Κατά τα φαινόμενα, σε δώδεκα ημέρες ο Τραμπ θα παραδώσει το βαλιτσάκι με τους κωδικούς των πυρηνικών στον επόμενο Πρόεδρο των ΗΠΑ. Είναι κι αυτό μια ανακούφιση, καθώς από τον Τραμπ όλα τα περιμέναμε. Ακόμη και το προχθεσινό ντου στο Καπιτώλιο, αν και αυτό δεν το κάνει λιγότερο σοκαριστικό.
Ωστόσο, ο Τραμπ είναι το σύμπτωμα και όχι η αιτία της παρακμής της αμερικανικής δημοκρατίας - και όχι μόνο. Δεν είναι παρθενογένεση. Δεν θα μπορούσε να υπάρξει χωρίς το προηγούμενο του tea party, χωρίς την ανοχή των Ρεπουμπλικανών, χωρίς την ώθηση των νεοσυντηρητικών λόμπι, χωρίς τη στήριξη μεγάλου μέρους του οικονομικού συστήματος, χωρίς το νέο τοπίο των μέσων ενημέρωσης, χωρίς τη νέα επέλαση του θρησκευτικού φονταμενταλισμού - με τους μουλάδες να τρώνε τη σκόνη των ευαγγελιστών.
Ο ολιγάρχης Τραμπ, που έπεισε τους ηττημένους της παγκοσμιοποίησης ότι θα τους σώσει, δεν είναι ούτε ο πρώτος ούτε ο τελευταίος. Τον δρόμο τον είχε ανοίξει, δεκαετίες πριν, ο Μπερλουσκόνι και τον κρατούν ανοιχτό διάφοροι επίγονοι στην Ευρώπη. Απλώς ο Τραμπ, ως αφεντικό της υπερδύναμης -κι ως καρτούν-, μας σόκαρε περισσότερο.
