Μια ερώτηση που μόνο άκαιρη δεν είναι παρατηρώντας την άσχημη τροπή που έχει πάρει η κόντρα ανάμεσα στη αντιδυτική κυβέρνηση και τη φιλοδυτική αντιπολίτευση στη χώρα. Η Γεωργία, με μακρά ιστορία εθνοτικών συγκρούσεων και στρατιωτικών αντιπαραθέσεων με τη Ρωσία μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, είναι ένα ακόμη εν δυνάμει hotspot του νεοψυχροπολεμικού ανταγωνισμού Ευρωατλαντικού τόξου-Ρωσίας.
Η πολιτική κρίση στη χώρα του Καυκάσου είναι βαθιά. Η σημερινή κατάσταση πραγμάτων υποδηλώνει ανατροφοδότηση και όχι εκτόνωση. Υπάρχει πιθανότητα να δούμε γεγονότα τύπου «πλατείας Μαϊντάν» στη Τιφλίδα; Αυτή τη στιγμή όλα δείχνουν πιθανά…
Η κατάσταση έχει ως εξής: Η φιλοδυτική, και μειονεκτούσα πλέον, στο ισοζύγιο εξουσίας, πλευρά έκανε ένα βήμα πίσω. Ήταν αναγκασμένη λόγω των συνθηκών και της δυναμικής των γεγονότων που αντικειμενικά δεν την ευνοούσαν. Οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις είναι μεν επίμονες και έχουν αγωνιστικό παλμό αλλά δείχνουν να στερούνται μαζικότητας, τουλάχιστον εκείνης που χρειάζεται σε τέτοιες περιπτώσεις ώστε να υπάρξει ρήγμα στη προσπάθεια διατήρησης του ελέγχου. Με τη σειρά του, το αντιδυτικό κυβερνητικό στρατόπεδο προχώρησε ένα βήμα παραπέρα και ελέγχει τώρα πλήρως την εξουσία και το πολιτικό παιχνίδι.
Οριστική ρήξη
Την Κυριακή «οριστικοποιήθηκε» το ρήγμα και η νέα κατάσταση πραγμάτων. Ένας πρώην ποδοσφαιριστής, ο Μιχαήλ Καβελασβίλι, ορκίστηκε πρόεδρος και το κυβερνών κόμμα, το “Γεωργιανό Όνειρο”, έχει πια απόλυτη πρωτοβουλία κινήσεων. Κυρίως όμως απόλυτο έλεγχο στον γεωπολιτικό προσανατολισμό της χώρας. Κι αυτός, όπως όλα δείχνουν, απομακρύνεται από το στόχο της πρόσδεσης στο άρμα του Ευρωατλαντισμού.
Μια βασική υπενθύμιση: Το κυβερνών κόμμα πέρασε νόμο στις αρχές του μήνα για την αναστολή των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε. μέχρι το τέλος του 2028. Ήταν μια κίνηση που πολλοί ερμήνευσαν ως απόδειξη της αυξανόμενης επιρροής της Μόσχας στα εσωτερικά της Τιφλίδας. Μια απαραίτητη διευκρίνιση εδώ: Η κίνηση της γεωργιανής κυβέρνησης είχε χαρακτήρα αντίδρασης σε πρότερο ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που ουσιαστικά δεν αναγνώριζε τα αποτελέσματα των εκλογών της 26ης Οκτωβρίου επικαλούμενο «σημαντικές παρατυπίες». Ο Γεωργιανός πρωθυπουργός Ιρακλί Κομπαχίτζε απέρριψε τις αιτιάσεις του Ευρωκοινοβουλίου χαρακτηρίζοντάς τες «πράξη εκβιασμού». Η γεωργιανή κυβέρνηση επιμένει πως θέλει να διατηρήσει τον ενταξιακό προσανατολισμό της χώρας αλλά παράλληλα διαμηνύει πως πρέπει να «επαναφέρει» τους δεσμούς με τη Ρωσία.
