Η συμπλήρωση πέντε χρόνων από το ξέσπασμα της πανδημίας της Covid-19 δεν δίνει μόνο ευκαιρίες για κάποια συμπεράσματα αλλά και για κάθε λογής προκλητικές ενέργειες. Τόσο προκλητικές, ώστε μια μεγάλη χώρα με εξαιρετικά χαμηλές επιδόσεις στη διαχείριση της κρίσης να κουνάει επιδεικτικά το δάχτυλο σε μια μικρή που όχι μόνο τα πήγε πολύ καλύτερα, αλλά βοήθησε με τις ενέργειές της και εκατομμύρια ανθρώπους σε όλο τον κόσμο.
Δεν προκαλεί έκπληξη ότι η περιοδεία που πραγματοποιεί αυτές τις μέρες σε χώρες της Καραϊβικής ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μαρκ Ρούμπιο συνοδεύτηκε από νέες καταγγελίες και εκκλήσεις για την περαιτέρω απομόνωση της πατρίδας των προγόνων του, της Κούβας. Εκείνο που εκπλήσσει είναι η νέα κατηγορία που ο Λευκός Οίκος βρήκε να προσάψει στην Αβάνα: ότι οι ιατρικές αποστολές της χώρας στο εξωτερικό αποτελούν κατά κάποιον τρόπο δίκτυο εμπορίας ανθρώπων (trafficking).
Απύθμενο θράσος
Κι αυτό γιατί, με βάση τις τελευταίες κυρώσεις που η κυβέρνηση Τραμπ επέβαλε σε βάρος της νησιωτικής χώρας, η Κούβα «κερδοσκοπεί από την καταναγκαστική εργασία» των γιατρών της, ενώ οι αποστολές της στο εξωτερικό «στερούν από τους απλούς Κουβανούς την ιατρική φροντίδα που έχουν απεγνωσμένα ανάγκη».
Μιλάμε για τέτοιο θράσος, καθώς όλα αυτά αφορούν μια χώρα το σύστημα Υγείας της οποίας εκθειάζει ολόκληρος ο πλανήτης. «Ο ιατροφαρμακευτικός τομέας της Κούβας είναι πολύ ισχυρός» σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Τζον Κερκ, καθηγητής Λατινοαμερικανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Νταλχάουζι του Καναδά. «Η Κούβα έχει τριπλάσιους γιατρούς ανά ασθενή απ’ ό,τι οι ΗΠΑ. Το προσδόκιμο ζωής στις δύο χώρες βρίσκεται στα ίδια επίπεδα. Όμως η Κούβα έχει χαμηλότερα ποσοστά παιδικής θνησιμότητας. Τον Φεβρουάριο του 2019 η Κούβα είχε καταταχθεί 30ή στον κατάλογο με τις υγιέστερες χώρες του κόσμου, η πρώτη ανάμεσα στις αναπτυσσόμενες. Οι ΗΠΑ ήταν στην 35η θέση» σημειώνει ο Κερκ.
Η πανδημία της Covid-19 που ακολούθησε αποκάλυψε ότι το χάσμα είναι τελικά ακόμα μεγαλύτερο. «Η περισσότερο συντονισμένη και ολιστική αντιμετώπιση της κρίσης στην Κούβα είχε σημαντικά καλύτερα αποτελέσματα σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες» αναφέρει χαρακτηριστικά μελέτη που δημοσιεύεται στην Εθνική Ιατρική Βιβλιοθήκη των ΗΠΑ. Σύμφωνα μάλιστα με τα σχετικά στοιχεία, τα κρούσματα στις ΗΠΑ ήταν τετραπλάσια από εκείνα της Κούβας και το ποσοστό θανάτων δώδεκα φορές μεγαλύτερο.
Δεν είναι ωστόσο μόνο το αξιοζήλευτο σύστημα Υγείας της Κούβας, που το 2014 χαρακτηρίστηκε από τον γενικό γραμματέα του ΟΗΕ Μπαν Κι Μουν «πρότυπο για πολλές χώρες σε ολόκληρο τον κόσμο». Η Κούβα στέλνει ιατρικές αποστολές σε χώρες του εξωτερικού από το 1960. Τουλάχιστον 400.000 γιατροί της χώρας έχουν σταλεί τις τελευταίες δεκαετίες σε 164 χώρες, ενώ περίπου 30.000 γιατροί από αναπτυσσόμενες χώρες έχουν εκπαιδευτεί στη Σχολή Ιατρικής της Αβάνας.
