Στην τελευταία συνέντευξή της πριν από τις προηγούμενες ομοσπονδιακές εκλογές, η καγκελάριος -και υποψήφια- Άνγκελα Μέρκελ είχε πει τη φράση που συμπύκνωνε ολόκληρη την προεκλογική εκστρατεία των Χριστιανοδημοκρατών (CDU): “Με ξέρετε”. Πράγματι, έτσι κέρδισε τις εκλογές - και δη στο όριο της αυτοδυναμίας, κάτι που μάλλον τρομοκράτησε, παρά ενθουσίασε το κόμμα και την αρχηγό του, που έσπευσε να σχηματίσει μεγάλο συνασπισμό με τους δεύτερους και καταϊδρωμένους Σοσιαλδημοκράτες (SPD). Τις κέρδισε ως η σοφή “μαμά”, ως η ψύχραιμη διαχειρίστρια κρίσεων -των άλλων-, ως αυτή που ξέρει τι θέλουν οι πολίτες, οπότε αυτοί με τη σειρά τους δεν έχουν λόγο να ξοδεύουν το μυαλό τους για την πολιτική.
Από εκείνο το φθινόπωρο του 2013, που η Μέρκελ έκανε περίπατο, μέχρι και το φθινόπωρο του 2015, που έκανε το μεγάλο άλμα με το προσφυγικό, η Γερμανία ήταν σε κατάσταση πολιτικής νιρβάνας. Το μόνο εσωτερικό ζήτημα που απασχολούσε τα γερμανικά πρωτοσέλιδα ήταν η κόντρα για τους παιδικούς σταθμούς και για την ποσόστωση των γυναικών στα ψηλά πατώματα των επιχειρήσεων. Και οι μόνες εκπλήξεις που επεφύλασσε το πολιτικό σύστημα ήταν η εκλογή του πρώτου αριστερού πρωθυπουργού στην ανατολικογερμανική Θουριγγία σε συνεργασία με τους Σοσιαλδημοκράτες και η εδραίωση των Πράσινων ως κυβερνητικό κόμμα στη συντηρητική Βάδη - Βιρτεμβέργη. Κατά τα άλλα, οι Γερμανοί αναγνώστες ασχολούνταν με την ελληνική κρίση, με την ουκρανική κρίση, άντε και με το καινούργιο πρόστιμο που επέβαλαν οι αμερικανικές αρχές στην Deutsche Bank. Και στις δημοσκοπήσεις η δημοτικότητα της Μέρκελ “χτυπούσε ταβάνι”.
Εκείνες τις μέρες της νιρβάνας έκανε την εμφάνισή της η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD), ένα νεόκοπο μόρφωμα, στημένο από συντηρητικούς καθηγητές Οικονομικών, που προσπάθησαν να τοποθετηθούν στο ήρεμο έως βαρετό γερμανικό πολιτικό σύστημα με όχημα τα ελληνικά προγράμματα “διάσωσης”. Οι καθηγητές προσπάθησαν να πείσουν τους Γερμανούς ότι η κυβέρνηση Μέρκελ πετάει τα λεφτά τους σε ένα ελληνικό βαρέλι δίχως πάτο, κατάφεραν να κερδίσουν μια θέση στα περιζήτητα τοκ σόου της τηλεόρασης - και να βγάλουν μερικούς ευρωβουλευτές στο Στρασβούργο. Και μετά πήραν τον δρόμο της διάσπασης, και προς στιγμή της διάλυσης, μέχρι που άρχισαν να μαζεύονται κατά χιλιάδες οι πρόσφυγες στην εχθρική Ουγγαρία με προορισμό τη Γερμανία και τη Σουηδία. Και μέχρι που η Μέρκελ άνοιξε τα σύνορα στους πρόσφυγες και είπε το περίφημο “Θα τα καταφέρουμε”.
Μια νύχτα στην Κολωνία
Φτάσαμε, λοιπόν, στο φθινόπωρο του 2016 κι από τη νιρβάνα των προηγούμενων χρόνων δεν έχει απομείνει τίποτε. Το αρχικό κλίμα καλωσορίσματος των προσφύγων από ένα εντυπωσιακά μεγάλο κομμάτι της γερμανικής κοινωνίας -κόντρα στους εξτρεμιστές ακροδεξιούς που έβαζαν μαζικά φωτιές σε καταλύματα και καταυλισμούς, κόντρα στην γκρίνια της δεξιάς πτέρυγας του κόμματος της Μέρκελ και των Χριστιανοκοινωνιστών (CSU) της Βαυαρίας, κόντρα στη φοβική υστερία του κινήματος Pegida (Πατριώτες Ευρωπαίοι ενάντια στον εξισλαμισμό της Δύσης)- γύρισε το βράδυ της Πρωτοχρονιάς στην Κολωνία. Η αφορμή ήταν η μαζική σεξουαλική παρενόχληση γυναικών που γιόρταζαν την αλλαγή του χρόνου στο παραδοσιακό υπαίθριο πάρτι από μια συμμορία ξένων με αραβική εμφάνιση. Πρόσφυγες δεν ήταν -τουλάχιστον αυτοί που τελικά συνελήφθησαν-, αλλά πήρε και τους πρόσφυγες η μπάλα. Τα γεγονότα της Κολωνίας σε συνδυασμό με την καθυστέρηση των μέσων ενημέρωσης να τα προβάλουν -που φούντωσε τα σενάρια συνωμοσιολογίας για τον “ψεύτη” Τύπο (κλασσικό σύνθημα της Pegida και της AfD)- αλλά και τα τρομοκρατικά χτυπήματα από ισλαμιστές στις γειτονικές χώρες άλλαξαν με ιλιγγιώδη ρυθμό το κλίμα στη Γερμανία. Κι έδωσαν φτερά στην ξενοφοβική, ρατσιστική Εναλλακτική, η οποία ναι μεν έχει ένα θολό -και σε πολλά σημεία ακραιφνώς νεοφιλελεύθερο- πρόγραμμα, αλλά ουσιαστικά πουλάει μόνο φόβο. Και καταγγέλλει τα “παλιά” κόμματα ότι αγνοούν τους φόβους των πολιτών. Τον φόβο ενώπιον του ξένου και του Ισλάμ, το φόβο ενώπιον του ενδεχόμενου να χάσουν τα κεκτημένα τους, τον φόβο ενώπιον μιας Γερμανίας που αλλάζει με γοργούς ρυθμούς στα χρόνια της παγκοσμιοποιήσης.
