Του Στρατή Αγγελή
Λίγο κράτησε το ενδιαφέρον των διεθνών ΜΜΕ για τους 12 πρόσφυγες από τη Συρία που μετέφερε ο Πάπας Φραγκίσκος με το αεροπλάνο του από τη Λέσβο στη Ρώμη. Καθώς οι ταλαιπωρημένοι αυτοί άνθρωποι προσπαθούσαν να συνειδητοποιήσουν την καλή τους τύχη και να ξεκινήσουν τη χρονοβόρα διαδικασία για να πάρουν άσυλο στην Ιταλία, μια τραγωδία εκατοντάδες μίλια μακριά επισκίασε το συμβολικό μήνυμα της σωτηρίας που έστειλε ο Πάπας.
Περίπου πεντακόσιες ψυχές χάθηκαν το επόμενο βράδυ στα νερά της Μεσογείου μαζί με το δουλεμπορικό που τους μετέφερε. Οι λιγοστοί επιζώντες περιέγραψαν πως 240 πρόσφυγες και μετανάστες από τη Σομαλία, το Σουδάν, την Αιθιοπία και την Αίγυπτο ξεκίνησαν από το Τομπρούκ της Λιβύης με ένα άλλο μικρότερο σκάφος και μεταφορτώθηκαν μεσοπέλαγα από τους δουλέμπορους σε ένα ξύλινο σκαρί όπου συνωστίζονταν ήδη 300 άνθρωποι. Από το βάρος τους, μέσα στον πανικό, το μεγαλύτερο σκάφος βούλιαξε. Περίπου 40 κατάφεραν να γυρίσουν κολυμπώντας στη μικρότερη βάρκα, απ' όπου τους έσωσε διερχόμενο εμπορικό πλοίο. «Η γυναίκα και το παιδί μου πνίγηκαν μπροστά στα μάτια μου» είπε ένας από τους επιζώντες, ο Σομαλός Αμπντούλ Καντίρ. Οι κατά τόπους λιμενικές αρχές δεν επιβεβαιώνουν αυτούς τους αριθμούς πώς θα μπορούσαν άλλωστε; Πέρυσι χάθηκαν οχτακόσιοι άνθρωποι σε παρόμοιο ναυάγιο στη Μεσόγειο και χιλιάδες άλλοι σε λιγότερο γνωστά, μεγάλα και μικρά ναυάγια. Κουκίδες με αριθμούς στον χάρτη...
Φράχτης στη... Μεσόγειο
Οι υπουργοί Άμυνας και Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξέτασαν αυτή την εβδομάδα σχέδια για την επέκταση των ναυτικών επιχειρήσεων στα ανοιχτά της Λιβύης. Να αυξηθεί δηλαδή το πεδίο δράσης της ευρωπαϊκής αρμάδας κατά των διακινητών, σε συνδυασμό με επιχειρήσεις κατά του λαθρεμπορίου όπλων. Υπό την αιγίδα του ΟΗΕ, που εγκατέστησε νέα κυβέρνηση εθνικής συμφιλίωσης στη Λιβύη, οι επιχειρήσεις αυτές αναμένεται ότι θα κλιμακωθούν σε μερικές εβδομάδες, ενώ κυκλοφορούν επίσης σενάρια για συνδυασμένη δράση ειδικών δυνάμεων. Η νέα κυβέρνηση της Τρίπολης παίρνει «προίκα» μερικές δεκάδες εκατομμύρια ευρώ για να σταθεί στα πόδια της. Θα χρειαστεί βέβαια πολύ περισσότερα για να χτυπήσει τους διακινητές, καθώς και τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους που έχουν φτιάξει «προγεφύρωμα» στη Λιβύη.
Από την περασμένη εβδομάδα, οι πρόσφυγες και οι μετανάστες φτάνουν πάλι κατά χιλιάδες στις ιταλικές ακτές. Ο προσανατολισμός των δουλεμπόρων άλλαξε μετά το κλείσιμο του βαλκανικού διαδρόμου. Στη σχετικά κλειστή θάλασσα της Αδριατικής τα πράγματα φαίνονται υπό έλεγχο, αλλά στην κεντρική Μεσόγειο η κατάσταση άλλαξε δραματικά και η ιταλική ακτοφυλακή διασώζει καθημερινά χίλιους ώς δύο χιλιάδες ανθρώπους νότια της Σικελίας. Ο δρόμος της Μεσογείου από τα βορειοαφρικανικά παράλια προς την Ιταλία είναι πιο επικίνδυνος και πιο θανατηφόρος από εκείνον του Αιγαίου. Τα στατιστικά στοιχεία είναι ενίοτε αποκαλυπτικά. Η αναλογία των νεκρών σε σχέση με εκείνους που κατάφεραν να βγουν ζωντανοί από τα κύματα είναι ένα προς εξήντα για το Αιγαίο και ένα προς τετρακόσια για τους πρόσφυγες και μετανάστες που "επέλεξαν" τον θαλάσσιο δρόμο της νότιας Μεσογείου.
Την ίδια ώρα η Αυστρία απειλεί να υψώσει φράχτη στα βόρεια ιταλικά σύνορα, προεξοφλώντας ότι εκείνοι που πατούν το πόδι τους στην Ιταλία θα κατευθυνθούν βόρεια, με προορισμό τη Γερμανία και τον σκανδιναβικό... παράδεισο.
