Θεωρώ χρήσιμο να υπενθυμίσω όσα έγραφε το 1978 ο Τάσος Λιγνάδης για το πολιτικό θέατρο: «Τι εννοούμε λέγοντας πολιτικό θέατρο; Τη σκηνική διακήρυξη μιας πολιτικής θέσης μόνο; Όχι βέβαια. Το πολιτικό θέατρο υπάρχει ως συνέχεια μιας πίστης λαϊκής, ότι δηλαδή η σκηνή είναι φορέας ουσιαστικός μιας ανοιχτής Παιδείας που εκθέτει το γυμνό γεγονός της ζωής σαν μάθημα δραστικό της αλήθειας. Θα μπορούσαμε ίσως να συμφωνήσουμε ότι αυτό που λέμε πολιτικό θέατρο δεν είναι η σκηνική μεταμφίεση ενός πολιτικού συνθήματος που έχει από τη φύση του παροδικό χαρακτήρα. Κάτι που να είναι κοινωνικά δραστικότερο, άρα πιο μόνιμο στην επικοινωνία σκηνής και κοινού, αυτό θα ήταν μια πιο δίκαιη απαίτηση από ένα πολιτικό θέατρο. Προορισμός ενός τέτοιου θεάτρου είναι να παρουσιάσει το γεγονός του σκηνικού μύθου απογυμνωμένο από τη χρήση της πραγματικότητας. Εξηγούμαι: Το σύγχρονο άτομο βομβαρδίζεται στην εποχή μας από φωτεινές και ηχητικές πληροφορίες (Τύπος, ραδιόφωνο, τηλεόραση), που είτε του διασπούν την εικόνα που είχε για τον κόσμο είτε του υποβάλλουν στη θέση της μια άλλη, που δεν έχει σχέση με τη δική του επιλογή. Αυτή την υποδούλωση στην αγέλη, που προωθεί το μαγικό, κατευθυνόμενο μήνυμα, πολεμάει το πολιτικό θέατρο. Δεν παρουσιάζει το γεγονός σαν μια γνωστή είδηση, αλλά αντίθετα το καθαρίζει από την είδηση. Έτσι, το γεγονός δεν μιλάει πια στο άτομο, αλλά στον θεατή του. Να γίνει το άτομο θεατής είναι η βαθύτερη παιδεία του πολιτικού θεάτρου. Τα μονοπώλια της πνευματικής σκέψης, εδώ και έξω από εδώ, δεν σκιάζονται από το περιεχόμενο του μηνύματος που στέλνουν. Γιατί ξέρουν ότι ο οργανισμός τους είναι ισχυρότερος από το μήνυμα, και μπορεί, κάθε στιγμή, να το εξουδετερώσει».
Τα πιο πάνω θέλησα να θυμίσω στον αναγνώστη επειδή πληθαίνουν οι παραστάσεις «ενεργού», υποτίθεται, πολιτικού θεάτρου, όπου το σύμπτωμα μιας νοσηρής κατάστασης παρουσιάζεται ως είδηση και οι αιτίες του κρύβονται με επιμέλεια. Τέτοια είναι η περίπτωση δύο παραστάσεων που παρακολούθησα στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών.
Το πολυθέαμα «Revolt Athens», μια παραγωγή της ODC Ensemble / ΒΥΡΣΟΔΕΨΕΙΟ, σύλληψη - σκηνοθεσία της Έλλης Παπακωνσταντίνου, κείμενο της ομάδας και του Τσιμάρα Τζανάτου, σύνθεση ήχων Τηλέμαχου Μούσα, visuals Παντελή Μάκκα (Πειραιώς 260). Μια «περφόρμανς» εν εξελίξει, που εκτυλίσσεται στους δρόμους της Αθήνας, αναπαράγει τις καθημερινές εικόνες και τους ήχους της Αθήνας της κρίσης, εστιάζει στα κοινωνικοπολιτικά προβλήματα της Αθήνας της κρίσης, κάνει αλόγιστη χρήση της «πραγματικής πραγματικότητας» δίνοντας τα γεγονότα ως πληροφορίες. Ρόλος του πολιτικού θεάτρου είναι, όμως, να συνθέσει το υλικό έτσι ώστε να αποκτήσει νόημα και να «προαχθούν» οι λέξεις σε πρόταση. Η παράσταση της Έλλης Παπακωνσταντίνου μοιάζει, αντίθετα, να έλκεται από τη γοητεία του χάους μιας αφασικής θεατρικής γλώσσας. Το πράγμα σώζει η χαρισματική «περφόAρμερ» (και όχι μόνο) Ρόζα Προδρόμου, που καλύπτει με την πληθωρική της παρουσία (χορός, τραγούδι, υπόκριση) όλα τα κενά του «Λόγου», γεφυρώνοντας το χάσμα ανάμεσα στο πράγμα και το είδωλό του, δίνοντας τη «μεγάλη εικόνα».
Σε έναν απροσδιόριστο μελλοντικό χρόνο ή χώρο τοποθετεί τη δράση του έργου του («Απολογίες 4 & 5») ο Ευθύμης Φιλίππου. Σε σκηνοθεσία της Αργυρώς Χιώτη, στην Πειραιώς 260. Παρακολουθούμε μια «περιπλάνηση στην εσωτερική γεωγραφία δύο προσώπων, ένα βιογραφικό συμβολικό σκηνικό ποίημα, μια άτυπη δίκη και μια τελετή αυτοπροσδιορισμού. Πρωταγωνιστής, ένας δικαστής με μεταφυσικές ιδιότητες, που δανείζεται στοιχεία βαθμολογητή σε σχολικές εξετάσεις, αστυνομικού ανακριτή και ψυχαναλυτή. Μπροστά του οδηγούνται δύο κατηγορούμενοι, γυναίκα και άνδρας, οικειοθελώς εξεταζόμενοι, με διακύβευμα τον αποκλεισμό ή την κοινωνική τους ένταξη...» (από το κείμενο του προγράμματος).
Μετά τον Κάφκα, τι άλλο έχουμε να προσθέσουμε πια σε αυτά; Το έργο απευθύνεται σε εμάς ως άτομα και αναμοχλεύει απλώς την αγωνία μας, τρέφοντάς τη με τετριμμένες εικόνες μεταφυσικής αισθητικής, χάνοντας τη λαβωμένη ανθρώπινη ουσία. Την παράσταση εν μέρει σώζει η καλή παρουσία της Εύης Σαουλίδου, μαζί με τους Ευθύμη Θέου και Φιντέλ Ταλαμπούκα. «Χορός» (Ευμενίδων;) οι Ελένη Βεργέτη, Ευδοξία Ανδρουλιδάκη, Ματίνα Περγιουδάκη, Τζωρτζίνα Χρυσκιώτη και Αργυρώ Χιώτη.
