Της Μάνιας Ζούση
«Μετά την εμπειρία στα νοσοκομεία όπου αφηγούμαστε ιστορίες σε όποιον από τους ασθενείς το επιθυμεί και το επιλέγει, ένιωσα την μεγάλη ανάγκη να χτυπήσω τις πόρτες των ανθρώπων. Για να αφηγηθώ και σε αυτούς μια ιστορία». Αυτά εξηγεί ο ηθοποιός Ηλίας Κουνέλας, με αφορμή την παράσταση "8η μέρα" που παρουσιάζεται με έναν ιδιότυπο και εντελώς προσωπικό τρόπο, και μετά από ραντεβού, σε σπίτια και σαλόνια. Και με προαιρετική συνεισφορά στο τέλος. Ο ηθοποιός έχει εδώ και καιρό επιλέξει και επινοήσει έναν διαφορετικό τρόπο θεάτρου, το οποίο έρχεται κοντά στον θεατή, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που μπαίνει ακόμα και στον ιδιωτικό του χώρο. Όσοι θελήσουν να φιλοξενήσουν την παράσταση στο σπίτι τους, μπορούν να καλέσουν όσους θέλουν αλλά ανάμεσα σε αυτούς τουλάχιστον τέσσερις άνθρωποι θα πρέπει να είναι άγνωστοι και ξένοι μεταξύ τους. "Είναι σημαντικό να ζητάμε από τους ανθρώπους να φιλοξενήσουν έναν ξένο" σημειώνει ο Η. Κουνέλας, για μια ανάγκη που δημιουργήθηκε πολύ πριν οι πρόσφυγες μπουν στη ζωή μας.
Ήταν τέλος της περασμένης άνοιξης όταν μαζί με τον παλιό μαθητή του από το Ωδείο Αθηνών, Παναγιώτη Καμμένο, άρχισαν να σκέφτονται και να συζητούν για ένα νέο είδος αφήγησης. «Ήταν μεγάλη η ανάγκη να μιλήσουμε στους ανθρώπους, να έρθουμε κοντά τους, να τους πούμε μια ιστορία και μάλιστα με ένα πολύ ιδιαίτερο θέμα".
Η παράσταση εμπνέεται από το βιβλίο του Ρουμάνου Βίργκιλ Γκεοργκίου «Από την 25η ώρα στην αιώνια ώρα» και αφηγείται τη σύγχρονη ιστορία δυο παιδιών, που, τρίτη γενιά μετά τον πόλεμο, συναντιούνται και ανακαλύπτουν ότι οι παππούδες τους υπήρξαν αντίπαλοι στον εμφύλιο. Και αναρωτιούνται πόσο αυτό μπορεί να αποτελεί αδιέξοδο στη δική τους συνάντηση και σχέση. Την απάντηση δίνει η πράξη ενός αγνού ιερέα κάπου στα βουνά της Μολδαβίας, που εν καιρώ πολέμου βρίσκει στο χωριό του έναν ανώνυμο νεκρό, τον οποίο και θάβει. Αυτός ο νεκρός αποκαλύπτεται μετά από λίγο καιρό ότι ήταν Εβραίος και ο ιερέας κατηγορείται από τους συγγενείς ότι βεβήλωσε το νεκροταφείο. "Υπάρχει ένας συνδυασμός της δικής μας ιστορίας με αυτήν του βιβλίου" αναφέρει. "Στην ουσία, το κείμενο μιλάει για τον άγνωστο και τον ανώνυμο νεκρό. Όταν το επέλεξα δεν είχε συμβεί τίποτα ακόμη με τους πρόσφυγες. Έπρεπε μέσα στην ιστορία να συναντηθώ με κάποιον άνθρωπο που εξωτερικά δεν θα είναι ίδιος με μένα. Και έτσι είπα την ιστορία στον Παναγιώτη και ζήσαμε μια μεγάλη περιπέτεια όλο το καλοκαίρι", καταλήγει ο Ηλίας Κουνέλας προσθέτοντας : «Δεν αντέχω να ζω άλλο με μια αρνητική συλλογική μνήμη, γι' αυτό και ενδιαφέρομαι για εκείνη την ιστορία που δεν έχει καταγραφεί».
Δάσκαλος και μαθητής
«Η ιστορία μας είναι ο πόλεμος, οι κυνηγημένοι, όλοι αυτοί που αναγκαστικά φεύγουν, δραπετεύουν από ένα καθεστώς. Και μέσα σε όλο αυτό η προσωπική μας αναζήτηση, που έρχεται από την προσωπική μας βιογραφία. Το παρελθόν ενός δεξιού και ενός αριστερού», αναφέρει ο Παναγιώτης Καμμένος, που θυμάται τη συνάντησή του με τον Ηλία εκείνες τις ημέρες του δημοψηφίσματος όταν ξεκίνησαν και οι πρώτες αναγνώσεις τους. Τις έντονες πολιτικές τους συζητήσεις που καταδείκνυαν πως ήταν αντίπαλοι σχεδόν σε όλα, αλλά ταυτόχρονα και πως ο ένας συμπλήρωνε τον άλλο. "Κορυφώνεται μια ολόκληρη κοινωνική συνθήκη μέσα στο ταξίδι μας και άθελά μας το συνοδεύει. Σε μια εποχή μεγάλου χαλασμού είναι τεράστιο ζητούμενο η συνύπαρξη", υποστηρίζει.