Εν κατακλείδι, οι φιλοδοξίες του φιλοδυτικού γεωργιανού στρατοπέδου για μελλοντική «μεγάλη» πορεία προς την ΕΕ και το ΝΑΤΟ σπάζοντας τους δεσμούς με το μετασοβιετικό χώρο και μ’ αυτό που το Κρεμλίνο αποκαλεί «ρωσικό κόσμο», δέχθηκαν ισχυρό πλήγμα. Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες αντέδρασαν, η πρώτη μάλιστα προχώρησε και σε κυρώσεις σε βάρος του Μπιτζίνα Ιβανισβίλι, του μεγιστάνα δισεκατομμυριούχου πρώην πρωθυπουργού ο οποίος είναι ο ιδρυτής του “Γεωργιανού Ονείρου». Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Άντονι Μπλίνκεν κατηγόρησε τον Ιβανισβίλι και το κόμμα του ότι «υπονόμευσαν τους δημοκρατικούς θεσμούς και εκτροχίασαν το ευρωατλαντικό μέλλον της Γεωργίας» προς όφελος της Ρωσίας.
Ήττα ή βολική συνθηκολόγηση;
Σε επίπεδο στρατηγικής, η δυτική «ήττα» θα μπορούσε να υποδηλώνει και μια συνειδητή, πλην ανομολόγητη, βολική “συνθηκολόγηση” προκειμένου να διευκολυνθεί περαιτέρω η επίτευξη των ευρωατλαντικών στόχων στο ανοιχτο μέτωπο της Ουκρανίας. Μ’ άλλα λόγια, η “θυσία” της Γεωργίας μπορεί να ήταν αναγκαία για να “σωθεί” η Ουκρανία είτε με αποκλειστική επικέντρωση εκεί είτε ως ανταλλάξιμο είδος στο γεωπολιτικό δούναι και λαβείν με τη Μόσχα. Πρακτικά ανέφικτο οποιαδήποτε νέο εγχείρημα Ευρω-ΝΑΤΟϊκής επέκτασης, που πολύ πιθανόν θα οδηγούσε σε μια ακόμη τραυματική περιπέτεια- τη στιγμή μάλιστα που η προηγούμενη έχει ακόμη πολύ δρόμο να διανύσει - το δυτικό στρατόπεδο έκρινε σκόπιμο να αναδιπλωθεί στην Τιφλίδα. Τουλάχιστον για την ώρα…
Φεύγοντας το πρωί της Κυριακής από το προεδρικό μέγαρο, το Παλάτι Ορμπελιάνι, η απερχόμενη φιλοδυτική πρόεδρος Σαλομέ Ζουραμπιχβίλι, χαρακτήρισε “παρωδία” την ορκωμοσία του Καβελασβίλι επιμένοντας πως η ίδια συνεχίζει να είναι η νόμιμη πρόεδρος της χώρας. «Φεύγω από εδώ, έρχομαι κοντά σας και θα είμαι μαζί σας. Αυτό το οίκημα ήταν σύμβολο όσο κατοικούσε εδώ ένας πρόεδρος που ήταν νόμιμος. Παίρνω μαζί μου αυτή τη νομιμότητα», είπε απευθυνόμενη στο πλήθος που είχε συγκεντρωθεί έξω από το προεδρικό μέγαρο.
Η ανάδειξη του 53χρονου πρώην ποδοσφαιριστή στο αξίωμα του προέδρου ήταν εκ των πραγμάτων μια ακόμη δοκιμασία για τη φιλοδυτική αντιπολίτευση μετά τις βουλευτικές εκλογές της 26ης Οκτωβρίου τις οποίες το «Όνειρο» κέρδισε εδραιώνοντας τον έλεγχο του στο κοινοβούλιο. Το μπλοκ της φιλοδυτικής αντιπολίτευσης κατήγγειλλε το εκλογικό αποτέλεσμα ως «προϊόν νοθείας» που διαπράχθηκε με τη βοήθεια της Μόσχας.
Έκτοτε η πολιτική ατμόσφαιρα επιδεινώθηκε ραγδαία. Τα τέσσερα κύρια αντιπολιτευομενα κόμματα μποϊκόταραν τις κοινοβουλευτικές συνεδριάσεις και έθεσαν θέμα επανάληψης των εκλογών. Το “σκηνικό” ήρθε να συμπληρώσει η διαδικασία για την εκλογή προέδρου, στις αρχές του μήνα, με τον έναν και μοναδικό υποψήφιο, τον Καβελασβίλι, να προτείνεται από την κυβέρνηση και να εκλέγεται άνετα δεδομένου του ελέγχου που ασκεί το κυβερνών κόμμα στο «κολλέγιο» των 300 εκλεκτόρων το οποίο αντικατέστησε τις άμεσες προεδρικές εκλογές το 2017. Το σώμα απαρτίζεται από βουλευτές και μέλη περιφερειακών και δημοτικών συμβουλίων.
