Ορισμένες φορές οι ημερομηνίες μπορεί να αποδεικνύονται ειρωνικά σημαδιακές. Ο Άλεξ Σάλμοντ ορίστηκε πρώτος υπουργός στο Εδιμβούργο το 2007, λίγες ημέρες μετά τον, όχι και τόσο πανηγυρικό, εορτασμό των 300 ετών από την Πράξη Ένωσης (Union Act) μεταξύ των βασιλείων της Αγγλίας και της Σκωτίας. Σήμερα, μόλις επτά χρόνια μετά και 307 από την Ένωση των Δύο Βασιλείων, ο Σάλμοντ μπορεί να γίνει ο πρώτος αξιωματούχος της Σκωτίας που θα οδηγήσει τη χώρα στην... ανεξαρτησία. Ο Σάλμοντ δεν είναι ούτε Γουίλιαμ Γουάλας, ούτε -πολύ περισσότερο- Ροβέρτος Μπρους, αλλά μπορεί να αποδειχθεί ένα πρόσωπο μοιραίο τόσο για το Ηνωμένο Βασίλειο όσο και για τον δύσμοιρο συντηρητικό Τζέιμς Κάμερον, ο οποίος, από «ελπίδα των Τόρις» και «Νέα Θάτσερ», θυμίζει ολοένα και περισσότερο έναν αποτυχημένο, αντιευρωπαϊστή πρωθυπουργό, εγκλωβισμένο ανάμεσα στη Μάγχη και το Αδριάνειο Τείχος.
Με τις εκστρατείες για το δημοψήφισμα που θα κρίνει το μέλλον της Σκωτίας να έχουν τελειώσει, τον λόγο πήραν χθες οι ψηφοφόροι. Ο διάλογος διεξήχθη με το παραδοσιακό βρετανικό φλέγμα και τους χαμηλούς τόνους που χαρακτηρίζουν τον δημόσιο διάλογο στη "Γηραιά Αλβιώνα". Είναι χαρακτηριστικός ο τίτλος του Independent "307 χρόνια φαγούρα".
Πίσω από το βρετανικό στυλ όμως -ανάμεσα στις γραμμές και με χαμόγελο- τέθηκαν απ' όλες τις πλευρές τα επίδικα, τα επιχειρήματα και τα αντεπιχειρήματα. Και φυσικά, από την πλευρά του Λονδίνου, αλλά και της Ε.Ε., των ΗΠΑ του ΝΑΤΟ, οι συγκεκαλυμμένες απειλές και οι εκβιασμοί. Περιληπτικά, οι υπερασπιστές της ένωσης μιλούσαν για πολιτική και νομισματική απομόνωση, οι δε οπαδοί της ανεξαρτησίας απαντούσαν "έχουμε πετρέλαιο και μπορούμε να γίνουμε Νορβηγία".
O Τύπος για το δημοψήφισμα
Με τους τίτλους τους να ταυτίζονται στα πρωτοσέλιδα τους, η Guardian και η The Scotsman μίλησαν για "Ημέρα πεπρωμένου". Στο ίδιο μήκος κύματος και οι The Times έκαναν λόγο για «D-day / Ημέρα Κρίσης για την Ένωση» αποτυπώνοντας την αγωνία για την έκβαση του ιστορικού δημοψηφίσματος. Η Daily Mirror απηύθυνε μια τελευταία έκκληση προς τους Σκωτσέζους: «Μην μας αφήσετε με αυτόν τον τρόπο», ενώ η σκωτσέζικη Daily Record τούς κάλεσε «να επιλέξουν καλά», δημοσιεύοντας στην πρώτη της σελίδα στροφή από ποίημα του εθνικού ποιητή της Σκωτίας Ρόμπερτ Μπερνς που μιλά για ισότητα και αδελφοσύνη. Ό,τι και να γίνει, με αυτές τις αρχές θα πρέπει να πορευθούν οι Σκωτσέζοι την Παρασκευή, σχολιάζει η εφημερίδα, που παίρνει θέση την τελευταία ημέρα λέγοντας ότι υποστηρίζει το «Όχι», αφού η Σκωτία έχει εξασφαλίσει πλέον μεγαλύτερη αυτονομία, μετά τη δέσμευση των πολιτικών αρχηγών του Γουέστμινστερ.
