ΡΕΠΟΡΤΑΖ - ΑΝΑΛΥΣΗ: ΚΑΚΗ ΜΠΑΛΗ
Αυτό το καλοκαίρι ζήσαμε το πρώτο επεισόδιο ενός εμπορικού πολέμου μεταξύ Δύσης και Ρωσίας ως απότοκου της ουκρανικής κρίσης. Ένα επεισόδιο επώδυνο για ορισμένους κλάδους - για κάποιες ρωσικές τράπεζες που δυσκολεύονται να χρηματοδοτηθούν από την αμερικανική και ευρωπαϊκή αγορά και για τους παραγωγούς οπωροκηπευτικών στην Ευρώπη, που είδαν να προϊόντα τους να αποκλείονται από τη ρωσική αγορά-, αλλά σχετικά... λάιτ για το σύνολο των οικονομιών των εμπλεκόμενων πλευρών.
Οι μέχρι στιγμής επιπτώσεις των δυτικών κυρώσεων και του ρωσικού εμπάργκο είναι περιορισμένες σε σχέση με το σύνολο των εμπορικών συναλλαγών μεταξύ των δύο πλευρών. Κι αν δεν υπάρξει επόμενο επεισόδιο, θεωρητικά οι ζημιές θα έπρεπε να παραμείνουν περιορισμένες. Όμως η υπογράμμιση είναι στο «θεωρητικά», διότι ο αυτός ο εμπορικός πόλεμος δεν ξέσπασε σε... κενό αέρος, αλλά σε μια φάση που η ευρωπαϊκή οικονομία υφίσταται ακόμη τις σκληρές επιπτώσεις της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007, αλλά και της ευρωκρίσης που ακολούθησε κι ακόμη δεν λέει να περάσει.
Σ' αυτό το εύθραυστο οικονομικό περιβάλλον - και κοινωνικά εκρηκτικό στις χώρες του Νότου- κάθε επιπλέον εμπόδιο είναι ικανό να εκτροχιάσει την αργή και βασανιστική πορεία προς την ανάκαμψη. Κι αν για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για παράδειγμα, οι εξαγωγές αγροτικών προϊόντων προς τη Ρωσία αποτελούν μόλις το 0,7% του συνόλου, για κάποιες χώρες το ποσοστό είναι πολύ σημαντικότερο (2,5% για την Πολωνία και σχεδόν 25% για τη Λιθουανία).
Αλλά ακόμη πιο επικίνδυνη -πάντα υπό την προϋπόθεση ότι το παιχνίδι δεν θα χοντρύνει- είναι η οριστική απώλεια της ρωσικής αγοράς για κάποια προϊόντα, αφού σ' αυτό το διάστημα των δώδεκα μηνών του εμπάργκο οι Ρώσοι θα εισάγουν από κάπου αλλού τα φρούτα και τα λαχανικά που χρειάζονται.
Με όπλο το αέριο
Όλα τα παραπάνω θα είναι εντελώς αδιάφορα, εάν το παιχνίδι χοντρύνει. Εάν ο Ρώσος πρόεδρος αποφασίσει, ή υποχρεωθεί από ένα νέο κύμα κυρώσεων από τη Δύση, να χρησιμοποιήσει ως όπλο στον εμπορικό πόλεμο το φυσικό αέριο. Εάν η Ρωσία αυξήσει την τιμή του αερίου ή ακόμη χειρότερα αποφασίσει να μειώσει σημαντικά τις εξαγωγές αερίου προς την Ευρώπη -κάτι που δεν έχει συμβεί ποτέ μέχρι τώρα, ούτε το έκανε την εποχή του ράλι των εξοπλισμών η Σοβιετική Ένωση-, τότε είναι προδιαγεγραμμένη μια νέα βαθιά κρίση στην Ευρώπη και ενδεχομένως στο σύνολο των βιομηχανικών χωρών.
Ωστόσο, η Μόσχα γνωρίζει πως μια τέτοια κίνηση θα είναι και γι' αυτήν καταστροφική. Όπως η Ευρώπη χρειάζεται πολύ χρόνο για να απεξαρτηθεί ενεργειακά από τη Ρωσία, έτσι και η Ρωσία χρειάζεται χρόνο για να μπορέσει να πουλήσει το αέριό της σε άλλες αγορές. Μπορεί να έχει ξεκινήσει η κατασκευή αγωγών προς την Κίνα, αλλά μέχρι να αρχίσει να ρέει το αέριο θα περάσουν χρόνια, ενώ και η διαδικασία υγροποίησής του για να μεταφέρεται χωρίς αγωγούς είναι και χρονοβόρα και κοστοβόρα.
Όμως, πέρα από τις άμεσες ή μεσοπρόθεσμες επιπτώσεις αυτού του εμπορικού πολέμου, υπάρχει και μια μακροπρόθεσμη... ψυχολογική επίπτωση, όπως επισημαίνει ο διευθυντής του Ινστιτούτου του Κιέλου για την Παγκόσμια Οικονομία Ντένις Σνόουερ:
Μην ξεχνάτε, λέει, ότι μέσω του εμπορίου και των οικονομικών σχέσεων έρχονται σε επαφή άνθρωποι. Κάνουν μπίζνες σε εθελοντική βάση προς αμοιβαίο όφελος. Κι αυτές οι σχέσεις συμβάλλουν τα μέγιστα στην αποκλιμάκωση των εντάσεων, αφού δείχνουν καθημερινά στους ανθρώπους πόσο πολύ εξαρτώνται ο ένας από τον άλλο. Η υποχώρηση αυτών των σχέσεων, που χρειάστηκαν πολλά χρόνια για να δομηθούν, αυξάνει τον κίνδυνο και μελλοντικών εντάσεων μεταξύ αιωνίων γειτόνων.
