Το βασικό ερώτημα είναι απλό και λιγάκι "πονηρό": η συνεχής αύξηση του προσδόκιμου ζωής είναι η αιτία ή το πρόσχημα για την αύξηση των ηλικιακών ορίων συνταξιοδότησης; Για την ώρα, κυβερνήσεις και σχετικοί οργανισμοί διατείνονται πως είναι η βασική αιτία. Αλλά και πάλι, η σφήνα της πολιτικής απόφασης είναι αυτή που καθορίζει τα μελλούμενα. Για παράδειγμα, στη Βρετανία, η κυβέρνηση του Κάμερον παρουσίασε το 2013 την "εθνική ντιρεκτίβα" της για το συνταξιοδοτικό, που υποδεικνύει ότι οι μελλοντικές γενιές θα πρέπει να περάσουν το 1/3 της ενήλικης ζωής τους ως συνταξιούχοι, όχι περισσότερο - λιγότερο μπορεί... Πάνω σ' αυτό το πλάνο, τα περιθώρια είναι στενά και δεδομένα, η σύνταξη μπορεί να περιμένει ώς τα... 70.
Σύνταξη στα...70
Πρόσφατα, μια από τις μεγαλύτερες εταιρείες αναλογιστικών μελετών της Βρετανίας, η Barnett Waddingham, προειδοποίησε ότι πιθανότατα τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησης θα αυξηθούν πολύ γρηγορότερα από ό,τι γενικά αναμένεται σήμερα μέσα στις επόμενες δεκαετίες. "Σχεδόν αναπόφευκτα, το κατώτατο ηλικιακό όριο για σύνταξη θα είναι τουλάχιστον τα 70 χρόνια ώς το 2050", λέει ο Μάλκομ ΜακΛιν, κορυφαίος σύμβουλος της Barnett Waddingham. "Η παράταση του επαγγελματικού βίου σίγουρα θα είναι ο κανόνας για τις νεότερες γενιές, κάτι που οι εργαζόμενοι θα πρέπει να αποδεχθούν καθώς θα σκέφτονται το μέλλον τους ως συνταξιούχοι", συμπληρώνει ο ίδιος.
Με βάση το ισχύον χρονοδιάγραμμα της κυβέρνησης, η ηλικία συνταξιοδότησης για τους εργαζόμενους στη Βρετανία θα αυξηθεί σταδιακά μέχρι το 2018 στα 65 χρόνια -για άνδρες και γυναίκες -στα 66 ώς το 2020 και στα 67 ώς το 2028. Υπάρχει πρόταση για περαιτέρω αύξησή του στα 68 χρόνια με ορίζοντα το 2048 αλλά για την ώρα η κυβέρνηση διατείνεται πως "αυτό θα επανεξεταστεί". Για τους σχετικούς πάντως με το θέμα, η σύνταξη στα 68 θα θεσμοθετηθεί πολύ νωρίτερα από το προβλεπόμενο, ακολουθώντας τις τρέχουσες εκτιμήσεις για το προσδόκιμο ζωής αλλά και την "ντιρεκτίβα του 1/3".
Μαθουσάλες...
Σύμφωνα με την εθνική στατιστική υπηρεσία της Βρετανίας, (ONS), στη διάρκεια του περασμένου αιώνα το προσδόκιμο ζωής αυξανόταν σχεδόν κατά τρία χρόνια ανά δεκαετία. Έτσι, από τα 51 χρόνια που ήταν για τους άνδρες το 1910-12, φτάσαμε σήμερα στα 79 χρόνια - και στα 83 για τις γυναίκες. Περίπου το 20% των σημερινών εξηντάρηδων και το 31% των γυναικών της ίδιας ηλικίας αναμένεται να ζήσουν ώς τα 90 τους. Αλλά αυτό από μόνο του δεν μπορεί να δικαιολογήσει επαρκώς την παράταση του εργασιακού βίου.
Πώς θα μπορεί ένας εργαζόμενος στα 70 του να δουλεύει πλήρες 8ωρο ως ηλεκτρολόγος, λογιστής, οδηγός λεωφορείου, βιομηχανικός εργάτης ή ακόμη και ως οδοντίατρος, κουβαλώντας στην πλάτη του τα προβλήματα υγείας και τα αργά αντανακλαστικά αυτής της ηλικίας; Ποιες θα είναι οι παράπλευρες συνέπειες της απασχόλησης ηλικιωμένων ανθρώπων σε σχέση με την παραγωγικότητα, την εργασιακή ασφάλεια, την επαγγελματική εκπαίδευση κ.λπ.; Αυτά τα ερωτήματα προφανώς δεν απασχολούν όσους κάνουν αναλογιστικές μελέτες.
Αυτούς τους απασχολούν τα λεφτά. Κι εδώ αρχίζουν τα άσχημα. Το νέο συνταξιοδοτικό της Βρετανίας, που τίθεται σε ισχύ τον Απρίλιο του 2016, προβλέπει βασική εθνική σύνταξη για τους νέους συνταξιούχους στα μόλις 840 ευρώ. Μελλοντικά μάλιστα, η κρατική συμμετοχή στη χρηματοδότηση του συνταξιοδοτικού συστήματος θα μειώνεται σταδιακά με προοπτική να μηδενιστεί εντελώς! Σε δημοσκόπηση που έγινε πέρυσι τον Δεκέμβριο μεταξύ των Βρετανών βουλευτών όλων των κομμάτων, ο ένας στους έξι απάντησε ότι σε 30 χρόνια από σήμερα η κρατική σύνταξη απλώς δεν θα υπάρχει. Δεν προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι το ποσοστό των βουλευτών του Συντηρητικού κόμματος που δήλωσαν πεπεισμένοι γι' αυτό, ήταν διπλάσιο από εκείνο των συναδέλφων τους Εργατικών.
Ιδιωτική πρωτοβουλία
Φυσικά, η προοπτική δεν είναι άλλη από το να μεταβιβαστεί ο "κλάδος" στον ιδιωτικό τομέα, έτσι οι επιχειρήσεις του χώρου αρχίζουν δειλά-δειλά να κάνουν την εμφάνισή τους. Δεν είναι τυχαίο ότι η εν λόγω έρευνα έγινε από το ιδιωτικό συνταξιοδοτικό ταμείο NOW Pensions, που έχει την έδρα του στη Δανία και επεκτείνεται τώρα στην "αγορά". Ο διευθύνων σύμβουλος της εταιρίας Μόρτεν Νίλσον δήλωσε σχολιάζοντας τα αποτελέσματα της έρευνας:
"Στους διαδρόμους της εξουσίας διακρίνεται ένας σκεπτικισμός ανησυχητικού βαθμού για το κατά πόσο η κρατική σύνταξη μπορεί να διατηρηθεί μακροπρόθεσμα. Με το μέλλον της κρατικής συμβολής στο συνταξιοδοτικό σύστημα τόσο αβέβαιο, ποτέ δεν ήταν τόσο σημαντικό για τους νέους αποταμιευτές να αναλάβουν τον έλεγχο της δικής τους συνταξιοδοτικής αποταμίευσης και να βάλουν στην άκρη όσο περισσότερα μπορούν ώστε να προστατευτούν από ένα αβέβαιο μέλλον"...
