Της ΚΑΚΗΣ ΜΠΑΛΗ
Η συμφωνία έκλεισε, η πρώτη «κόκκινη - κόκκινη - πράσινη» κυβέρνηση στη Γερμανία είναι πραγματικότητα. Μένει μόνο η ψηφοφορία στην τοπική Βουλή της Θουριγγίας, στις 5 Δεκεμβρίου, για την εκλογή του πρώτου αριστερού πρωθυπουργού, Μπόντο Ράμελο. Βαθύ κόκκινο είναι το χρώμα της Αριστεράς (Linke) στη Γερμανία, κόκκινο το χρώμα της Σοσιαλδημοκρατίας και πράσινο των Πρασίνων. Και είναι η πρώτη φορά που τα τρία κόμματα αποφασίζουν να δημιουργήσουν μια κυβέρνηση συνασπισμού, κατ' αρχήν σε τοπικό επίπεδο, πλην όμως όλα τα πολιτικά «πειράματα» στη Γερμανία ξεκινούν από τα κρατίδια.
Είκοσι πέντε χρόνια μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου, μετά τη συμφωνία των τριών, πέφτει και το τελευταίο ταμπού της μεταπολεμικής διαίρεσης. Και πέφτει με βρόντο, με αντιστάσεις κυρίως από την πλευρά της συντηρητικής παράταξης στη Γερμανία, η οποία αίφνης έβγαλε πάλι στην επιφάνεια τα παλιά αντικομμουνιστικά της ανακλαστικά, αλλά και από κάποιους αντικαθεστωτικούς της πρώην DDR, που δεν έχουν πειστεί ότι το κόμμα της Αριστεράς έχει ξεμπλέξει οριστικά με το ανελεύθερο παρελθόν του, ως συνέχεια του κυβερνώντος κόμματος της Ανατολικής Γερμανίας.
Αυτούς τους τελευταίους έλαβαν πολύ σοβαρά υπόψη ο Μπόντο Ράμελο και η τοπική οργάνωση της Linke, γι' αυτό και στο προοίμιο της κυβερνητικής συμφωνίας των 105 σελίδων, που βάζει τη βάση της διακυβέρνησης της Θουριγγίας για την επόμενη πενταετία, αναφέρεται σαφώς ότι τα τρία κυβερνητικά κόμματα δεσμεύονται για μια «συνεπή και διεξοδική επεξεργασία του παρελθόντος της δικτατορίας της καθημερινότητας» στην DDR. Και εκφράζεται ο σεβασμός τους «στο ανατολικογερμανικό κίνημα ειρήνης, στο κίνημα των πολιτών και στο περιβαλλοντικό κίνημα, που άνοιξαν τον δρόμο για την ειρηνική επανάσταση του 1989».
Επιπλέον η Linke δεσμεύτηκε να μην προωθήσει σε καμία κυβερνητική θέση όποιο μέλος της είχε συνεργαστεί στο παρελθόν με τη Stasi, την υπηρεσία εσωτερικής ασφαλείας της DDR - κάτι που, παρεμπιπτόντως, δεν έκαναν ποτέ οι Χριστιανοδημοκράτες, που κυβερνούσαν τα τελευταία 24 χρόνια τη Θουριγγία.
Μια δίκαιη συζήτηση
Ο ίδιος ο Ράμελο, που εκ της βιογραφίας του, ως Δυτικογερμανός αριστερός συνδικαλιστής, ουδεμία σχέση είχε με τη DDR, έδωσε μάχη για να γίνει μια «δίκαιη συζήτηση» για το παρελθόν. «Βεβαίως παίρνω πολύ στα σοβαρά τις πληγές που άνοιξαν και πάλι σε κάποιους συμπολίτες μου με αφορμή την υποψηφιότητά μου για την πρωθυπουργία» είπε στο περιοδικό Spiegel. «Ωστόσο, εμείς στη Linke της Θουριγγίας έχουμε πάρει πολλές πρωτοβουλίες για την επεξεργασία του παρελθόντος εδώ και χρόνια, οι οποίες πέρασαν απαρατήρητες από τα μέσα ενημέρωσης. Αυτό δεν σημαίνει, όμως, ότι ζητάμε από τα μέλη μας να σβήσουν με μια μονοκοντυλιά το παρελθόν τους».