Τέλος, η σκωτσέζικη αλλά εξίσου κίτρινη The Scottish Sun σε λευκό φόντο έγραφε "Ναι ή Όχι: Σήμερα η Σκωτία αρχίζει να γράφει σε λευκή σελίδα".
Η ώρα της κάλπης
Με τη συμμετοχή να αναμένεται πως θα ξεπεράσει το 90% άνοιξαν χθες στις 7 το πρωί οι κάλπες στη Σκωτία. Από τη Γλασκώβη, το Εδιμβούργο, τις κωμοπόλεις και τα νησιά της Σκωτίας οι ψηφοφόροι που είχαν συμπληρώσει το 16 έτος της ηλικίας τους κλήθηκαν να απαντήσουν στην ερώτηση "Η Σκωτία πρέπει να γίνει ανεξάρτητη χώρα;". Οι κάλπες έκλεισαν στις 22.00 (τοπική ώρα, μεσάνυχτα ώρα Ελλάδας).
Το δημοψήφισμα ωστόσο ήταν ταυτόχρονα και μια μεγάλη επιμελητειακή επιχείρηση καθώς έπρεπε να στηθούν 2.600 εκλογικά τμήματα στο ένα τρίτο της συνολικής επιφάνειας του Ηνωμένου Βασιλείου. Σε ορισμένες περιπτώσεις οι κάλπες μεταφέρθηκαν στον τόπο της ψηφοφορίας με ελικόπτερο ή με το φεριμπότ.
Περιττό να πούμε πως σε αναμμένα κάρβουνα κάθονταν το υπόλοιπο 92% των Βρετανών.
Σήμερα το τελικό αποτέλεσμα - Χωρίς exit polls
Την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές τα αποτελέσματα δεν είναι γνωστά, ενώ δεν βγήκαν και exit polls που θα καταμετρούσαν την τάση των ψηφοφόρων. Τόσο οι Σκωτσέζοι όσο και ο υπόλοιπος κόσμος θα ενημερωθούν για το αποτέλεσμα μια και καλή σήμερα τα ξημερώματα.
Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις έκαναν λόγο για οριακή νίκη τού "όχι", μολονότι το "ναι" τις τελευταίες ημέρες κέρδιζε συνεχώς έδαφος. Προβλέψεις ωστόσο δεν μπορούν να γίνουν καθώς η διαφορά είναι τόσο μικρή που βρίσκεται μέσα στο περιθώριο του στατιστικού λάθους (συν/πλην 3%). Μια άλλη, ίσως κρισιμότερη, παράμετρος είναι οι αναποφάσιστοι, που οι δημοσκοπήσεις τούς έφεραν να ανέρχονται από το 4% έως και το 14% των ψηφοφόρων.
Nικητής το "ναι" στο Τwitter
Με το "ναι" να κερδίζει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και το hashtag #indyref να είναι στα παγκόσμια trends, μένει να φανεί αν η "διαδικτυακή τάση" ήταν προφητική ή απλώς αποτέλεσμα πιο "ενθουσιωδών" ψηφοφόρων. Εντύπωση προκάλεσαν αρκετές αναρτήσεις στο Twitter που μιλούσαν για κόσμο που άλλαξε γνώμη στο παραβάν...
Στα social media συνεχίστηκε και η "μάχη" των επωνύμων, με τον Σκωτσέζο τενίστα Άντι Μάρεϊ, θριαμβευτή του Ουίμπλετον, να τάσσεται υπέρ της ανεξαρτησίας και τη βαθύπλουτη δημιουργό του Χάρι Πότερ, συγγραφέα Τζ. Κ. Ρόουλινγκς, που δώρισε ένα εκατομμύριο λίρες στην καμπάνια υπέρ του "όχι", να επιμένει: "Το μυαλό μου λέει 'όχι' και η καρδιά μου το φωνάζει". Mέσω τουίτ υπέρ της Ένωσης τάχθηκε από τον λογαριασμό του Λευκού Οίκου και ο Μπάρακ Ομπάμα.
