίδα της Γάζας τον Οκτώβριο του 2023.
Αλλα παράπλευρα οφέλη για τη σημερινή ακροδεξιά κυβέρνηση είναι ότι κανείς δεν παρακολουθεί πια τη συνεχιζόμενη γενοκτονία στη Γάζα και ότι οι χώρες της Δύσης συντάσσονται και πάλι με το Ισραήλ λίγες μέρες αφότου είχαν αρχίσει δειλά-δειλά να το επικρίνουν για όσα κάνει στους Παλαιστίνιους. Αν τελικά ο Μπενιαμίν Νετανιάχου κατορθώσει να παρασύρει και τις ΗΠΑ στον πόλεμο, το καλύτερο δυνατό σενάριο για τον ίδιο θα έχει γίνει πράξη.
Διακοσμητική διπλωματία
Το μόνο που δεν μπορούν να πετύχουν οι σημερινοί βομβαρδισμοί είναι να καταστρέψουν το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Γιατί, ανεξάρτητα απ’ όσα λέγονται και γράφονται αυτές τις μέρες για το βάθος των εγκαταστάσεων στο οχυρό του Φορντό και τη δυνατότητα ή μη των αμερικανικών βομβών ΜΟΡ να τις καταστρέψει, ένα πυρηνικό πρόγραμμα δεν καταστρέφεται με βόμβες. Μπορούν να το καθυστερήσουν, αλλά από τη στιγμή που η σχετική τεχνογνωσία έχει αποκτηθεί και υπάρχουν οι πόροι και τα αναγκαία δίκτυα για την απόκτηση νέου εξοπλισμού, τα πράγματα θα πάρουν σταδιακά και πάλι τον δρόμο τους. Κι αν κάτι είναι απολύτως βέβαιο, αυτό είναι ότι η επίθεση που σήμερα δέχεται το Ιράν ενισχύει τελικά τη θέση όσων πιστεύουν ότι η απόκτηση πυρηνικών όπλων αποτελεί μονόδρομο.
Ενα πυρηνικό πρόγραμμα αποδομείται μόνο μέσω διαπραγματεύσεων, με πιο πρόσφατο παράδειγμα εκείνο της Λιβύης το 1995. Το μόνο που θα πετύχει επομένως η σημερινή επίθεση κατά του Ιράν είναι να προσθέσει μακροπρόθεσμα ακόμα μία πυρηνική δύναμη στον χάρτη της Μέσης Ανατολής. Η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος, το Ιράκ και η Τουρκία θα μπορούσαν να ακολουθήσουν.
Στον σημερινό κόσμο, όπου το δίκαιο του ισχυρότερου τείνει να επικρατήσει χωρίς τον παραμικρό φραγμό, τα μόνα πραγματικά αποτελεσματικά μέσα, οι διεθνείς διπλωματικές προσπάθειες, όπως η Συνθήκη NPT περί μη διάδοσης πυρηνικών όπλων, περνούν στο περιθώριο και γίνονται απλώς διακοσμητικές. Ακριβώς όπως έχει συμβεί και με τις Συνθήκες της Γενεύης αναφορικά με όσα φριχτά συνεχίζουν να διαδραματίζονται στη Γάζα.
