Αργά το βράδυ της Δευτέρας ανακοινώθηκαν από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ, οι κυρώσεις που αποφάσισαν οι 27 κατά τις Λευκορωσίας.
Σε μια ασυνήθιστη γρήγορη αντίδραση της ΕΕ, οι ηγέτες προτρέπουν όλους τους αερομεταφορείς που εδρεύουν στην ΕΕ να αποφεύγουν πτήσεις πάνω από τη Λευκορωσία. Αποφάσισαν επίσης να επιβάλουν κυρώσεις σε αξιωματούχους που συνδέονται με την εκτροπή πτήσεων της Κυριακής και προέτρεψαν τη Διεθνή Οργάνωση Πολιτικής Αεροπορίας να ξεκινήσει έρευνα για το τι δείτε ως μια άνευ προηγουμένου κίνηση και αυτό που ορισμένοι έλεγαν ισοδυναμούσαν με κρατική τρομοκρατία ή πειρατεία.
Οι ηγέτες κάλεσαν το συμβούλιο τους «να υιοθετήσει τα απαραίτητα μέτρα για την απαγόρευση της πτήσης του εναέριου χώρου της ΕΕ από αεροπορικές εταιρείες της Λευκορωσίας και για την αποτροπή της πρόσβασης σε αερολιμένες της ΕΕ για πτήσεις που εκτελούν τέτοιες αεροπορικές εταιρείες».
Ζητούν την άμεση απελευθέρωση τόσο του Πρατάσεβιτς, όσο και της Ρωσίδας φίλης του Σοφίας Σαπέγκα, η οποία συνελήφθη μαζί του.
Το κείμενο επικυρώθηκε γρήγορα από ηγέτες ασκώντας «έντονη αντίδραση» στο λόγω του «σοβαρού κινδύνου για την ασφάλεια των αερομεταφορών και των επιβατών επί του σκάφους από τις αρχές της Λευκορωσίας», σύμφωνα με όσα δήλωσε αξιωματούχος της ΕΕ. Σημειώνεται ότι οι αποφάσεις στη Σύνοδο Κορυφής θα εφαρμοστούν, μόλις το επιτρέψουν οι νομικές διαδικασίες.
Τι προηγήθηκε
Η Λευκορωσία είναι το πρώτο θέμα στην ατζέντα των Ευρωπαίων ηγετών, όπως ανέφερε ο Σαρλ Μισέλ προσερχόμενος στην Σύνοδο Κορυφής. «Αυτό που συνέβη εχθές ήταν ένα διεθνές σκάνδαλο» τόνισε ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επισημαίνοντας ότι ΕΕ εργάζεται για την επιβολή κυρώσεων. Σημείωσε επίσης ότι οι ζωές πολιτών τέθηκαν σε κίνδυνο και η ΕΕ είναι πεπεισμένη ότι χρειάζεται «μία σταθερή αντίδραση». Ανακοίνωσε επίσης ότι οι ηγέτες θα συζητήσουν σήμερα τις σχέσεις ΕΕ-Ρωσίας, την σύνοδο ΕΕ-ΗΠΑ, αλλά και «τις σχέσεις Ισραήλ-Παλαιστίνης.
Εκπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών Αντόνιο Γκουτέρες δήλωσε ότι «ανησυχεί βαθιά» για το περιστατικό και ζήτησε πλήρη έρευνα. Ενώ τα τρία κράτη της Βαλτικής δήλωσαν ότι ο εναέριος χώρος της Λευκορωσίας πρέπει να κηρυχθεί «μη ασφαλής» και - καθώς αυξάνονται οι περιφερειακές εντάσεις - η Λευκορωσία και η Λετονία ανέφεραν ότι έδιωξαν τους πρεσβευτές.
Η Βρετανία δήλωσε επίσης ότι θα εκδώσει εντολή στις βρετανικές αεροπορικές εταιρείες να σταματήσουν τις πτήσεις τους πάνω από τη Λευκορωσία και ότι θα αναστείλει την αεροπορική άδεια για τον εθνικό αερομεταφορέα Belavia της Λευκορωσίας με άμεσο αποτέλεσμα.
Ο ευρωπαϊκός Οργανισμός για την Ασφάλεια της Αεροναυτιλίας (Eurocontrol) ανέφερε σήμερα ότι εργάζεται με σκοπό να βοηθήσει τις αεροπορικές εταιρείες να παρακάμψουν τον εναέριο χώρο της Λευκορωσίας.
Σύμφωνα με τον Eurocontrol, τρεις ευρωπαϊκές εταιρείες, η γερμανική Lufthansa, η πολωνική LOT και η λετονική airBaltic εκτελούν 14 πτήσεις την εβδομάδα από και προς τη Λευκορωσία. Επειδή είναι κλειστό το ανατολικό τμήμα του εναέριου χώρου της Ουκρανίας «ορισμένες εταιρείες της ΕΕ χρησιμοποιούν τον εναέριο χώρο της Λευκορωσίας στις πτήσεις τους προς την Ασία».
Την ανάγκη να υπάρξει «ισχυρή απάντηση στην «απολύτως απαράδεκτη» αεροπειρατεία της πτήσης της Ryanair από τις αρχές της Λευκορωσίας, υπογράμμισε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προσερχόμενη στη Σύνοδο Κορυφής στις Βρυξέλλες. Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαρακτήρισε «εξοργιστική» τη συμπεριφορά του Μινσκ και τόνισε ότι ο Πρόεδρος Αλεξάντρ Λουκασένκο πρέπει να καταλάβει ότι θα υπάρξουν «σοβαρές συνέπειες».
Σημειώνεται ότι η Σύνοδος Κορυφής, σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του Σαρλ Μισέλ διεξήχθη χωρίς οι επικεφαλής να έχουν τις ηλεκτρονικές τους συσκευές. Ειδικότερα, ο Μπάρεντ Λέιντς σημείωσε: «Για να διασφαλιστεί η εμπιστευτικότητα της συζήτησης για τη Λευκορωσία και για τη Ρωσία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ζήτησε να διεξαχθεί η συζήτηση χωρίς ηλεκτρονικές συσκευές».