Για τον Ράμελο το σημαντικό είναι να μην περιοριστεί η συζήτηση σε θύτες και θύματα, ούτε να είναι μονίμως στο στόχαστρο η Αριστερά. Εμείς προσπαθήσαμε σκληρά όλα αυτά τα χρόνια, λέει. Οι Χριστιανοδημοκράτες, που τώρα έχουν ξεσπαθώσει, όχι. Και στο ερώτημα γιατί η καγκελάριος Μέρκελ άσκησε τόσο σκληρή κριτική στο ενδεχόμενο σχηματισμού κυβέρνησης στη Θουριγγία με επικεφαλής έναν αριστερό, ο Ράμελο απαντά: «Η κυρία Μέρκελ φοβάται μήπως θιγεί η αιώνια απαίτηση του κόμματός της να είναι στην εξουσία, το καταλαβαίνω. Αλλά δε σέβομαι καθόλου τα όσα είπε. Η Μέρκελ ήταν μέλος της κομμουνιστικής νεολαίας FDJ, έμαθε να ελίσσεται στη δικτατορία της DDR χωρίς ορατά τραύματα».
Το κυβερνητικό πρόγραμμα
Αυτά με το παρελθόν. Για το παρόν και το μέλλον το ενδιαφέρον επικεντρώνεται στα κυβερνητικά σχέδια των τριών κομμάτων για το κρατίδιο της Θουριγγίας, όπως αποτυπώνονται στη συμφωνία που παρουσιάστηκε την Πέμπτη. Όπως άλλωστε δήλωσε και ο Ράμελο, «θα είμαι ο πρωθυπουργός όλης της Θουριγγίας κι όχι ένα… παράρτημα της Αριστεράς στο πρωθυπουργικό μέγαρο της Ερφούρτης».
Το οικονομικό πρόγραμμα των τριών είναι ένα μείγμα ενίσχυσης της κοινωνικής πολιτικής και τήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Οι «κοκκινο - κοκκινο - πράσινοι» δεσμεύονται να έχουν κάθε χρόνο ισοσκελισμένους προϋπολογισμούς και να μειώσουν μέχρι το 2019 τον αριθμό των 17 επαρχιών του κρατιδίου για να εξοικονομήσουν διοικητικό κόστος. Ταυτόχρονα δεσμεύονται να εξασφαλίσουν σε όλες τις οικογένειες που το έχουν ανάγκη ένα χρόνο δωρεάν βρεφονηπιακό σταθμό και να ενισχύσουν οικονομικά και με 500 επιπλέον καθηγητές τα σχολεία του κρατιδίου. Επιπλέον θέλουν να προσφέρουν στους χαμηλά αμειβόμενους κρατικά επιδοτούμενες δυνατότητες εργασίας, ώστε να μη χρειάζεται πλέον να ζουν από το κοινωνικό επίδομα Hartz IV.
Οι Χριστιανοδημοκράτες της Θουριγγίας έσπευσαν να χαρακτηρίσουν «μη σοβαρό» το πρόγραμμα των τριών, καθώς «δεν έχει εξασφαλισμένη χρηματοδότηση». Κάγχασαν μάλιστα λέγοντας ότι Αριστερά, SPD και Πράσινοι «μπέρδεψαν τις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης με τη συγγραφή της λίστας δώρων για τα Χριστούγεννα». Πλην όμως απέφυγαν, για την ώρα τουλάχιστον, να σχολιάσουν ίσως την πιο «καυτή» δέσμευση αυτής της πρωτόγνωρης κυβέρνησης συνασπισμού για ριζική αναδιάρθρωση της υπηρεσίας προστασίας του Συντάγματος της Θουριγγίας.
