Σε έναν χώρο όπου κυριαρχεί το μαύρο χρώμα, έναν προθάλαμο υπερπολυτελούς γραφείου τελετών, γεμάτο μαρμάρινες επενδύσεις, δερμάτινους καναπέδες και οθόνες plasma, τοποθετεί τον Φιοντόρ Παύλοβιτς Καραμάζοφ και τα παιδιά του ο Ρώσος σκηνοθέτης Κονσταντίν Μπογκομόλοφ, στη δική του ανάγνωση του κύκνειου άσματος του Ντοστογιέφσκι.
Από το πολυσέλιδο μυθιστόρημα δημιούργησε μια πεντάωρη παράσταση - ποταμό, ακατάλληλη για ανηλίκους, που έκανε πρεμιέρα το 2013 στο περίφημο Θέατρο Τέχνης της Μόσχας και σήμερα παρουσιάζεται για πρώτη φορά εκτός ρωσικών συνόρων, στη Στέγη Γραμμάτων και Τεχνών, από την Κυριακή έως και τις 6 Ιανουαρίου.
Με την αντισυμβατική του ανάγνωση, ο Μπογκομόλοφ μεταφέρει τους Καραμάζοφ από τη Ρωσία των μέσων του 19ου αιώνα στο σήμερα, επιδιώκοντας να αποδομήσει τη ρωσική πραγματικότητα της κυριαρχίας των ολιγαρχών του χρήματος, της κοινωνικής και ηθικής παρακμής, αναμειγνύοντας στοιχεία της «υψηλής» τέχνης και της ποπ κουλτούρας.
Από το νυστέρι της σάτιρας που χρησιμοποιεί επιδέξια ο σκηνοθέτης δεν γλιτώνει κανείς: ούτε ο νεκρός πατέρας, που κείτεται μέσα σε ένα χάι-τεκ σολάριουμ, ούτε οι γιοι του. Ο ευσεβής Αλιόσα θα αυτοκτονήσει, οι ερωμένες τού Ντμίτρι θα καταλήξουν στο κρεβάτι μαζί, ενώ ο νεότερος αδελφός ερμηνεύεται από γυναίκα ηθοποιό...
Ο Μπογκομόλοφ αφηγείται ξανά την ιστορία του Ντοστογιέφσκι στη σύγχρονη εποχή. Σε αντίθεση, όμως, με άλλες του δουλειές, παραμένει σε μεγάλο βαθμό πιστός στο αρχικό κείμενο, ακόμη κι αν υπερτονίζει τη βία, τη διαφθορά, το σεξ, τον θάνατο...
Για την ερμηνεία του στον ρόλο του Φιοντόρ Καραμάζοφ, ο Ιγκόρ Μιρκουρμπάνοφ τιμήθηκε το 2015 με τη Χρυσή Μάσκα καλύτερου ανδρικού ρόλου.
Ο Ρώσος σκηνοθέτης ανήκει σε μια νέα γενιά καλλιτεχνών που επανέφεραν το πολιτικό θέατρο στη ρώσικη σκηνή, κάτι που «τα μεγάλα θέατρα απέφευγαν όπως ο διάβολος το λιβάνι, μέχρι που ο Μπογκομόλοφ άρχισε τις παραστάσεις του», όπως σημειώνει ένας δυτικός κριτικός εγκατεστημένος στη Μόσχα.
Η επικριτική στάση του απέναντι στη σύγχρονη ρώσικη πραγματικότητα δεν ήταν χωρίς συνέπειες: Η παράσταση των Καραμάζοφ δημιούργησε σκάνδαλο και οι υπεύθυνοι του θεάτρου ζήτησαν από τον σκηνοθέτη να περικόψει κάποιες σκηνές του έργου, κάτι που είχε ως συνέπεια ο Μπογκομόλοφ να διακόψει τη συνεργασία του με το Θέατρο Τέχνης.
Την αντίδραση των συντηρητικών δυνάμεων της ρώσικης κοινωνίας είχαν προκαλέσει όμως και άλλες παραστάσεις του, όπως Ο ιδανικός σύζυγος του Όσκαρ Ουάιλντ, όπου μαινόμενες ομάδες φανατικών χριστιανών όρμησαν πάνω στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης και διέκοψαν την παράσταση, καθώς η εμφάνιση μιας εσταυρωμένης γυναίκας θεωρήθηκε «βλάσφημη»...
Σ.Κ.