Η αντίδραση του καναπέ
Το μεγάλο επίτευγμα της AfD στις τοπικές εκλογές του τελευταίου χρόνου στη Γερμανία ήταν ότι κατάφερε να σηκώσει πολλούς ανθρώπους από τον καναπέ και να τους στείλει στην κάλπη. Ειδικά στην τελευταία εκλογική αναμέτρηση στο Μαγδεμβούργο- Πομερανία η συμμετοχή αυξήθηκε από το 51% στο 61%. Και σχεδόν όλοι όσοι πήγαν επιπλέον να ψηφίσουν επέλεξαν την AfD, όπως και ένα χορταστικό ποσοστό πρώην ψηφοφόρων της Χριστιανοδημοκρατίας, της Αριστεράς και της Σοσιαλδημοκρατίας. Έτσι, η Εναλλακτική εκτοξεύτηκε από το μηδέν στο 20% - και βρέθηκε στη δεύτερη θέση πίσω από τους Σοσιαλδημοκράτες. Σε ένα αραιοκατοικημένο κρατίδιο, που βρίσκεται σε φάση ανάκαμψης κι όπου τους πρόσφυγες τους βλέπεις με το κιάλι. Με τρεις στους τέσσερις ψηφοφόρους της AfD να δηλώνουν στα exit polls, ότι την ψήφισαν για να δώσουν ένα μάθημα στα άλλα κόμματα. Τα οποία άλλα κόμματα προσπαθούν να διαχειριστούν την ήττα, είτε βαφτίζοντάς την νίκη σε σχέση με τις δημοσκοπήσεις (SPD) είτε δηλώνοντας ότι “πρέπει να ασχοληθούμε σοβαρά με τους φόβους των πολιτών” (Αριστερά), είτε ρίχνοντας την ευθύνη στη Μέρκελ (CSU, το “αδερφάκι” της CDU).
H χαλκέντερη “μαμά”
Η αλήθεια είναι ότι η Μέρκελ βρίσκεται εδώ κι έναν χρόνο στο στόχαστρο του “αδελφού” κόμματος της Βαυαρίας, αλλά και της πιο συντηρητικής πτέρυγας του κόμματός της, επειδή αφενός εμφανίστηκε “υπερβολικά φιλόξενη” με τους πρόσφυγες, αφετέρου επειδή έχει σύρει τη CDU πολύ... αριστερά, μακριά από τις... χριστιανικές της αξίες (πατρίς, θρησκεία, οικογένεια). Είναι επίσης αλήθεια ότι το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματος που εφαρμόζει αυτή η κυβέρνηση μεγάλου συνασπισμού έχει τη σφραγίδα του SPD. Κάτι που δεν μπορεί να πιστωθεί το SPD -που από χρόνια έχει συρθεί προς τα δεξιά-, αλλά τώρα πια γυρνάει μπούμερανγκ και στη Μέρκελ, η οποία όμως φαίνεται να διατηρεί την εμπιστοσύνη του μισού εκλογικού σώματος.
Αλήθεια είναι επίσης ότι μέσα σ’ αυτόν τον τελευταίο χρόνο έχει αλλάξει θεαματικά προς το αυστηρότερο η πολιτική της κυβέρνησης Μέρκελ στο προσφυγικό, όπως ακριβώς πίεζε η CSU. Αλλά ο ηγέτης της CSU, ο πρωθυπουργός της Βαυαρίας Χορστ Ζέχοφερ, θέλει να δει αίμα. Θέλει να δει τη Μέρκελ να ζητάει γονατιστή συγγνώμη για το “Θα τα καταφέρουμε” και απειλεί να μη δώσει την ευλογία της CSU σε μια νέα της υποψηφιότητα για την καγκελαρία. Η πρώτη αντίδραση της χαλκέντερης καγκελαρίου ήταν να εμφανιστεί την περασμένη εβδομάδα στη Βουλή και να εκφωνήσει μια μαχητική ομιλία, επιμένοντας στην πολιτική της. Με τη βεβαιότητα ότι, εάν τελικά αποφασίσει να μη βάλει υποψηφιότητα -μάλλον απίθανο-, τόσο το κόμμα της όσο και το “αδελφάκι” της Βαυαρίας θα τρέχουν και δεν θα προλαβαίνουν. Επειδή, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, δεν έχουν εναλλακτική.