Γιατί είναι τόσο «καυτή»; Οι υπηρεσίες προστασίας του Συντάγματος στα κρατίδια είναι αρμόδιες για την παρακολούθηση εξτρεμιστικών ομάδων -ακροδεξιών, ακροαριστερών και τρομοκρατικών- και την αποτροπή τρομοκρατικών επιθέσεων. Το αγαπημένο τους εργαλείο είναι η τοποθέτηση μυστικών πρακτόρων σε αυτές τις οργανώσεις και στη Θουριγγία, που έχει πρόβλημα Ακροδεξιάς και ομάδων νεοναζί, το έκαναν κατά κόρον.
Ωστόσο, όλοι αυτοί οι μυστικοί δεν κατάφεραν -ενδεχομένως να μην προσπάθησαν καν- να εντοπίσουν το δολοφονικό έργο του νεοναζιστικού τρίο της NSU, που είχε έδρα τη Θουριγγία και επί μία δεκαετία και πλέον σκότωνε μετανάστες -10 Τούρκους και έναν Έλληνα- και στο τέλος μια αστυνομικίνα. Η υπόθεση των δολοφονιών της NSU εκδικάζεται ακόμη στο κακουργιοδικείο του Μονάχου και κατά τη διάρκεια τόσο των ανακρίσεων όσο και της ακροαματικής διαδικασίας έγινε σαφές ότι οι πράκτορες της υπηρεσίας της προστασίας του Συντάγματος δεν έκαναν καθόλου καλά τη δουλειά τους, στη λογική «το κράτος είναι τυφλό από το δεξιό του μάτι».
Τώρα, η μελλοντική κυβέρνηση του Μπόντο Ράμελο - ο οποίος επίσης ήταν επί σειράν ετών θύμα παρακολούθησης της υπηρεσίας, «αδίκως» όπως αποφάνθηκαν τα δικαστήρια- σκοπεύει να τελειώνει με τους μυστικούς και να επιτρέπει τη χρησιμοποίησή τους μόνο σε περίπτωση σοβαρών ενδείξεων τρομοκρατικού κινδύνου (π.χ. στον εντοπισμό ομάδων τζιχαντιστών).
Ραντεβού τον Δεκέμβριο
Η Βουλή της Ερφούρτης καλείται να ψηφίσει για πρωθυπουργό τον Μπόντο Ράμελο στις 5 Δεκεμβρίου. Η ψηφοφορία αναμένεται από όλους με αγωνία, καθώς τα τρία κόμματα (Αριστερά, SPD και Πράσινοι) διαθέτουν οριακή πλειοψηφία μίας έδρας. Ο Ράμελο δήλωσε ότι είναι αποφασισμένος να δοκιμάσει την τύχη του και σε επόμενες ψηφοφορίες, εάν κάτι στραβώσει στην πρώτη - κάτι που έχει γίνει αρκετές φορές σε τοπικά κοινοβούλια στη Γερμανία. Εάν όλα πάνε καλά, στη νέα κυβέρνηση η Αριστερά, εκτός από τον πρωθυπουργό, θα αναλάβει τρία χαρτοφυλάκια, της Εργασίας και των Κοινωνικών Υποθέσεων, της Παιδείας και του Συντονισμού. Οι Σοσιαλδημοκράτες άλλα τρία, το Οικονομικών, το Ανάπτυξης και το Εσωτερικών, και οι Πράσινοι δύο, το Ενέργειας και Περιβάλλοντος και το Μετανάστευσης και Δικαιοσύνης.
Αν και η Θουριγγία δεν συγκαταλέγεται στα μεγάλα γερμανικά κρατίδια, εκ των πραγμάτων θα λειτουργήσει τα επόμενα χρόνια ως πολιτικό εργαστήριο. Κι ένα επιτυχημένο πείραμα στη Θουριγγία μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ένα ανάλογο πείραμα σε ομοσπονδιακό επίπεδο, εφόσον βεβαίως το επιτρέψουν τα εκλογικά αποτελέσματα των επόμενων παγγερμανικών εκλογών.