Ανησυχητικές ομοιότητες
Αν και για την ώρα παραμένουν άδηλες οι προθέσεις της φιλοδυτικής αντιπολίτευσης, ειδικά για το πως θα «πορευτεί» από ‘δω και πέρα, οι παρατηρητές δεν παύουν να βλέπουν στη σημερινή κατάσταση πραγμάτων στην Γεωργία, ομοιότητες μ’ εκείνη που πυροδότησε την εξέγερση της πλατείας Μαϊντάν στο Κίεβο, πριν από δέκα χρόνια, ένα γεγονός που «λειτούργησε» ως βραδύκαυστο φυτίλι για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Άλλωστε τις δύο χώρες συνδέει κι άλλο κοινό στοιχείο πέρα από το σοβιετικό παρελθόν τους. Η ανερμάτιστη «υπόσχεση» που τους είχε δοθεί σ’ εκείνη τη «μοιραία» σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι, το 2008, ότι κάποια μέρα οι αγκάλες της Συμμαχίας θ’ ανοίξουν και γι’ αυτές.
«Οι γραμμές μάχης έχουν ήδη χαραχθεί», γράφει ο Αμερικανός δημοσιογράφος και αναλυτής Μάικλ Κράντζ επισημαίνοντας πως μέχρι στιγμής μόνο η Ρωσία, η Ουγγαρία, η Κίνα, η Τουρκία, η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν έχουν αναγνωρίσει το αποτέλεσμα των γεωργιανών εκλογών του Οκτωβρίου. Από την άλλη πλευρά, οι ΗΠΑ, η ΕΕ και διάφορες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις έχουν καταγγείλει τις εκλογές και έχουν σημάνει «συναγερμό». Μάλιστα η Σουηδία έχει διακόψει τις διπλωματικές σχέσεις της με την Τιφλίδα επικαλούμενη την «οπισθοδρόμησή» της Γεωργίας σε ζητήματα δημοκρατίας.
Με τις ενδείξεις για υπαναχώρηση της αντιπολίτευσης να είναι λίγες και με την πόλωση στη χώρα να έχει χτυπήσει κόκκινο, οι συγκρίσεις με την Ουκρανία του 2014 είναι αναπόφευκτες. Όπως η εξέγερση της πλατείας Μαϊντάν έγινε η θρυαλλίδα της «μετατροπής» της Ουκρανίας στο σημείο μηδέν της αντιπαράθεσης Δύσης - Ρωσίας, η Γεωργία κινδυνεύει σήμερα να βρεθεί σε παρόμοια τροχιά. Φαντάζει ως ένα ακόμη βαρύ «έπαθλο» στα χέρια όσων κινούν τα νήματα των γεωπολιτικών παιχνιδιών, που τελευταία έχουν αγριέψει.
Η διηπειρωτική θέση της στα παράλια της Μαύρης Θάλασσας κατά μήκος των εμπορικών οδών και των ενεργειακών αγωγών την καθιστούν στρατηγικής σημασίας τόσο για τη Ρωσία όσο και για το ΝΑΤΟ. Αλλά υπάρχει πάντα και το κακό ιστορικό προηγούμενο. Κι αυτό δεν είναι μόνο ο σύντομος ρωσο-γεωργιανός πόλεμος του Αυγούστου 2008 -ένα ευθύ μήνυμα του Κρεμλίνου προς τον τότε πρόεδρο Σαακασβίλι να πάψει να κάνει ευρωατλαντικά όνειρα. Αυτοκρατορίες και μεγάλες δυνάμεις δεν δίστασαν να συγκρουστούν για τον έλεγχο του γεωπολιτικού «θησαυρού» του Καυκάσου η σημαντικότητα του οποίου έγκειται στο γεγονός ότι μπορεί να είναι τόσο η γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ασίας όσο κάλλιστα και μια «ουδέτερη ζώνη» ανάμεσά τους…