Ευρωομόλογα... Αφρικής
Η κυβέρνηση Ρέντζι παρουσίασε στους Ευρωπαίους εταίρους ένα σχέδιο για τη χρηματοδότηση αφρικανικών κυβερνήσεων (Λιβύης, Τυνησίας, Νιγηρίας κ.ά.), ώστε να κρατήσουν μέσα στα σύνορά τους τους επίδοξους μετανάστες ή να εμποδίσουν τη διέλευσή τους. Το σκεπτικό μοιάζει ελκυστικό για ορισμένους γραφειοκράτες των Βρυξελλών. Εφόσον το μπαξίσι στη Άγκυρα μαζί με υποσχέσεις για επιπλέον ανταλλάγματα αποδίδουν καρπούς και περιορίστηκε το ανθρώπινο ποτάμι προς την Ελλάδα, γιατί να μη γίνει το ίδιο με την Αφρική; Η Ιταλία πρότεινε λοιπόν την έκδοση ευρωομολόγων για να συγκεντρωθούν τα απαραίτητα κεφάλαια, με άλλα λόγια να συγχρηματοδοτηθεί το σχέδιο από όλους τους Ευρωπαίους, να πληρώσουν το κόστος και οι ευρωπαϊκές χώρες που επίμονα αρνούνται να δεχτούν στο έδαφός τους κατ' αναλογία αριθμό προσφύγων.
Ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ αντιμετώπισε θετικά το σχέδιο, το οποίο προσκρούει όμως στις αντιρρήσεις, ποιων άλλων, των Γερμανών. Το Βερολίνο απορρίπτει τη σύνδεση του δημοσιονομικού με το προσφυγικό και απέκρουσε ήδη την ντρίπλα των Ιταλών, παρ' ότι περιλάμβανε ως δέλεαρ και τα τρία δισεκατομμύρια ευρώ που περιμένει η Τουρκία. Αυτό προκύπτει από τη δήλωση του εκπροσώπου της καγκελαρίας Στέφεν Zάιμπερτ ότι «η γερμανική κυβέρνηση δεν βλέπει να υπάρχει καμία βάση για την κοινή χρηματοδότηση των χρεών που οφείλονται στα έξοδα των χωρών - μελών για τη μετανάστευση». Με άλλα λόγια, δίνουμε χρήματα στην Τουρκία για το προσφυγικό, αλλά όχι στις ευρωπαϊκές χώρες που δοκιμάζονται από την κρίση και τους εκβιασμούς της Άγκυρας. "Αν η Μέρκελ, αν οι Γερμανοί έχουν διαφορετικές λύσεις, ας μας το πούνε" απάντησε ο Ιταλός πρωθυπουργός.
Εν τω μεταξύ, με τις τελευταίες αφίξεις ανέρχονται σε είκοσι οι πρόσφυγες που φιλοξενούνται στο Βατικανό των χιλίων κατοίκων. Κατά αναλογία, οι χώρες της Ε.Ε., που έχουν συνολικό πληθυσμό 300 εκατομμύρια ανθρώπους, θα μπορούσαν να υποδεχτούν έξι εκατομμύρια πρόσφυγες, σημείωσε το Γαλλικό Πρακτορείο. Αλλά η εκτίμηση αυτή μοιάζει αφελής αν ληφθεί υπόψη ότι το προσφυγικό αποτελεί μόνο ένα σκέλος του μεταναστευτικού προβλήματος και ότι η Ε.Ε. δεν ευθύνεται μόνη της για όλα τα δεινά του κόσμου. Ταυτόχρονα, η Ευρώπη υψώνει τείχη ενώ ετοιμάζει επέκταση των στρατιωτικών επιχειρήσεων για ανάσχεση των προσφυγικών ροών στη Μεσόγειο. Κλείνεται στο καβούκι της για να προστατευτεί από τις συνέπειες πολέμων στους οποίους συμμετείχε και συμμετέχει, όπως στη Λιβύη, τη Συρία, στο Ιράκ, στην υποσαχάρια Αφρική, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Ο Πάπας Φραγκίσκος ζήτησε συγγνώμη από τους πρόσφυγες για την "κλειστή και αδιάφορη συμπεριφορά των κοινωνιών μας που φοβούνται την αλλαγή ζωής και τρόπου σκέψης". Ο Μπάρακ Ομπάμα είπε ότι έκανε λάθος που δεν σχεδίασε τη μετά Καντάφι εποχή στη Λιβύη και κατηγορεί τον πρώην πρόεδρο της Γαλλίας Νικολά Σαρκοζί αλλά και τον Βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον ότι αδιαφόρησαν για τις εξελίξεις. Ο Αμερικανός πρόεδρος πιθανώς θεωρεί ότι έπραξε σωστά στη Συρία μαζί με τον Κάμερον και με τον Φρανσουά Ολάντ, τον διάδοχο του Σαρκοζί. Και όλοι μαζί (της Μέρκελ περιλαμβανομένης) υποκύπτουν στους εκβιασμούς του "σουλτάνου" της Άγκυρας, ενώ οι γραφειοκράτες των Βρυξελλών θεωρούν τη συμφωνία Ε.Ε. - Τουρκίας ως πρότυπο για την επίλυση του μεταναστευτικού στη Μεσόγειο.
Αυτά στα σχέδια επί χάρτου. Αλλά η Ευρώπη δεν είναι Βατικανό, η Αφρική δεν είναι Τουρκία και ο Γιούνκερ δεν είναι Πάπας.