Σαν παραμυθάδες
Ο τρόπος θέασης και παράστασης της ιστορίας εμπεριέχει την ιδιαιτερότητα του καθενός ξεχωριστά και απέχει πολύ από τη διαδεδομένη αντίληψη της αφήγησης σε μια κλασική ιταλική σκηνή ή ακόμη και σε μια αίθουσα παλαιού βιομηχανικού κτηρίου. Φέροντας ίσως ασυνείδητα κάτι από τους αρχαίους ραψωδούς και τους λαϊκούς παραμυθάδες. Πώς όμως απευθύνεσαι σε μια σύγχρονη κοινωνία και πόλη, όπου ο τρόπος τού να βλέπεις και να ακούς είναι μπολιασμένος από άλλα πρότυπα, που απέχουν πολύ από την κοινή αντίληψη των δυο ηθοποιών; Και πώς γίνεται προσπελάσιμο το θέμα της εμπιστοσύνης εκείνου που δέχεται να φιλοξενήσει στον χώρο του άγνωστους θεατές; Οι δυο τους υποστηρίζουν πως την εμπιστοσύνη ξεπερνά το ενδιαφέρον που υπάρχει αλλά και η ανάγκη να ακουστεί και να μοιραστεί μια ιστορία. "Όταν ξεκίνησα τις θεατρικές μου σπουδές, η ανάγκη μου ήταν να μπορέσω να επιτελέσω κάτι με αυτό", αναφέρει ο Π. Καμμένος. "Το ίδιο το θέατρο να μπορέσει να δημιουργήσει έναν πόλο. Που να πλάθει ιστορίες, προβληματισμούς, ακόμα και σχέσεις. Αυτό που λείπει είναι η ουσιαστική επικοινωνία, την οποία έχουμε χάσει λόγω χρόνου, φόβου, πίεσης, συμφερόντων, εξουσίας. Υπάρχει ανάγκη για μια ειλικρινή συνομιλία που δεν θα έχει φώτα, σκηνή και πλατεία, όριο μεταξύ θεατή και ηθοποιού. Όπου δεν θα υπάρχει η εξουσία της επιβολής".
Οδηγίες συμμετοχής
Μέσω σελίδας που οι συντελεστές δημιούργησαν στο Facebook με το όνομα της παράστασης, "8η μέρα", δίνονται σαφείς οδηγίες συμμετοχής, κινητά τηλέφωνα για πληροφορίες καθώς και ένα διαδικτυακό ημερολόγιο όπου είναι εμφανές ποιες ημέρες και πού, αυτή θα παρουσιαστεί, όπως και οι διαθέσιμες θέσεις. "Έχουμε υπολογίσει όλους τους ανασταλτικούς παράγοντες, τον πιθανό φόβο, την ανασφάλεια. Ωστόσο καταλήξαμε πως αν σήμερα υπάρχει κάτι που πρέπει να αντιμετωπίσουμε, είναι η ανάγκη της εμπιστοσύνης", υποστηρίζουν από κοινού οι δυο τους. «Δεν αντέχω να ζω άλλο με μια αρνητική συλλογική μνήμη. Στις λαϊκές αφηγήσεις δεν υπάρχουν μόνο πόλεμοι, σταυροφορίες, δυναστείες. Για την ιστορία που δεν έχει καταγραφεί ενδιαφέρομαι, όπου οι ανώνυμοι άνθρωποι κάνουν το καλό. Αυτή η μνήμη με ενδιαφέρει και αυτήν αναζητώ", σημειώνει ο Ηλίας Κουνέλας. "Βάζουμε τους ανθρώπους να φιλοξενήσουν έναν ξένο, πέρα από εμάς , είναι προϋπόθεση το κάθε σπίτι να δέχεται 40% ξένων θεατών. Στο τέλος κάτι θα γεννηθεί". Και προσθέτει πως "ο πόλεμος διαιωνίζεται και τον αναπαράγουμε συνεχώς, τον συντηρούμε. Και επειδή προέρχομαι από οικογένεια που πλήρωσε μεγάλο τίμημα στον εμφύλιο, το ίδιο και ο Παναγιώτης από την άλλη πλευρά, μελετήσαμε μαζί ένα μεγάλο υλικό γι' αυτόν τον πόλεμο. Κάτι που δεν ήταν εύκολο. Αλλά τελικά είναι εξαιρετικά ελπιδοφόρο. Και πήγαμε παρακάτω. Είναι πολύ μεγάλο θέμα αυτή η χώρα να κοιτάξει τον εμφύλιο πόλεμο στα μάτια. Άλλωστε ο τίτλος της παράστασης '8 μέρα' είναι η ημέρα που ακολουθεί τον πόλεμο. Η μέρα του φωτός".