Το 2005 η Κούβα δημιούργησε την Μπριγάδα Χένρι Ριβ για να παρέχει βοήθεια σε χώρες που βρίσκονται αντιμέτωπες με φυσικές καταστροφές ή πανδημίες. Ήταν μια ομάδα που δραστηριοποιήθηκε ιδιαίτερα την περίοδο της πανδημίας. Και δεν ήταν μόνο αναπτυσσόμενες χώρες που ζήτησαν τη συνδρομή της αλλά και ευρωπαϊκές, όπως η Ιταλία.
Αξίζει να σημειωθεί ότι, παρά τις αμερικανικές κατηγορίες πως οι ιατρικές αποστολές της Κούβας στο εξωτερικό δεν αποτελούν παράδειγμα διεθνούς αλληλεγγύης αλλά κερδοσκοπίας, η Αβάνα χρεώνει ή όχι τις χώρες ανάλογα με τις οικονομικές τους δυνατότητες. Έτσι, χώρες όπως ο Νίγηρας ή η Αϊτή λαμβάνουν τη βοήθεια απολύτως δωρεάν, ενώ οικονομικά αναπτυγμένες χώρες, όπως το Κατάρ, η Πορτογαλία ή η Νότια Αφρική, πληρώνουν για τις ιατρικές υπηρεσίες.
Οι αδιάφοροι κάνουν μαθήματα
Ολα αυτά βέβαια εύκολα διαγράφονται. Όπως ξεχνιέται και η εγκληματική στάση συστηματικής υποβάθμισης της πανδημίας από τον Ντόναλντ Τραμπ κατά την πρώτη θητεία του, όταν η Covid-19, που τελικά άφησε πίσω της 30 εκατομμύρια νεκρούς σε όλο τον κόσμο, ήταν ένα απλό «κρυολόγημα» και ο ιός μπορούσε να αντιμετωπιστεί εύκολα με «ενέσεις απολυμαντικών». Και φτάνουμε στο σημείο οι θιασώτες της «ανοσίας της αγέλης», που με την αδιαφορία και την αδράνειά τους ευθύνονται για εκατομμύρια θανάτους, να κάνουν σήμερα μαθήματα για τη δημόσια υγεία.
Φτάνουμε όμως και στο σημείο που η Κούβα πρέπει να αποδείξει ότι δεν είναι… ελέφαντας. Ο Ερνέστο Ροντρίγκες Ετσεβερί, πρεσβευτής της Κούβας στον Άγιο Βικέντιο, έναν από τους σταθμούς της περιοδείας του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ αυτή την εβδομάδα, κατήγγειλε τις νέες αμερικανικές κυρώσεις ως «ντροπιαστικές» και επισήμανε ότι δεν έχουν την παραμικρή νομική βάση. «Απορρίπτουμε την ιδέα πως οι Κουβανοί γιατροί και νοσηλευτές είναι σκλάβοι και πως η κουβανική κυβέρνηση συμμετέχει σε κυκλώματα trafficking» τόνισε σε τοπικά ΜΜΕ. Στο πλευρό του βρέθηκε όμως και η κυβέρνηση του Αγίου Βικεντίου, που κατά την υποδοχή του Μαρκ Ρούμπιο σημείωσε ότι παρουσίασε στον Λευκό Οίκο «αποδείξεις» ότι οι Κουβανοί εργαζόμενοι στη χώρα δεν αποτελούν θύματα εμπορίας ανθρώπων.
Στην Κούβα έσπευσαν να συμπαρασταθούν ακόμα και χώρες που δεν φιλοξενούν σήμερα ιατρικές αποστολές της. «Δεν θα είχαμε ξεπεράσει την πανδημία χωρίς τους γιατρούς και τις νοσοκόμες από την Κούβα» παραδέχτηκε η πρωθυπουργός των Μπαρμπάντος Μία Μότλεϊ. Γιατί κάπου υπάρχουν και όρια.