Η ψήφος των ηγετών
"Είναι μια ευκαιρία ζωής (...) Να την αρπάξουμε και με τα δυο χέρια" είπε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Άλεξ Σάλμοντ, πρωθυπουργός της Σκωτίας, ο οποίος ψήφισε στην αγροτική κοινότητα του Στρίχεν. Ο Σάλμοντ χαρακτήρισε τη σημερινή διαδικασία "τη μεγαλύτερη γιορτή της δημοκρατίας" που έχει οργανωθεί ποτέ στη Σκωτία.
Ένας πρώην ένοικος της Ντάουνινγκ Στριτ, ο Εργατικός πολιτικός Γκόρντον Μπράουν -μακράν ο λιγότερο δημοφιλής Βρετανός πολιτικός στη Σκωτία- επέδειξε παρόμοιο πάθος ψηφίζοντας στη Γλασκώβη υπέρ του "όχι". Ο Μπράουν κατήγγειλε τον εγωιστικό, διχαστικό και "περιορισμένης αντίληψης" εθνικισμό.
Στο μεταξύ, τα τρία μεγάλα κόμματα της Βρετανίας -οι Συντηρητικοί, οι μικροί εταίροι της συγκυβέρνησης Φιλελεύθεροι και οι αντιπολιτευόμενοι Εργατικοί- έχουν υποσχεθεί ότι θα παραχωρήσουν αυξημένη αυτονομία στους Σκωτσέζους εάν ψηφίσουν κατά της ανεξαρτητοποίησής τους. Ωστόσο, αν υπερισχύσει το "ναι", θα σημάνει το πολιτικό τέλος του Βρετανού πρωθυπουργού.
Ο σκηνοθέτης Κεν Λόουτς μίλησε στην "Εποχή" για το δημοψήφισμα
"Για μερικές ώρες, οι Σκωτσέζοι ελέγχουν το μέλλον τους. Μπορούν να επιλέξουν να διατηρήσουν αυτόν τον έλεγχο ή να τον επιστρέψουν πίσω σε ένα κράτος που ελέγχεται από τη βρετανική κυρίαρχη τάξη" είπε ο Βρετανός σκηνοθέτης σε αποκλειστική δήλωσή του στην εφημερίδα "Εποχή" και πρόσθεσε πως "η ανεξαρτησία δεν θα λύσει προβλήματα, αλλά θα δώσει στους Σκωτσέζους τη δύναμη για να εκκινήσουν τη δημιουργία μιας πιο εύλογης, πιο δίκαιης, πιο βιώσιμης κοινωνίας. Όταν οι Σαντινίστας στη Νικαράγουα έδιωξαν τον δικτάτορα και ξεκίνησαν να χτίζουν νοσοκομεία, σχολεία και να μεταφέρουν εργοστάσια σε δημόσιο έλεγχο, οι ΗΠΑ αντιτάχθηκαν."
"Εάν η Σκωτία ανεξαρτητοποιηθεί από το Ηνωμένο Βασίλειο, εμείς στην Αγγλία θα αντιμετωπίσουμε μια πλειοψηφία Συντηρητικών. Αν, όμως, μια ανεξάρτητη Σκωτία αποδειχτεί επιτυχής, μπορεί να αποτελέσει για εμάς την απειλή ενός καλού παραδείγματος και να δείξει ότι μια προοδευτική κυβέρνηση μπορεί να βελτιώσει τώρα τις ζωές των πολιτών και να διαγράψει το μέλλον βιώσιμο" επεσήμανε μεταξύ άλλων.
Φόβοι στην Ε.Ε.
Στη μεγάλη λίστα των "τρομοκρατημένων" από το δημοψήφισμα προστέθηκε χθες και ο Γάλλος προεδρος Φρανσουά Ολάντ. Μετά τον Ισπανό πρωθυπουργό Μαριάνο Ραχόι, που παρομοίασε το δημοψήφισμα με "τορπίλη που εκτοξεύεται στην ίσαλο γραμμή του ευρωπαϊκού πνεύματος", ο Γάλλος πρόεδρος σε δήλωσή του είπε πως "μετά από μισό αιώνα οικοδόμησης της Ευρώπης, κινδυνεύουμε να περάσουμε σε μια περίοδο αποδόμησης" που ανοίγει τον δρόμο σε "εγωισμούς και αποσχιστικές τάσεις".
