Τελικά, ο 67χρονος Χένινγκ Φρούντερ έμαθε ποιος τον κάρφωσε στη Stazi πριν από 46 χρόνια, όταν μαζί με άλλους φίλους του, φοιτητές της εποχής, σχεδίαζαν να το σκάσουν στη Δύση. Ήταν ο συμφοιτητής και φίλος του Αλεκζάντερ Ράντλερ, πληροφοριοδότης της Stasi για πάνω από 25 χρόνια, με το κωδικό όνομα "Τόμας". Δεν το φαντάζονταν ποτέ ότι θα την πάθαινε από κολλητό, αλλά δεν ήταν αυτό που τον πείραξε περισσότερο. Εξοργίστηκε όταν έμαθε ότι ο Ράντλερ, που δεν ζει πια στη Γερμανία, φοράει σήμερα... ράσο και είναι παπάς!
"Όταν έμαθα πως ο Αλεκζάντερ ζει στη Σουηδία κηρύσσοντας τον λόγο του Θεού ως ιερέας, έγινα έξω φρενών. Ποτέ του δεν έδειξε καμία μεταμέλεια. Αν μετάνιωνε, ίσως να του μιλούσα σήμερα", λέει ο Φρούντερ. Η μικρή, μάλλον ασήμαντη σήμερα, "ανακάλυψή" του ανέσυρε στη μνήμη του πικρές αναμνήσεις που πίστευε πως ανήκαν οριστικά στο παρελθόν. Ωστόσο, ο ηλικιωμένος Γερμανός εξακολουθεί να πιστεύει ότι είναι προς το "συμφέρον της κοινωνίας" να αποκαταστήσει τα αρχεία της Stazi.
Άλλωστε, έτσι μπόρεσε να λύσει κι ίδιος τον γρίφο που τον βασάνιζε για χρόνια, που στιγμάτισε τη συναισθηματική πλευρά των νεανικών εμπειριών του. Ήταν 21 χρόνων το 1968 όταν αποφάσισε με άλλους φίλους του να φύγει από τη Γερμανική Λαοκρατική Δημοκρατία. Πολωνοί ψαράδες θα τους έβγαζαν με βάρκες στις δυτικογερμανικές ακτές στη Βόρεια Θάλασσα. Τα γράμματα που έστελναν σε φίλους τους στη Δύση, ζητώντας τους λεφτά για να πληρώσουν το ταξίδι, έπεσαν στα χέρια των ανατολικογερμανικών αρχών. Μερικές εβδομάδες αργότερα, αστυνομικοί έβαζαν χειροπέδες στον Φρούντερ και στους φίλους τους. Έγινε η δίκη και καταδικάστηκε. Έμεινε δύο χρόνια στη φυλακή. Το φθινόπωρο του 1970 -κάτω από συνθήκες που δεν διευκρινίζει ο ίδιος- απελάθηκε στην Ομοσπονδιακή Δημοκρατία της Γερμανίας. Όλα αυτά τα χρόνια δεν είχε ιδέα ποιος τους κάρφωσε. Ήταν σίγουρος πως κάποιος από τους κοντινούς του ανθρώπους το έκανε, κάποιος που εμπιστεύονταν, που παρίστανε τον φίλο...
Κατάδυση στο παρελθόν
Με τη βοήθεια της Ομοσπονδιακής Επιτροπής για τα Αρχεία της Stazi (BstU), η οποία έχει αναλάβει το έργο της «ανασύνθεσής» τους, ο Φρούντερ δεν ζει πια με αμφιβολίες. Στη δική του περίπτωση, το κυνήγι της μάγισσας δεν πήγε χαμένο. Αλλά πώς βρέθηκε ο ένοχος; Αυτό κι αν είναι μια εντελώς... "γερμανική" ιστορία.
Με το που "έπεσε" το Τείχος, τον Νοέμβρη του '89, οι πράκτορες της Stazi πήραν εντολή να εξαφανίσουν ίχνη και ντοκουμέντα. Οτιδήποτε θα μπορούσε να αποκαλύψει ονόματα πληροφοριοδοτών, στοιχεία παρακολουθήσεων, πρακτικά δικών ή μυστικά πάρε-δώσε με τη Δύση. Δυστυχώς γι' αυτούς, το αρχείο ήταν πολύ μεγάλο. Πάνω από 45 εκατομμύρια σελίδες έπρεπε να καταστραφούν μεμιάς. Καθώς κάτι τέτοιο ήταν αδύνατο να γίνει αποκλειστικά από τους μηχανικούς καταστροφείς εγγράφων εντός της υπηρεσίας, άρχισε το σχίσιμο με το χέρι. Οι διαδηλωτές κατέλαβαν τα κεντρικά της Stazi τον Ιανουάριο του 1990 και βρήκαν τα σκισμένα έγγραφα. Τα μάζεψαν και γέμισαν μ' αυτά 15.000 ταχυδρομικούς σάκους. Υπολογίζεται ότι κατάφεραν να σώσουν περισσότερα από 600 εκατομμύρια (!) κομματάκια δακτυλογραφημένου χαρτιού. Δύο χρόνια μετά, το 1992, η BstU ανέλαβε να "συναρμολογήσει" τον "χαρτοπόλεμο" της Stazi και να λύσει το παζλ μιας από τις πιο δραματικές πτυχές της μεταπολεμικής γερμανικής διαίρεσης...
Έως τώρα, μόλις 1,5 εκατομμύρια κομματάκια "χαρτοπόλεμου" συναρμολογήθηκαν, στο μεγαλύτερο μέρος τους με το χέρι, απ' τους δώδεκα υπαλλήλους της υπηρεσίας. Το 2007 άρχισαν να χρησιμοποιούν ένα σύστημα σάρωσης για να επιταχύνουν τη διαδικασία, αλλά και μ' αυτό δεν κατάφεραν να "συναρμολογήσουν" περισσότερους από τέσσερις σάκους. Όπως λέει ο διευθυντής της BStU Ρόλαντ Γιαν, για να προχωρήσει η δουλειά, χρειάζεται μια πολύ πιο εξελιγμένη τεχνολογία σάρωσης που αυτή τη στιγμή δεν είναι διαθέσιμη. Κι όχι μόνο αυτό. Η πορεία του εγχειρήματος θα εξαρτηθεί από τη χρηματοδότηση και το πολιτικό ενδιαφέρον (ή τη σκοπιμότητα, θα μπορούσε να συμπληρώσει κανείς).
Ο Φρούντερ πάντως στάθηκε... "τυχερός". Δεν χρειάστηκε να περιμένει να "συναρμολογηθούν" όλοι οι σάκοι. Το 2011 πήρε ένα γράμμα από την BStU που έλεγε ότι βρέθηκε το όνομά του σε ένα από σκισμένα έγγραφα της Stazi. Ήταν ο φάκελος του συμφοιτητή του Αλεκζάντερ Ράντλερ, του "φίλου" με τη διπλή ταυτότητα...
